nieuws

Nieuw leven IJ-oever Amsterdam wil groen en respect voor laatste historische bebouwing

bouwbreed Premium

amsterdam – Amsterdam probeert de IJ-oever nieuw leven in te blazen. De stad vraagt om groen en respect voor de laatste historische bebouwing. Het Projectbureau zuidelijke IJ-oever biedt water, veel water. En het Koloniaal Etablissement moet plaats-maken voor een super-gebouw, als onderdeel van een keten van grote (woon)gebouwen.

Ooit was er Amsterdam Waterfront. In publiek-private samenwerking met de ING Bank zou Amsterdam in een klap de zuidelijke IJ-oever bebouwen. Inclusief boulevard. Ir Kees van Ruyven, projectmanager zuidelijke IJ-oever, heeft nog geen dag de ondergang van dat megalomane project betreurd. Een kilometerslange flaneerboulevard is een fantasiebeeld. De zuidelijke oever ligt nou eenmaal op het noorden.

Het grote plan van weleer is inmiddels opgeknipt in zes deelplannen. Van de Oostelijke Handelskade aan de ene kant van het station tot de Houthavens in het westen. Voor de ruimtelijke samenhang is het Plan Openbare Ruimte Zuidelijke IJ-oever opgesteld. Met allerlei maatregelen moet de onderlinge samenhang tussen de deelgebieden en de binnenstad worden verbeterd. Met nieuwe bruggen en openbare functies op strategische plekken. De gemeente wil investeren in een auto-onderdoorgang en een nieuw busstation achter het Centraal Station. De doorgangen onder de spoorlijn die het IJ van de stad scheidt worden ingrijpend verbeterd. Stationsplein en Oosterdok worden heringericht. Niet overal is nu al geld voor beschikbaar. Keuzes moeten nog worden gemaakt. De uitvoeringstermijn loopt tot 2010.

Toch gaat het met de ontwikkeling van de zuidelijke IJ-oever goed, benadrukt Van Ruyven.

De Oostelijke Handelskade is uiterlijk 2004 gereed.Voor een deelproject moet de opdrachtgever nog worden geselecteerd. De rest is geregeld. De bouw van een nieuwe passagiersterminal voor cruiseschepen is begonnen. De terminal zal worden geflankeerd door het nieuwe kantoor van Bank Labouchere en een groot hotel (Amplan). Op de kop van de kade komt een nieuw muziekcentrum.

Vrieshuis Amerika

Oude pakhuizen en loodsen krijgen een nieuwe toekomst. Alleen Vrieshuis Amerika verdwijnt. Daarvan is de sloop onlangs begonnen. Pakhuis Azie biedt reeds onderdak aan het Nederlands Interieur Collectief. De andere pakhuizen krijgen een bestemming voor wonen en werken. Oosterveem, een combinatie van IBC, Amvest en Invorm, neemt vier blokken onder handen. De Ontwikkelingscombinatie Nieuw-Amerika (Het Oosten, Woningbedrijf Amsterdam en Johan Matser) bouwt woningen, kantoren en bedrijven op de plaats van het vroegere vrieshuis.

Aan het andere einde van de zuidelijke IJ-oever zijn de stedebouwkundige plannen afgerond voor de bouw van 900 woningen in de Houthavens. De historische graansilo -in verbouw voor luxe appartementen- krijgt gezelschap van een nieuw woongebouw met 158 woningen naar ontwerp van Nathalie de Vries van MVRDV.

Aan de landzijde van het Westerdokseiland bestaat ruimte voor 850 woningen. Voor de kop van dat eiland is een plan ontwikkeld voor 65 woningen, een hotel, een onderkomen voor de waterpolitie en 30.000 m2 kantoren. Een project van Woonveste, William Properties en de Rijksgebouwendienst. Juist dat plan doet Amsterdammers pijn, zo bleek afgelopen maand tijdens de eerste inspraakronde voor het project openbare ruimte. Het Koloniaal Etablissement moet het veld ruimen. ‘Geen respect voor de historie’, zeggen critici. Van Ruyven en landschapsarchitect Michael van Gessel, als supervisor betrokken bij het plan openbare ruimte, betogen dat niet over een nacht ijs is gegaan. Het Koloniaal Etablissement, onderkomen van de waterpolitie, verkeert in een slechte staat. Bovendien verdient die plek aan het IJ een groter gebouw met meer functies.

Oosterdokseiland

Het minst concreet is op dit moment de invulling van het Oosterdokseiland. Het gemeentebestuur wilde het maar al te graag, maar de AEX heeft uiteindelijk geen belangstelling voor een nieuw beursgebouw aan de IJ-zijde van het Oosterdokseiland. ‘Ook als dat gebouw er niet komt, is dat geen drama,’ aldus Van Ruyven. Stedebouwkundigen zijn eerder voor een compacte bebouwing van het Oosterdokseiland. Voor de landzijde is sprake van een groot plan met plaats voor 300 woningen, 28.000 m2 horeca en detailhandel en 100.000 m2 kantoorruimte en bedrijven. PTT Vastgoed, gemeente Amsterdam en MAB fungeren als opdrachtgever. Onderhandelingen over de verwerving van het PTT-distributiecentrum zijn gaande. Het hoofdkantoor van TPG krijgt een plaats op eiland. Ruimte is gereserveerd voor een nieuwe openbare bibliotheek. Rond 2008 zou het pal naast het Centraal Station gelegen nieuwe stadseiland gereed moeten zijn.

De Amsterdamse Raad voor de Monumentenzorg heeft de plannen neergesabeld.

Nieuwe dynamiek

Versterken van het water waar mogelijk, dat is het uitgangspunt van het plan openbare ruimte. Geen parkachtige omgeving. Geen gras. Door water goed te gebruiken onstaat volgens Van Gessel een nieuwe dynamiek. De kade moet sober en terughoudend worden ingevuld. Leegheid is troef. Natuursteen en mooie keien bepalen het beeld. Of het altijd zo geweest is. Van Gessel beschouwt de spoorlijn ook niet als een onwelkome barriere. De krappe onderdoorgangen moeten absoluut worden verbeterd. Veel energie zal uitgaan naar de verlichting daarvan.

Voornemens om het spoor onder de grond te laten verdwijnen zijn er niet geweest. ‘Juist dat is de grote fout in Rotterdam geweest. Het langskomen van treinen veroorzaakt leven. Spanning. Jongensgevoel.’

Reageer op dit artikel