nieuws

‘Happy Days’ in Nijmegen

bouwbreed

Wat een enorme luifel. Het lijkt wel een schotelantenne of Star Trek-achtig spacevliegtuig. Of neem de 25 meter hoge toren. Is dit een radarstation of een oude benzinepomp? En hoor ik daar niet plots Bill Haley spelen?

“Jazeker, dat gebouw staat hierachter”, vertelt een buurtbewoner trots. “Een prachtig benzinestation is het, gebouwd in een Russische stijl, geloof ik. Ga maar eens kijken. Je weet niet wat je ziet.”

En daarmee heeft de Nijmegenaar geen woord teveel gezegd. De enorme ‘schotelluifel’ en de hoge lichttoren met zijn piek: dit lijkt wel een radarstation. Maar dat is het niet. Het was een pompstation, een dat sterk doet denken aan de jaren vijftig. De tijd van ‘I love Lucy’ van James Dean, Marilyn Monroe en ‘Peggy Sue’. In deze periode kregen tal van gebouwen, auto’s en huishoudelijke producten een vorm, geinspireerd op ontwikkelingen in de luchtvaart. Rondingen, parabolen en boomerangbochten moeten de snelheid van raketten en straalvliegtuigen uitdrukken. Sneller dan een vliegende schotel kan een luifel niet zijn.

Gek genoeg stamt het bijzondere pompgebouw uit nog vroeger tijden. Want het benzinestation is al gebouwd in 1935 door de Nijmeegse architecten Meerman en Van der Pijl, in opdracht van de Amerikaanse benzinemaatschappij Texaco. De plaats die het olieconcern voor het station heeft uitgezocht, is perfect; bovenop een heuvel aan de rand van de stad aan de Graafseweg. Zo ke automobilisten uit de richting Den Bosch hun merk al van verre zien liggen.

De vormgeving vergroot de aantrekkingskracht van de ‘aanlegplaats’ nog eens. Een plek waar mens en machine ke bijtanken. In de ‘Duikeriaanse’ wachtkamer annex kiosk is het comfortabel zitten, terwijl het motoroliepeil van je Corvette wordt gecontroleerd. Ook onder de parasolluifel, met een doorsnede van zo’n 17 meter, is het, lurkend aan een bananamilkshake bij de jukebox, behaaglijk schuilen tegen zon en regen.

In 1977 wordt de Graafseweg verbreed en verlegd naar ‘beneden’. Daarmee belandt het station op de ‘dode’ Muldersweg waar het drukke autoverkeer aan voorbij raast. Voor elke pompstationseigenaar een ramp. Het station gaat dan ook dicht.

Zoals voor zoveel andere in onbruik geraakte benzinestations dreigt daarna de slopershamer, maar van platgooien komt het in Nijmegen wonderwel steeds net niet. Hebben enkele gemeente-ambtenaren soms speciale banden met de pomp? Heeft een notabele daar misschien ooit met zijn Oldsmobile getankt, weggedoken achter een Wayfarer van Ray-Ban, op weg naar, wie weet, een afspraakje met zijn eerste meisje? Het benzinestation maakt spontaan allerlei Happy Days-fantasieen los.

Hoe dan ook, de gemeente zette het gebouw ruim elf jaar geleden op de monumentenlijst. Een primeur voor een benzinepompstation. En lang voordat de te pomp van Dudok naar het Autotron wordt verscheept.

Zeven jaar geleden betrok architect Koos van Lith met zijn familie het voormalige benzinestation. En daarmee is het, volgens een medewerkster van het kantoor, de enige bewoonde benzinepomp van ons land. “Nee, we zijn niet om publiciteitsreden in het gebouw getrokken. Maar grappig genoeg, kregen we wel onlangs de opdracht een oud pompstation nabij Arnhem te restaureren.”

In de voormalige kiosk staan alle tekentafels opgesteld. Heerlijk licht en warm tijdens zomerse dagen. “En het is er ook goed uit te houden tijdens de winter.” De voormalige doorsmeerruimte, toegevoegd in de jaren zestig, fungeert nu min of meer als garage en, getuige de troep, vooral als rommelhok.

Sinds 1993 staat de 17 meter hoge toren, incluis de koperen piek die het geheel maar liefst 25 meter de hoogte instuurt, weer op zijn plek. Met de vernieuwde verlichting heeft die ook zijn functie als orientatiebaken teruggekregen. Alleen jammer dat bijna geen enkele automobilist dat nog ziet. Vooral nu vlak voor de pomp een onooglijke woonkolos wordt gebouwd.

“Doodzonde dat de pomp moest sluiten”, prevelt een passant. “Maar ja, aan de andere kant, misschien heeft die verlegging van de Graafseweg het gebouw wel gered. Als het aan die drukke weg was blijven staan, hadden ze het moeten uitbreiden en was het sowieso tegen de vlakte gegooid, en vervangen door zo’n ander foeilelijk nieuwbouwding. Want zeg zou zelf, mijnheer, die pomp, da’s toch een stukje vroeger.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels