nieuws

Pas op voor de solvabiliteitsratio bij samenwerking

bouwbreed

De solvabiliteitsratio in het jaarverslag van de aannemer is een belangrijke maatstaf voor nieuwe opdrachten. Een ratio tussen de 25 en 30 procent is nog vrij normaal. Zodra de solvabiliteitsratio zakt beneden de 20 procent, dan trekt de aannemer de (negatieve) aandacht.

De solvabiliteit van een aannemer is een belangrijk criterium voor een opdrachtgever voor de gunning van een opdracht. Het eigen vermogen (of garantievermogen) gedeeld door de totale bezittingen van de onderneming geeft de ratio aan. Meestal zal een aannemer in een overzicht van de laatste vijf jaar in zijn jaarverslag zijn solvabiliteits-ratio’s prominent presenteren.

Familiebedrijven die nog afhankelijker zijn van de succesvolle afronding van alle projecten zullen zelfs streven naar een solvabiliteitsratio boven de 25 procent. Een rotte appel op een kleiner aantal projecten, heeft een grotere invloed op het risicoprofiel.

Om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, hanteren steeds meer gemeenten ook bij kleinere aanbestedingen de criteria van de Europese aanbestedingsrichtlijn. Steeds vaker worden ook van kleinere aannemers de kerncijfers over de laatste vijf jaar gevraagd als voorwaarde om te kunnen deelnemen aan een inschrijving.

Samenwerking

Aannemers gaan samenwerken om grofweg drie redenen:

1. Individueel kan men niet voldoen aan de criteria van de Europese Inschrijvingsrichtlijn, maar gezamenlijk wel. Bij een gezamenlijke inschrijving mogen ook de kerncijfers worden samengevoegd. Daarbij gaat het vooral om de omzetcijfers.

2. Het project vereist een lokale vertegenwoordiging.

3. De opdrachtgever wenst oplevering van een totaalproject: woningbouw, utiliteitsbouw, installatietechniek en infrastructuur. In plaats van een structuur van hoofdaannemer- onderaannemer, kiest men voor een samenwerkingsverband.

Het samenwerkingsverband krijgt vorm onder de juridische structuur van een Commanditaire Vennootschap, Besloten Vennootschap, Vennootschap onder Firma of een combinatie van deze rechtspersonen. De keuze van de rechtspersoon is afhankelijk van operationele beslissingen zoals gewenste winstverdeling en risicoparticipatie in het project.

Met de beslissing over de juridische structuur wordt ook gekozen voor de verplichting tot al dan niet consolideren van de deelneming in de jaarrekening. Immers aandelenbezit en winstparticipatie in de samenwerking kunnen verschillend zijn.

Consolidatiecriteria

In de praktijk blijkt de manier waarop samenwerkingsverbanden in het jaarverslag worden verantwoord een grote invloed te hebben op de solvabiliteitsratio van de individuele aannemer. Of een aannemer een samenwerking in de eigen jaarrekening niet, partieel of volledig moet meeconsolideren is gebonden aan de volgende criteria:

ù een participatie onder de 20 procent behoeft niet partieel te worden meegeconsolideerd;

ù tussen de 20 en 50 procent kan de participatie pro rata worden meegeconsolideerd;

ù tussen de 50 en 100 procent heeft de aannemer de keuze tussen partieel of volledige consolidatie van de samenwerking.

Oppoetsen

Veel aannemers met participaties tussen de 50 en 100 procent kiezen voor partiele consolidatie om hun solvabiliteitsratio op te poetsen. Een analyse van zes jaarrekeningen van beursgenoteerde aannemers toont een solvabiliteitsratio tussen de 18 en 34 procent. In een geval daalt door het feit als men volledig de participatie meeconsolideert de solvabiliteitsratio bij benadering van 30 naar 20 procent. In een ander geval daalt de ratio van 30 naar 27 procent.

Een en ander is benaderd door het balanstotaal te verhogen met de schulden waarvoor de onderneming aansprakelijk is in samenwerkingsverbanden; de werkelijke effecten kunnen natuurlijk afwijken. Voor een accurate benadering geeft de jaarrekening onvoldoende informatie.

Effect

Bewaak uw samenwerkingsvormen kritisch. De komende jaren staan in het kader van internationale verslaggevingregels nog duidelijker richtlijnen over de consolidatie van participaties in de jaarrekening voor de deur. Men wil in de jaarrekening aan opdrachtgevers een volledig en duidelijk beeld geven van de economische risico’s die hij neemt. De trend zal zijn 100 procent consolidatie van participaties gecombineerd met segmentatie en meer uitgebreide toelichting op de niet volledige geconsolideerde participaties. Het effect hiervan op de financiering van aannemingsbedrijven moet niet worden onderschat.

De juridische structuur van een samenwerkingsverband staat soms op gespannen voet met de consolidatieverplichtingen van de deelneming voor de solvabiliteitsratio. Betrek in een samenwerking naast de beslissing over het aandeel in de winst en het risico van het project, ook het deelnemingspercentage in relatie tot de verplichting tot consolidatie in de eigen jaarrekening. Een negatieve invloed van een samenwerking op de solvabiliteit van de onderneming kan grote gevolgen hebben voor de verwerving van toekomstige projecten.

Henk Oonk, Ernst en Young Accountants- en Belastingadviseurs, Sector Bouw- en Onroerend Goed, Eindhoven. Telefoon (040) 260 22 06.

Solvabiliteitsratio

Solvabiliteitsratio 1997 Na correctie*

NBM Amstelland 31% 27%

Kon. Boskalis Westminster34% 28%

Ballast Nedam 33% 26%

BAM Groep 18% 16%

36% 32%**

Heijmans 30% 20%

* Correctie na 100% consolidatie

** Groepsvermogen (garantievermogen): balanstotaal

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels