nieuws

Portugezen ingezet voor betonproductie Personeel via Arbeidsvoorziening haakte af of bleef maar kort

bouwbreed

Vervolg van pagina 1 den haag – Projectleider van de Westerscheldetunnel H. De Jonge is verbaasd over de verhalen die circuleren rond de personeelsvoorziening voor de aanleg van de tunnel. De personeelsverhouding is half om half, rekent hij voor, de helft Nederlanders en de helft buitenlanders. “De verdeling weerspiegelt de samenstelling van KMW. Alle partijen zorgen zelf voor het benodigde personeel.”

Het aantal Nederlanders bestaat weer voor de helft uit Zeeuwen. Leveringen, diensten en onderaannemers komen zoveel mogelijk uit de regio zodat de logistieke lijnen kort blijven. “Dat is niet eenvoudig want de regio Zeeland telt niet meer dan zo’n 350.000 inwoners. In het hele zuidwesten van Nederland valt het niet mee voldoende mensen te vinden voor bijvoorbeeld de (werktuig)bouw en de elektrotechniek. Met het gevolg dat ze soms van elders moeten komen.”

Over het geheel genomen vallen de tunnelwerken onder de Nederlandse bouw-cao. Waar mogelijk moeten andere bedrijven die volgens De Jonge ook toepassen. Echter: werktuigbouwkundigen en elektromonteurs vallen onder een eigen cao. De betonwarenfabriek voor KMW (Combinatie Middelplaat Westerschelde) in Terneuzen past de betonwaren-cao toe. “In die gevallen kunnen we niet inbreken.”

De Jonge constateert dat het vakmanschap in alle beroepsgroepen schaars wordt. “En dat komt omdat de werkloosheid in de afgelopen tien, twintig jaar nog nooit zo laag is geweest. Tegelijk stijgt de vraag naar goed opgeleide mensen. Nederland kan niet meer aan alle vragen voldoen. Mensen moeten dus verder weg worden gehaald. Wat betekent dat er verhoudingsgewijs meer geld opgaat aan reis- en verblijfkosten. Tevoren was er geen rekening mee gehouden dat vaklieden in zuidwest Nederland en in de aangrenzende gebieden van Belgie schaars zijn. Of dat de tunnel duurder maakt, mag ik niet zeggen.”

Zou dat het geval zijn dan komen de meerkosten voor rekening van de aannemer, zegt een woordvoerder van opdrachtgever NV Westerscheldetunnel (WST). Die gaat vooralsnog niet van overschrijdingen uit. “Mochten die toch optreden dan gaat het zeker niet om miljoenen guldens.” Personeelsvoorziening is de zorg van de aannemer, stelt WST, die tevens erkent dat de specifieke kennis en ervaring van sommige beroepen problemen kan opleveren.

Arbeidspositie

J. v.d. Borgt van de Bouw- en Houtbond FNV in Roosendaal weet dat op de locatie bijvoorbeeld Portugezen werken. “KMW moet duidelijkheid verschaffen over hun arbeidspositie. Begin oktober voeren we daar met de aannemer weer overleg over.”

Van de Portugezen zelf verwacht hij weinig bezwaren te horen, want: “Die mensen komen niet direct met een klacht naar de bond; die denken eerst aan hun betrekking. Aan de andere kant is het zeer wel mogelijk dat de aannemer de wettelijke tarieven aanhoudt.”

Op het project bieden buitenlandse detacheerders buitenlands personeel aan. Of dat onderbetaald wordt blijft voor V.d. Borgt een vraag. “Goedkoper zal het voor KMW niet zijn want ze moeten bemiddelingskosten betalen en huisvesting. Daarmee kunnen ze zelfs duurder uitkomen dan met Nederlands personeel dat volgens de cao wordt betaald en vijftien tot twintig procent prestatietoeslag krijgt. Dan kom je al snel aan zestig gulden per uur. Concurreren op arbeidskosten zal moeilijk zijn voor KMW.”

