nieuws

De beer en de huid

bouwbreed Premium

Het debat over de regeringsverklaring, vorige week, zal voor menig politicus een verademing zijn geweest. Na vele jaren van alleen maar ruzie over bezuinigingen, nu dan ineens ruzie over de vraag wat te doen met een eventueel begrotingsoverschot. Ofwel: Den Haag was bezig de huid te verkopen nog voordat de beer geschoten was. En dat terwijl volstrekt onvoorspelbaar is wat er de komende kabinetsperiode gebeurt met de economie.

Analyse

Premier Kok werd zowaar ironisch toen de fractievoorzitters van de regeringspartijen over elkaar heen vielen vanwege de vraag hoe een eventueel overschot te verdelen. “Laten we maar hopen dat het deze kabinetsperiode nog niet gebeurt, anders vallen we straks nog in het graf van het begrotingsoverschot.”

Kok heeft gelijk. Een overschot is als een tijdbom onder Paars II. Tenzij het gebruikt wordt om de nog steeds torenhoge staatsschuld versneld te laten afnemen. Dat scheelt weer rentebetalingen. Zowel de voorzitter als de penningmeester van het kabinet, Kok en Zalm, voelen daar wel iets voor.

Zalm heeft het in het verleden eens uitgedrukt als vet kweken voor moeilijker tijden. Als het economisch wat tegen gaat zitten, hoef je dan niet meteen paniek-bezuinigingen te plegen. Dat is een goede zaak. De praktijk sinds het kabinet Van Agt-Wiegel leert dat als snelle bezuinigingen nodig zijn, investeringen als eerste sneuvelen. Dat is gemakkelijk en levert direct wat op.

Tegelijkertijd is het uiteraard korte termijngewin, dat later als een boemerang tegen je kan werken. Ook dat leert het verleden. De investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur zijn jarenlang structureel te laag geweest. Gevolg: congestieproblemen en een zowel kwantitatief als kwalitatief onvoldoende openbaar vervoer. Behalve de nog steeds oplopende filekosten, tast dit de naam van Nederland als distributieland aan. Experts verwachten dat de animo van buitenlandse bedrijven om zich hier te vestigen, zal afnemen als de congestie niet vermindert. Dit geldt temeer omdat elders in Europa, te beginnen met Noord-Frankrijk, fors wordt geinvesteerd in bedrijventerreinen met bijbehorende infrastructuur.

Er is overigens nog een belangrijker reden om de huid van de beer niet te verkopen. Weliswaar is het nieuwe kabinet uitgegaan van een behoedzaam scenario met 2% economische groei, maar het is niet ondenkbaar dat we te maken gaan krijgen met een stagnatie die de groei doet zakken onder de 2%. Premier Kok zelf waarschuwde daar vrijdag al voor.

Daar komt nog bij dat alle economische theorieen uitgaan van het feit dat geld een schaars artikel is. En dat is niet het geval. Gevolg daarvan kan zijn dat we te maken krijgen met deflatie, mede gezien de lage rentestand. Wat daar dan weer het gevolg van is, kan of durft niemand te voorspellen.

Ook de Azie-crisis kan alsnog een rol gaan spelen. Tot nu toe heeft die de westerse economieen nauwelijks beroerd. Maar hoe lang duurt dat nog.

Kortom: alle reden dus voor de overheid, zuinig aan te blijven doen. En zelfs mocht er een begrotingsoverschot komen, niet direct gaan potverteren. Want als er dan iets gebeurt, dan zal er weer bezuinigd moeten worden. Voorts gaan investeringen achterlopen en de neerwaartse spiraal is daar.

Wat dat betreft is het, in navolging van Kok, te prefereren de beer maar te laten leven. Dan hoeven we ons ook niet druk te maken over de verkoop van de huid.

Premier Kok was tijdens het debat over de regeringsverklaring vorige week bij tijd en wijle in een jolige bui. Foto: ANP

Reageer op dit artikel