nieuws

Werknemer bijna nooit schuldig aan ongeval

bouwbreed Premium

rotterdam – Een van de eerste dingen die een aannemer zich bij een ernstig ongeval afvraagt, is: in hoeverre ben ik aansprakelijk voor de gevolgen? De Stichting Bouwresearch Rotterdam (SBR) merkte dat veel bouwondernemers strafrecht en privaatrecht door elkaar halen. Ze weten niet wat de juridische consequenties kunnen zijn.

In opdracht van SBR heeft Aboma+Keboma een handleiding geschreven voor aannemers over te nemen stappen met betrekking tot aansprakelijkheid, handhaving en preventie. Een samenvatting van deze zeer leesbare en op de praktijk toegesneden publicatie.

Er bestaat een wezenlijk verschil tussen verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid. De verantwoordelijke persoon heeft de (rechts)plicht iets te doen of juist na te laten. Met ‘persoon’ kunnen ook rechtspersonen worden bedoeld, zoals een NV of BV. Aansprakelijk is degene die strafrechtelijk vervolgd kan worden of civielrechtelijk verplicht is de schade te vergoeden (indien hij verzuimd heeft de rechtsplicht na te leven).

Buiten schot

Stel, er is een ernstig ongeluk gebeurd, waarbij de wet is overtreden. Wie is daarvoor aansprakelijk? In principe de werkgever. Maar daarnaast kunnen op grond van de Arbowet bij de schuldvraag ook anderen in beeld komen: degene die de opdracht gaf tot het strafbare feit; degene die leiding heeft gegeven aan de verboden handeling; de werknemer; de eigenaar of beheerder van groot materieel en de V en G coordinator. SBR geeft allerlei voorbeelden. Werknemers kunnen worden aangesproken indien zij verkeerd omgaan met machines, geen veiligheidshelm dragen of andere beveiligingen niet toepassen of niet meewerken aan speciaal voor hen georganiseerde voorlichting of instructie. Meestal blijft de werknemer buiten schot omdat de werkgever steken heeft laten vallen.

Als een derde partij schuld heeft aan het ongeval is het raadzaam die schriftelijk aansprakelijk te stellen voor de loonschade.

Bewijslast

Over de vraag of iemand wel of niet strafrechtelijk vervolgd moet worden, hoeft de aannemer zich niet te buigen. Dat doet de Arbeidsinspectie. Waar hij wel achteraan moet, is het verhalen van de schade. Niet alleen de aannemer natuurlijk, elke benadeelde partij zal zelf stappen moeten ondernemen.

Het is geen eenvoudige materie. SBR gaat uitvoerig in op het onderscheid tussen contractuele en wettelijke aansprakelijkheid. In hoofdlijnen komt het hierop neer: de werkgever is in principe contractueel aansprakelijk voor de schade die een personeelslid oploopt tijdens het werk. Op de werkgever rust de bewijslast. Als hij vindt dat de werknemer zelf schuld aan de schade zal hij daarvoor bewijs moeten leveren. SBR waarschuwt dat “de verwijtbaarheid van de werkgever in de rechtspraak ruim wordt opgevat”. “Waar verzekeraars vroeger veel meer keken naar de mogelijke schuld van vooral de werknemer gaat de aandacht na een bedrijfsongeval nu meer uit naar de werkgever”, licht SBR toe. “In het civiele aansprakelijkheidsrecht komt de schuld van de werknemer nauwelijks meer aan de orde.”

Bestaat er geen dienstverband tussen de de aannemer en de gedupeerde partij dan kan de schade worden verhaald op grond van een zogeheten ‘onrechtmatige daad’. Hiervan is onder meer sprake wanneer de schade redelijkerwijs te voorzien was of voorkomen had kunnen worden.

SBR richt ook een vermanend woord tot de bouwondernemers. “Ongevallen zijn zelden het gevolg van een oorzaak, terwijl dat vaak wordt gesuggereerd. Laten we er niet omheen draaien. Er is meer aan de hand dan voor de hand liggende oorzaken als gemakzucht, onvoorzichtigheid en niet uitkijken. Veiligheid is organiseren en bij menig ongevalsonderzoek blijkt dat het daaraan heeft geschort.”

EHBO

De SBR-handleiding geeft veel praktische aanwijzingen.

Zorg ervoor dat je op een ongeval bent voorbereid. Op een werk met een bezetting tot vijftig mensen moet minstens een EHBO-er zijn. Of iemand die in het bezit is van het opleidingscertificaat bedrijfshulpverlening (BHV). Maar eigenlijk zou – met het oog op ziekteverzuim – iedere bouwvakker en zeker de uitvoerder EHBO ‘in zijn pakket’ moeten hebben.

Reageer op dit artikel