Arbeidsvoorziening Zeeland droeg aanvankelijk zo’n 440 Zeeuwen voor een betrekking voor. Daarvan is volgens V.d. Borgt ruim tien procent daadwerkelijk aangetrokken. Hij stelt vast dat KMW slechts beperkt gebruik maakte van het aanbod en ook lang wachtte om de mensen in dienst te nemen. Mede daardoor vond een aantal gegadigden elders werk. “Anderhalf jaar geleden verschenen de beschrijvingen van de functies en de werkzaamheden. Daar zijn later extra eisen aan toegevoegd waar je wel vraagtekens bij kunt zetten, zoals beheersing van de Duitse taal. Kijk je naar de veiligheid op het werk, dan kun je je bij die eis wel weer wat voorstellen. Bij calamiteiten is het wenselijk dat zender en ontvanger dezelfde taal spreken. Het betekent wel dat meteen een streep door een groot deel van het bestand kan.”

“We zijn al vanaf het begin bezig geweest met werving en selectie van personeel,’ zegt E. Kerckhaert van Arbeidsvoorziening Zeeland in Middelburg. “Dat gebeurde met een specifiek wervings- en scholingsproject dat een substantieel aantal langdurig werklozen aan de slag moest helpen.” De dienst werkte hiervoor samen met Rijnmond en Brabant. Rijnmond viel echter af omdat deze regio buiten de straal viel waarbinnen de aannemer personeel zocht. Overleg voerde Arbeidsvoorziening ook met de vergelijkbare Vlaamse instelling.

Tien mensen leerden de specifieke vaardigheden voor betonwerk. Dat werk op het laatste moment naar een andere partij, die geen gebruik wilde maken van de kandidaten. De betonfabriek in Terneuzen die de tunnelelementen vervaardigt nam bijna negentig mensen van Arbeidsvoorziening over. “Die bleven maar kort”, weet Kerckhaert. “Deels omdat ze niet voldeden maar ook omdat ze zelf weg wilden want de arbeidsomstandigheden vielen hen tegen.” Momenteel werken in de betonfabriek veel buitenlanders zoals een aanmerkelijk aantal Portugezen. Zo’n vijfentwintig mensen die via het arbeidsbureau binnenkwamen werken er nog steeds.

Voor het specifieke tunnelwerk bood ‘Middelburg’ 220 mensen aan. Het boorwerk werd echter telkens uitgesteld en veel gegadigden wilden daar niet op wachten. De aannemer noemde 130 van de 220 kandidaten niet geschikt, en verhoogde tevens de eisen voor de werkervaring en het opleidingsniveau. De Duitse KMW-partij Herrenknecht bracht als extra eis de beheersing van de Duitse taal in. Die is met het Nederlands de voertaal op de locatie. Uiteindelijk bleven vijftig geschikte mensen over die slechts mondjesmaat een betrekking kregen. Over de geschiktheid van veertig anderen overheerste de twijfel. Kerckhaert stelt vast dat een groot deel van het personeelsbestand uit Duitsland komt.

Met dat in gedachten besloot de regionaal directeur van Arbeidsvoorziening Zeeland dat de inspanningen niet opwogen tegen de resultaten, ook al had de dienst nooit de illusie in alle vacatures voor de tunnelwerken te kunnen voorzien. Voor een aanmerkelijk deel moest dat met langdurig werklozen gebeuren. Die vergen echter meer begeleiding; de werkgever moet daar ook toe bereid zijn. Nu vragen niet alle werkzaamheden een hoge opleiding. “Bij nogal wat functies wordt vooral naar de fysieke geschiktheid en de motivatie gekeken,” zegt Kerckhaert.

Tweede boorgang

Op het het project werken circa 500 mensen. Indirect verzekert de tunnel nog eens zo’n vijfhonderd mensen van werk. Van de werknemers wonen er 107 in Zeeland.

De dependance van het arbeidsbureau op het bouwterrein ging intussen dicht. De niet-gebruikte gelden vloeien weer terug in het fonds voor sectorale knelpunten. De aannemer blijft vacatures melden maar die worden net als alle andere behandeld. Voor de tweede boorgang resteren nog zo’n twintig tot veertig vacatures.

De uiteindelijke kosten van de twee jaar werving en selectie laat Kerckhaert in het midden. Een rekensom leert dat die in elk geval een miljoen gulden zijn geweest.

Gegadigden vonden elders werk toen KMW niet over de boeg kwam

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels