nieuws

Vijf categorieen scheuren krijgen elk een eigen behandeling Speciaal herstelplan voor betonschade Fort Aalsmeer

bouwbreed

Fort Aalsmeer, in gebruik bij het Centrum voor Brandweer en Bedrijfshulpverlening, krijgt een opknapbeurt waarbij de ASR-schade in het beton wordt hersteld. Dat is geen overbodige luxe, want de scheuren in het beton beslaan in totaal een lengte van vele kilometers. Ze zijn onderverdeeld in vijf categorieen, die elk een eigen behandeling krijgen. In november moet het monument weer zijn oorspronkelijke uitstraling hebben.

Fort Aalsmeer ligt bij Rijsenhout en is onderdeel van de Stelling van Amsterdam, een krans van forten rond de hoofdstad die in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw werd aangelegd. De ring van verdedigingswerken bevindt zich gemiddeld op zo’n 20 kilometer van Amsterdam en heeft een totale lengte van 135 kilometer. De 42 forten, die vrijwel allemaal redelijk bewaard zijn gebleven, worden verbonden door een samenstel van dijken, sluisjes, stuwen en dergelijke dat het onder andere mogelijk maakte het voorland in oorlogstijd te inunderen.

De Stelling van Amsterdam stond vorig najaar nummer een op het lijstje monumenten dat staatssecretaris Nuis van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen bij de Unesco heeft voorgedragen voor plaatsing op de Wereld Erfgoedlijst.

Fort Aalsmeer heeft ongewapende betonnen wanden van circa een meter dik. Het dak, eveneens van ongewapend beton, is minimaal een maar op de meeste plaatsen twee meter dik. Het dak is aan de buitenzijde grotendeels bedekt met aarde en gras.

Craquele-bende

De totale betonoppervlakte bedraagt aan de buitenzijde zo’n 1100 vierkante meter. “Een grote craquele-bende met uitbloeiingen”, karakteriseert bedrijfsleider ing. R. Korving van het Amsterdamse betonreparatiebedrijf Dicon Lo-Pres de situatie voordat het herstel in april begon.

Korving maakte zeven jaar geleden ook al een offerte voor het herstel van de betonschade aan het fort. Door gebrek aan middelen is zijn plan toen echter niet uitgevoerd. Achteraf maar goed ook, want de conclusie was indertijd dat binnendringend vocht en vorst de oorzaak moesten zijn van de schade. En daarop was ook de behandeling afgestemd.

Toen Korving enkele maanden geleden opnieuw een behandelingsplan moest opstellen, bekeek hij de schade echter door een andere bril. “De laatste jaren heeft het fenomeen ASR-schade de kop opgestoken. Zeven jaar geleden werd nog aangenomen dat dat niet in Nederland voorkwam”, aldus Korving. Hij kwam tot de conclusie dat de alkali-silicareactie ook bij Fort Aalsmeer de boosdoener moet zijn, eventueel in combinatie met sulfaatreacties in het beton, en was dus gedwongen zijn zeven jaar geleden gemaakte herstelplan bij te stellen.

Daarbij heeft Korving een eigen reparatiefilosofie ontwikkeld. “Natuurlijk is het technisch mogelijk om alles vol te injecteren, maar het is de vraag of dat verstandig is. Dat wordt niet alleen erg kostbaar doordat de scheuren in totaal een lengte beslaan van vele kilometers, zo’n werkwijze maakt het bovendien onmogelijk dat het beton ‘werkt’ onder invloed van de seizoenen”, aldus Korving.

Vijf categorieen

Nadat het beton was schoongemaakt en gestraald deelde hij de scheuren in in vijf categorieen, afhankelijk van de grootte van de scheuren. De eerste categorie wordt gevormd door scheuren die geheel zijn gevuld met silicagel, ettringiet of kalkafzetting. Deze worden niet behandeld. Ook de scheuren tot 1 millimeter laat Dicon ongemoeid, omdat ze dan ke werken als een soort dilatatie.

De scheuren tussen 1 en 1,5 millimeter, in totaal 800 strekkende meter, worden aan de oppervlakte ‘dichtgeplamuurd’ en werken verder eveneens als dilatatie.

De scheuren van 1,5 tot 3 millimeter worden onder lage druk geinjecteerd met een tweecomponenten epoxyhars volgens de door Dicon ontwikkelde Lo-Pres techniek. Het gaat hierbij in totaal om 380 meter scheur en 300 meter stortnaden.

De nog grotere scheuren (met uitschieters tot twee centimeter), in totaal circa 650 meter, worden geinjecteerd met een hydraulische pcc-reparatiemortel.

De oppervlakteschades worden eveneens met een pcc-mortel gerepareerd.

Regenjas

Om te voorkomen dat in de onbehandelde (haar)scheuren opnieuw water kan indringen krijgt het hele oppervlak van 1100 vierkante meter ten slotte een behandeling met een elastische, scheuroverbruggende ‘regenjas’. Korving heeft daarbij gekozen voor het systeem Zentrifix F92 van MC Bouwchemie uit Tiel. Dat is een cementgebonden spachtel met kunststof toevoegingen dat in een laag van twee millimeter wordt aangebracht. De behandelde oppervlakken blijven er uitzien als beton. En dat is een van de eisen bij de restauratie van monumenten: de oorspronkelijke uitstraling mag niet worden aangetast. Korving beseft dat met de uitvoering van het reparatieplan de alkali-silicareactie niet tot staan is gebracht. Maar de scheurtjes die als dilatatie werken en de elastische afwerking er overheen moeten de schade die in de toekomst zou ke ontstaan tot een minimum beperken.

Dicon, onderdeel van de Dirkzwager Groep, moet medio november met het werk klaar zijn. De betonreparatie kost in totaal ruim vier ton. Een belangrijk deel daarvan wordt gesubsidieerd door de provincie Noord-Holland.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels