nieuws

Nederland moet opnieuw worden uitgevonden

bouwbreed

Discussies over de inrichting van Nederland gaan altijd over de hardware: gebouwen, wegen en de meetbare mobiliteit van de burgers. De auteurs van de opstellenbundel ‘Land in zicht!’ proberen aan deze technocratische en instrumentele eenzijdigheid een eind te maken door het nu eens te hebben over de culturele kant van de zaak. De betekenis dus van stedelijkheid, wonen en reizen. Ze pleiten voor niet minder dan de “heruitvinding van de ruimtelijke politiek”.

De bundel is de neerslag van een congres van de Wiardi Beckman Stichting, zeg maar de denktank van de PvdA. Het boek staat vol optimistische ideeen over onthaasting voor “tijdnoodlijders”, landschapsontwerp in de vorm van “maar wat aanrommelen” en maximale vrijheid bij de bouw van het eigen huis. De betrekkelijke waarde van automobiele bereikbaarheid wordt aangetoond, want in de onbereikbare Amerikaanse binnensteden bloeien de kleine innovatieve bedrijfjes vooral dankzij face tot face contacten. Tenslotte zullen ook veranderingen in onderwijs zorgen voor een verandering in wat er ruimtelijk geordend moet worden.

Grondprijs

Hoe Nederland opnieuw moet worden uitgevonden lijkt op een dergelijk abstract niveau tamelijk probleemloos. Wordt nader gekeken naar wat er momenteel mogelijk is op het gebied van bijvoorbeeld woningbouw, zoals het boekje ‘Wonen aan de stadsrand’ doet, dan blijken de marges toch weer beklemmend smal. Het is een uitgave van de gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Utrecht en documenteert bijzondere woningbouwprojecten die voor Vinex van belang kunnen zijn.

Neem zoiets ‘simpels’ als hoge dichtheid. De architecten kunnen het maken, maar het belangrijkste knelpunt blijkt de overheid zelf op te werpen: hogere dichtheid leidt in de huidige grondprijsmethodiek niet tot een lagere gemiddelde kavelprijs. Wie meer woningen weet te bouwen op een lapje grond moet er gewoon ook meer voor betalen. Hetzelfde geldt voor parkeren op eigen terrein; ook dat wordt niet beloond met een gerechtvaardigde korting omdat het de gemeente terreinverharding en een stuk straat uitspaart.

De grondprijs of erfpacht is ook een “echte breinbreker” wanneer functies als wonen en werken worden gemengd, zo schrijven de betrokken ambtenaren.

De knelpunten die ‘Wonen aan de stadsrand’ signaleert om tot de gewenste inrichting van Vinex te komen, bewijzen in zekere zin dat de schrijvers van ‘Land in zicht!’ gelijk hebben: het probleem is niet de hardware, maar de software en orgware, ofwel de heersende politiek en organisatiestructuur in de volkshuisvesting en ruimtelijke ordening.

Tom Maas

M. Hajer e.a.: ‘Land in zicht!’. Uitg. Wiarda Beckman Stichting/Bert Bakker. ISBN 90-351-1904-5.

Stedelijke woningdienst Amsterdam e.a.: ‘Wonen aan de stadsrand’.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels