nieuws

Een combinatie van stedelijk schoon en ingenieuze daadkracht

bouwbreed

‘s-hertogenbosch – Met de facelift van de rivier de Binnendieze heeft ‘s-Hertogenbosch een waterbouwkundig restauratiewerk geleverd dat in Nederland zijn gelijke niet kent. De eer gaat voor een groot deel naar de metselaars. Maar de gemeente is nog lang niet klaar.

‘Tot dit groot gherief van water is deze stad ghekomen door hare groote kosten en de arbeyt’. Deze tekst dateert uit 1670 en staat gebeiteld op een gedenksteen in de buurt van het Hellegat achter het Stadskantoor in ‘s-Hertogenbosch. Zij is van de toenmalige stadschroniqueur Jakob van Oudenhoven.

Nu, 329 jaren later, heeft deze tekst nog niets aan zeggingskracht ingeboet. Daar getuigen in het bijzonder de laatste 25 jaren van. Vanaf 1 januari 1973 tot 12 september 1998 heeft de Binnendieze, die verpauperd was tot een stinkend riool, een weergaloze facelift gekregen. Terecht wordt gesproken van het grootste waterbouwkundig restauratiewerk van Nederland. Met het bevaarbaar maken van deze geheimzinnige stadsrivier is Nederland ook verrijkt met de verrassendste rondvaartroute.

Maar ‘s-Hertogenbosch voegde onlangs al weer een nieuw argument toe aan de rechtvaardiging om de Brabantse hoofdstad ‘Het Venetie van de lage landen’ te noemen. Een tweede toeristische vaarroute over een eveneens verbluffend gerestaureerde, en niet minder fraai uit het puin herrezen waterweg, De groote Stroom, de oostelijke zijtak van de Binnendieze. Een fascinerende combinatie van stedelijk schoon en ingenieuze daadkracht.

Met het ontsluiten van De Groote Stroom is er nog bij lange na geen einde gekomen aan het in ere herstellen van het vaak eeuwenoude Bossche erfgoed.

Investeringen

Na fase I (de Binnendieze) en fase II (De Groote Stroom) wordt de komende jaren, gerekend wordt op vijftien jaar, de omvangrijke restauratie van de vestingwerken ten uitvoer gebracht. Konden fase I en II nog worden gerealiseerd voor 43,5 miljoen, het in oude glorie herstellen van de vestingwerken is voorlopig begroot op 90 miljoen gulden.

Hiervan neemt de gemeente 30 miljoen voor haar rekening. “Het resterende gat van 60 miljoen willen we dichten met geld van de provincie, het Rijk en het bedrijfsleven”, zegt burgemeester T. Rombouts.

De totale lengte die voor restauratie van fase I in aanmerking kwam, bedroeg 3630 meter. Daarvan bestond 2340 meter uit open gedeelten, 1290 meter was overkluisd (bruggen, togen en overbouwingen).

Op 4 oktober 1971 werd een begin gemaakt met de werkzaamheden, die grotendeels werden uitbesteed aan de Aannemingsmaatschappij De Koninklijke van Drunen met de NV Nederhorst als onderaannemer.

Het was vaak ontmoedigend te constateren hoe onbarmhartig de tand des tijds zich in muren, bruggen en funderingen had vastgebeten. Ook het saneren van de nog in gebruik zijnde lozingen van huisriolen kostte heel wat hoofdbrekens. Maar in 1997 werd de laatste rioolaansluiting van de Binnendieze verwijderd. Hiermee kwam een einde aan de vervuiling, die reeds in de twaalfde eeuw was begonnen.

Metselaars

De rehabilitatie van de Binnendieze en De Groote Stroom is ook voor een groot gedeelte te danken aan het vakmanschap van de metselaars.

Want ook al zorgen moderne steenovens en geprefabriceerde metselspecie voor een constante en zeer goede kwaliteit, toch blijft men bij het maken van baksteenmetselwerk voor een belangrijk deel afhankelijk van de kunde en kennis van de metselaars.

Peter Verhagen, projectleider van deze indrukwekkende restauratie, zegt terecht in zijn schitterend uitgevoerde boek (uitgeverij Waanders) ‘De Binnendieze van ‘s-Hertogenbosch’: “Restaureren betekende dan ook het werken aan en het herstellen van metselwerk. Metselaars bouwden de Binnendieze, metselaars herstelden de Binnendieze”.

Maar om zowel een spectaculaire als uiterst informatieve indruk te krijgen van wat in de binnenstad van ‘s-Hertogenbosch op waterbouwkundig gebied is gepresteerd, is het raadzaam de tochten ‘Binnendieze’ en ‘De Groote Stroom’ onder leiding van de zeer deskundige schippers te maken.

De Binnendieze bevaren kan van 24 april tot en met 29 oktober. Informatienummer (073) 61 22 334. De Groote Stroom van 30 juni tot en met 31 oktober. Informatienummer (073) 61 47 217.

‘s-Hertogenbosch, het ‘Venetie van de lage landen’.

De Binnendieze is een verrassende rondvaartroute. Foto’s: Pim Westerweel

Lof voor de metselaars

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels