nieuws

Elandproef als test voor stabiliteit bouw

bouwbreed

Voor de bouwbedrijven was 1997 top. De zachte winter aan het begin en het eind van het jaar en de ijzersterke Nederlandse economie droegen bij aan dit succes. Ook de toekomst ziet er goed uit. Premier Kok heeft miljarden in het vooruitzicht gesteld voor de infrastructuur, en de woning- en utiliteitsbouw zit in de lift. Overmoed en concurrentie uit andere segmenten zijn mogelijke bedreigingen. Nog geen 15 jaar geleden lag de bouw aan het infuus. De elandproef moet uitmaken of de ondernemers niet omdonderen bij slecht weer.

Fusies, mislukte fusies en overnames. Hiermee valt het afgelopen jaar wel te kenschetsen. De bouw bleef niet achter bij andere sectoren die stevig aan het expanderen waren. Eten of gegeten worden, is ook in de bouwnijverheid het adagium. Hollandsche Beton Groep (HBG) winkelde groots. Hoewel Wayss en Freytag (D) en Higgs en Hill (UK) beide eind 1996 werden aangekondigd, vonden de integraties pas dit jaar plaats. Door de twee aankopen vloog de omzet omhoog, maar het resultaat bleef steken in de buurt van f. 110 miljoen. HBG heeft tijd en erg veel geld moeten steken in de gezondmaking van Wayss en Freytag en het opbouwen van een nieuwe organisatie in Engeland. De Betongroep heeft de intentie per land een organisatie op te tuigen. HBG Construction, met daaronder de uitvoerende bouwbedrijven, was dit jaar de eerste. Door deze bundeling wist de onderneming in de Top 50 van Contract Journal op te klimmen van de 27 ste naar de tiende plaats.

De bouw werd verrast door de fusie van Koninklijke Volker Stevin (KVS) met de Kondor Wessels Groep. Volgens kenners zouden de stugge Aad van Baardewijk (KVS) en de flamboyante Dik Wessels nooit samen kunnen gaan. Eind 1997 lijkt alles nog rozengeur en maneschijn. Als gevolg van het samengaan staat het nieuwe bedrijf qua omzet onder HBG. Opvallend aan het bedrijf is dat er drie (!) holdingkantoren zijn; Rotterdam, Rijssen en Berlijn. Welke twee vallen af?

Twee met glamour en glitter omgeven fusies mislukten. DHV zag geen heil in Heidemij en de aannemers Koninklijke Bam Groep en Wilma konden het ook niet vinden. Hoewel de (mislukte) fusiekosten torenhoog waren, wisten alle vier bedrijven zich goed te herstellen. Het wachten is nu op wat de twee aannemers Wilma en Bam gaan doen. Luud Maas, eigenaar van Wilma, heeft al aangegeven volgend jaar weer te beginnen met de verkoop van zijn bedrijf. Maar zijn reputatie op dit vlak is inmiddels bekend. Het zal een hele dobber worden voor de partij die Maas’ imperium wil kopen.

Joop Janssen, voorzitter raad van bestuur Heijmans, had op zijn manier een betrekkelijk rustig jaar. Hij reeg kralen en deed verder van zich spreken door een positie te krijgen in de waterbouw. In nog geen twee jaar heeft hij zich in de kop van deze eredivisie genesteld. Het bedrijf is betrokken bij de Sophia- en de Westerscheldetunnel. Een onderzoek van een student aan de TU Delft bracht wel aan het licht dat de relatie tussen Heijmans Vastgoed (projectontwikkelaars) en Heijmans Bouw (uitvoerders) niet al te goed verloopt. Geluk met een ongeluk is dat bij alle ontwikkelende bouwers/bouwende ontwikkelaars dit een probleem is. De student stelt voor bij Heijmans een onafhankelijk projectbureau tussen de twee onderdelen te plaatsen, die een leidende rol alle fasen tot de uitvoering.

Bij de niet-beursgenoteerde aannemers bleef het op Wilma na betrekkelijk rustig. Her en der werd een bedrijf overgenomen. Henk Koop, eigenaar Koop Groep, ging rustig door met reorganiseren, en ontsloeg en passant een aantal medewerkers. De grootste slag maakte Strukton. Deze aannemer van Nederlandse Spoorwegen kreeg van de moeder een groot aantal spoorbouwonderdelen. Tevens moest er stevig in de organisatie worden ingegrepen vanwege ver achterblijvende resultaten. Restauratie-dochter Koninklijke Woudenberg Ameide werd verkocht aan het beleggingsbedrijf van de baggerfamilie Van Oord, MerweOord.

De rentebom

De vooruitzichten voor het komend jaar zijn voortreffelijk. Van CBS, via Erbo, Rabo tot EIB voorspellen een uitstekende periode voor de bouwnijverheid. De laag blijvende hypotheekrente – Aegon kwam in de donkere dagen voor Kerst nog met een verlaging – en het toegenomen vertrouwen van de consument zijn goed voor de woningbouwers. Het komend jaar moeten tegen de 90.000 woningen op Vinex-gebieden in aanbouw worden genomen.

Miljarden en nog eens miljarden zullen de komende tien jaar richting infrastructuur vloeien. Voor volgend jaar hangt een aantal bestekken van de Betuweroute boven de markt en ook de HSL krijgt vorm. Voor deze treinverbinding krijgen ingenieursbureaus als Fugro veel werk.

De groei van ’s lands economie zorgt ook voor een krapte op de kantorenmarkt. De grote makelaarskantoren signalen al geruime tijd een krapte van hoogwaardige kantoren, vooral in de Randstad. Voor 1998 zal de groei van de u-bouwportefeuille doorzetten.

Al dit moois betekent niet dat ‘met twee vingers in de neus naar het eind van 1998 kan worden gewandeld’. De groei van de huizenproductie kan in gevaar komen door een tekort aan bouwlocaties, waardoor de grondprijzen stijgen. De vrees voor exploitatietekorten kan leiden tot aanpassing of zelfs uitstel van nieuwbouwplannen. Aannemers die hun grondaankopen niet kundig hebben afgezekerd, krijgen dan een stevig probleem, want de rentetikker gaat door. Grond is dan een molensteen. De tactiek van grote jongens is grond ‘off balance’ te financieren. Optiecontract is nu de juiste vorm van verwerving. Je bent dan alleen een ‘fee’ kwijt aan de boer.

De concurrentie blijft onverminderd heftig en de opdrachtgevers worden steeds lastiger. Marges zullen derhalve niet spectaculair groeien. Daarnaast zie je ook nieuwe toetreders. Na jaren knokken hebben de Belgen een vaste positie. Ook grote Duitse aannemers hebben hun oog op Nederland laten vallen. Maar er zijn ook niet-bouwers die beginnen. Dat kan omdat klanten een probleem opgelost willen zien. Zijn aannemers dan de aangewezen partner? Niet voor niets rukken de adviseurs massaal de directiekamers binnen om daar huisvestingsoplossingen te geven. De aannemer kan dan in onderaanneming stenen gaan stapelen. Een andere bedreiging komt uit de hoek van financieel zeer krachtige technologieconcerns als Siemens en ABB. Siemens heeft onlangs een financieringsbedrijf opgericht voor infrastructurele projecten.

Hoe hiermee om te gaan? Door in ieder geval niet te denken: “We zijn er”. Als je je bedrijf van morgen runt als vandaag, gaat het fout. “We zullen donders alert moeten blijven”, zei een directie-voorzitter in zijn kerstrede. Grote aannemers zullen weliswaar geen projecten financieren, maar moderne contractvormen brengen hen op gelijk niveau met de financiers en de ingenieursbureaus. De Rabobank heeft ook een boodschap voor het midden- en kleinbedrijf. “Ga weg van de bulkproductie en lever meer maatwerk. Er kan een betere prijs voor dergelijke producten worden gevraagd.”

Beursgenoteerde aannemers in 1997

omzet x miljard winst x miljoen

Hollandsche Beton Groep 11, 113 Koninklijke Volker Wessels Stevin 4,6 137 NBM-Amstelland 4,1 119 Ballast Nedam 4,1 99 Heijmans 1,92 49 Koninklijke Bam Groep 1,67 22 Koninklijke Boskalis Westminster 1,4 8,1

Niet-beursgenoteerd omzet x miljard Strukton Groep 1 Koninklijke IBC 1

Paar aankopen in 1997

Bam koopt J.G. Nelis en Verlaat Groep Heijmans koopt IJsselbouw. Walcherse Bouw Unie en E. de Vries Holding IBC koopt Rottger Bouwgroep Internatio-Muller koopt Rud. Otto Meyer NBM-Amstelland koopt Jac. Caron den Hout en Van den Berg Haskoning koopt De Weger Adviesgroep Fugro koopt IGN PRC koopt Coumans

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels