nieuws

Importverbod tropisch hout vermindert waarde bos Landen kappen er niet minder om

bouwbreed

Gebruikt de bouw morgen geen tropisch hout meer, dan kappen de productielanden geen hectare minder. Van de 3,6 miljard kubieke meter jaarlijks gekapt hout, wordt 1,8 miljard opgestookt. Het overgrote deel van het restant gaat op aan eigen gebruik. Slechts 6 tot 8 procent is voor de export bedoeld. Valt die weg dan daalt de waarde van een bos zover dat op nog grotere schaal wordt gekapt. En dat gegeven kan uitermate onaangenaam uitvallen voor de CO2-balans.

Consulent Marius Blom van het Rotterdamse Centrum ter Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden (CBI) twijfelt er geen moment aan. “De tropische boslanden maken zich niet druk over het CO2-probleem. Dat geldt als een typisch westers probleem dat het westen ook maar zelf moet zien op te lossen.”

“Zonder een tegemoetkoming van het westen zal niemand daar geneigd zijn een economisch onrendabel bos te laten staan. Aangenomen dat het lukt het CO2-probleem te verwoorden, en kunt uitleggen dat bomen dat probleem verkleinen.”

‘Bos’ moet in de houtlanden dus dezelfde betekenis krijgen als ‘inkomsten’. Blom constateert dat die verbinding in het geval van rubberhout steeds meer wordt gelegd.

Een rubberboom gaat pakweg 30 jaar mee; daarna wacht de bijl. Herplant van gekapte bomen kostte de rubberboer vroeger geld. Sinds zo’n 15 jaar compenseert de opbrengst van het rubberhout de uitgaven voor de nieuwe bomen. Aanvankelijk kreeg de boer om en nabij f. 12 voor een kubieke meter hout. De huidige prijs beloopt zo’n f. 72.

De landen met rubberplantages voeren zelf promotiecampagnes voor rubberhout. Indonesie beschikt over het grootste areaal rubberplantages maar doet volgens Blom erg weinig moeite het hout toegepast te krijgen. In het land staan nog voldoende andere bomen.

Afrika, dat ook veel rubberplantages telt, doet eveneens weinig aan de houtpromotie. Anders is het in Maleisie en Thailand gesteld. Beide landen maken voornamelijk meubels van rubberhout. Elk van de twee exporteert jaarlijks voor om en nabij f. 1,2 miljard van. Het International Trade Centre (ITC), een VN-onderdeel van de World Trade Organisation, bevordert met onder meer subsidies het gebruik van dit hout. Het CBI financiert de promotie via het ITC.

Behandeling

“Rubberhout vervangt tropisch hardhout”, legt Blom uit. “De uitvoer gaat weliswaar niet in miljoenen kubieke meters, maar het verbetert toch het inkomen van de rubberboer. De prijs van latex was eerder zo laag dat velen de rubberplantage verlieten.

Naderhand steeg de prijs weer zodat de overgebleven rubberboeren een hogere opbrengst boeken. In het verlengde van de rubberhoutkap daalt de urbanisatie omdat mensen weer een betrekking op het platteland vinden. En omdat houtproductie machinaal gebeurt, komt er ook meer (technische) kennis buiten de steden.” Deels gaat het om technische kennis van monteurs, deels om specifieke houtkennis.

Rubberhout is namelijk geen ‘gemakkelijke’ houtsoort. Het is erg bevattelijk voor schimmel die het hout blauw kleurt. Een boom vergt direct na de kap behandeling met fungicide. Ook insecten vallen snel op de glucose in het hout aan. Direct na het zagen moet het hout de droogoven in. Daar wordt het vacuum geimpregneerd en gedroogd.

Andere tropische houtsoorten vragen volgens Blom ook een intensieve behandeling. Het blijkt echter nogal eens dat het daaraan schort. Onvoldoende gedroogd hout dat bijvoorbeeld in Nederland wordt verwerkt, scheurt. De ovens komen veelal uit Europa. Dat schept dan ook weer mogelijkheden voor de Europese industrie.

“Want kijk je bijvoorbeeld naar Afrika dan komt vrijwel alle machinerie voor de houtbewerking uit Europa. Azie maakt vaak gebruik van Japanse en Taiwanese uitrustingen. Deze mechanisatie bevordert het vakmanschap en de opleidingen die er aan vooraf gaan de overdracht van kennis.”

Kostenverschil

Het nadeel is dat houtbewerking grote investeringen vraagt. Het gaat altijd om bedragen vanaf pakweg f. 2 miljoen. Een drogerij kost veel, net als een zagerij en een schaverij. Ook met transport zijn nogal wat middelen gemoeid.

Blom noemt dat niet bevordelijk voor de ontwikkeling van een kleine bevolking. “De aanschaf van gebruikt materieel lost dat probleem niet op. Het kostenverschil valt te klein uit. Laat een tweedehands machine gunstiger in prijs zijn; demontage, verscheping en opbouw schuren een groot deel van die winst weg.”

“Daar komt bij dat er een fundering onder de zaagmachine moet. Die kun je niet importeren maar moet je met plaatselijke en niet zelden, dure materialen maken.”

“Dat fundament stelt nogal wat eisen aan het vakmanschap waarmee het wordt gemaakt. Er mag niet de minste afwijking in zitten. De elektrische installatie kun je ook niet overnemen. Uiteindelijk koop je niet meer dan een karkas.”

Arbeidsomstandigheden

Blom let er bij zijn bedrijfsbezoeken op, dat de machinerie in elk geval aan de minimale normen voor acceptabele arbeidsomstandigheden voldoet.

Een ondernemer moet maatregelen treffen tegen lawaaioverlast en ervoor zorgen dat bijvoorbeeld drijfriemen en tandwielen achter een veilige afscherming draaien. En er moet iets worden gedaan aan de stofafzuiging.

Daarmee zet je een zagerij voor een probleem want een afzuiginstallatie is verre van goedkoop. Sommige ondernemers die met adviezen van het CBI voor de export willen werken, kopen om die reden alleen gezaagd hout in en omzeilen daarmee de investering.

“De bedrijven die machinerie aanschaffen, moeten die uit eigen middelen bekostigen”, licht Blom toe. “Zo financiert ‘Brussel’ niet zomaar een houtverwerkende industrie. De fondsbeheerders willen in elk geval een certificaat zien voor het duurzame beheer van een bos.”

“De kritiek van milieuorganisaties maakte ook de Wereldbank erg voorzichtig. In het verleden kwam het nogal eens voor dat de Wereldbank welbeschouwd bosdestructie subsidieerde.”

Het CBI stelt tot en met 13 februari onder meer hout- en houtproducten uit ontwikkelingslanden voor. Nadere inlichtingen: 010-2013434 en fax 010-4114081.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels