nieuws

‘Voor goede stedenbouw is blijkbaar een oorlog nodig’

bouwbreed

Berlage en Van Eesteren hadden met hun stedenbouwkundige plannen het geluk dat er net een oorlog was geweest. Er was een grote behoefte aan woningen. Daardoor werden hun plannen in een keer uitgevoerd. Het is een illusie te denken dat dat nu nog kan. Stedenbouw beoefenen op grote schaal is geen optie meer.

Honderd jaar geleden werd Cornelis van Eesteren geboren, aanleiding tot een reeks van tentoonstellingen en discussies dit jaar over stedenbouw. Want Van Eesteren – inderdaad een broer van de aannemers met die naam – wordt internationaal beschouwd als een van de belangrijkste moderne stedenbouwers. Van zijn hand zijn de naoorlogse westelijke tuinsteden van Amsterdam en de te IJsselmeerpolders inclusief het ontwerp voor Lelystad. Zijn Amsterdamse werk wordt net zo hoog aangeslagen als de stadsuitleg die Berlage vlak na de eerste wereldoorlog tot stand bracht (Amsterdam-Zuid).

Tijdens een klein symposium op Van Eesterens geboortedag, vorige week vrijdag in Amsterdam, werd de vraag opgeworpen of er nog een toekomst is voor dit soort grootschalige, moderne stedenbouw. Hoewel wel het belang werd gevoeld van grootschalige plannen – bijvoorbeeld voor de Randstad als geheel – plaatsten de meeste discussianten vraagtekens bij het realiteitsgehalte ervan. Zo wees prof. N. Luning Prak erop dat Berlage en Van Eesteren slechts konden slagen doordat hun plannen in een ruk werden uitgevoerd, omdat er net door de voorgaande oorlogen een woningtekort was. Een dergelijke centraal gestuurde samenhang is nu niet meer denkbaar, zeker niet op de schaal van de Randstad, voegde Archis-redacteur Hans van Dijk daaraan toe.

Van Eesterens succes was de invoering van de zogenaamde functionele stedenbouw. Daarin werden wel functies vastgelegd, maar niet het beeld. Architectuurhistoricus Koos Bosma signaleerde dat de vraag weer actueel is wanneer en op welk schaalniveau een planologisch of stedenbouwkundig plan ‘beeldend’ moet worden. Wanneer moeten abstracte functies, pijlen en vlekken overgaan in een concreter beeld van de gebouwde omgeving?

Tentoonstelling

Dit soort vragen zal ook aan de orde komen in een serie seminars en studies naar de grondslagen van de stedenbouw, die dit jaar en in 1998 worden georganiseerd aan de TU-Delft. In december zal tevens een essaybundel verschijnen. In die maand staat ook de opening gepland van een zeer omvangrijke tentoonstelling in het Architectuurinstituut over 100 jaar stedenbouw in Europa.

Het initiatief voor al deze activiteiten is uitgegaan van de Van Eesteren-Fluck en Van Lohuizen Stichting.

Inl.: EFL-stichting, tel.: 070-3560939.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels