nieuws

Veel meer inzicht in cijferbrij nodig

bouwbreed Premium

Bewindslieden moeten duidelijker aangeven wat het doel is van hun beleid en welke tussendoelen ze op welk moment willen behalen. Dat is een van de belangrijkste aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer deze week deed in het kader van de derde woensdag van mei. Beleidseffecten moeten beter meetbare worden.

Als dat de komende jaren lukt heeft woensdag gehaktdag zijn nut bewezen.

Een paar kilo papier nam Kamervoorziter Van Nieuwenhoven woensdag in ontvangst in het kader van de derde woensdag van mei. Jaarverslagen van ministeries en controlerapporten van de Algemene Rekenkamer moeten de Tweede Kamer in staat stellen een oordeel te geven over de vraag of de bewindslieden zich houden aan hun beleidsbeloften. Maar of dat ook mogelijk is, is maar zeer de vraag.

Als een ding duidelijk is geworden op de eerste woensdag gehaktdag is het wel dat de ministeries nog worstelen met het meetbaar maken van de effecten van hun beleid. Er worden wel doelen geformuleerd, maar zelden worden daarbij tussendoelen aangegeven die het mogelijk maken om na een paar jaar te zien of bepaalde beleidsplannen goed op koers liggen dan wel bijsturing behoeven.

Het effect van het regeringsbeleid is mede daardoor onvoldoende meetbaar. Die conclusie kan worden gehaald uit de rapporten van de Algemene Rekenkamer, die zich dit jaar behalve over het financiele beheer ook over de inhoud heeft uitgesproken.

Als bij Verkeer en Waterstaat honderdmiljoen gulden wordt geinvesteerd in een nieuwe rijksweg, met de bedoeling de doorstroming van het verkeer te bevorderen, wordt niet nagegaan of dat doel ook wordt bereikt. Het geld wordt uitgegeven en de weg wordt aangelegd, maar als er tien jaar later in de omgeving even grote files staan is er niemand die zich afvraagt of de investering weggegooid geld is geweest.

Hier en daar worden wel absolute getallen als beleidsuitgangspunt genomen. Voor investeringen in lokale en regionale infrastructuur is de verkeersveiligheid vaak de drijfveer. Het aantal verkeersdoden en ernstige ongevallen moet ermee worden teruggebracht. Maar nergens zijn de analyses te vinden waaruit blijkt dat wegen door aanpassingen echt veiliger geworden zijn en welke aanpassingen op dit gebied het beste resultaat hebben gehad.

Dat wegen veiliger zijn geworden wordt weliswaar snel geroepen als het aantal ernstige en vooral dodelijke ongevallen afneemt, maar een verdergaande analyse ligt daaraan zelden ten grondslag. Wat was de invloed van het weer ofwel in hoeverre is sprake van toevallige omstandigheden geweest? Niet elk dodelijk ongeval is immers het gevolg van een onveilige situatie. Het kunnen toevalligheden zijn die de statistieken gunstig hebben beinvloed. Verkeersdeskundigen en onderzoekers houden zich wel met dit soort vragen bezig, maar je vindt deugdelijke analyses zelden terug in een jaarverslag van het ministerie.

Zo kunnen tal van voorbeelden worden bedacht waarbij beleid wordt uitgevoerd zonder dat bewindslieden er voor zorgen dat de effecten meetbaar zijn en dat dus kan worden gecontroleerd of zij zich houden aan hun beloftes.

Terecht constateert de Rekenkamer dat het beter moet. Dat wisten ook eigenlijk het kabinet en de Tweede Kamer allang. Maar de eerlijkheid gebied te zeggen dat het enige jaren vergt eer de situatie ideaal kan zijn. Want, het meetbaar maken van beleidseffecten is niet altijd even eenvoudig.

Lukt het de Tweede Kamer evenwel af te dwingen dat alle ministeries hiervan de komende jaren werk maken, dan is het nieuwe fenomeen van de derde woensdag van mei pure winst.

Want als de effecten van beleid meetbaar worden gemaakt wordt in voor de Tweede Kamer duidelijk of beleidsplannen en bijbehorende miljoeneninvesteringen het beoogde resultaat hebben gehad.

Woensdag gehaktdag met de bijbehorende politieke debatten is dan niet alleen de gelegenheid om falende ministers en staatssecretarissen op de vingers te tikken, maar stelt de politiek ook in staat beleid tijdig bij te sturen. De Kamer kan haar controletaak dan beter uitvoeren. Zij raakt dan niet meer verstrikt in de ontoegankelijke cijferbrij die nu nog kenmerkend is voor de meeste ministeriele jaarverslagen.

Minister Zalm van Financien (links) en president Stuiveling van de Algemene Rekenkamer met hun rapporten voor de derde woensdag van mei.

Reageer op dit artikel