nieuws

Teveel geleverd gas aan Duitsland brengt eindelijk zijn geld op Rijk krijgt miljarden extra te besteden

bouwbreed

De eerste f. 3,75 miljard van de in totaal f. 15 miljard aan aardgasbaten die Nederland meent tegoed te hebben van Duitsland zijn binnen. Dat is het gevolg van een ‘tussenvonnis’ van het Internationale arbitragehof ICC te Parijs over de zogeheten common area-baten. Een “substantieel deel” ervan komt terecht in het Fonds Economische Structuurversterking, waaruit onder andere grote infrastructurele poen als de Betuwelijn en de Hoge Snelheidslijn worden gefinancierd. De uitspraak betekent voor het rijk een meevaller van enkele miljarden.

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en het Duitse collegabedrijf Brigitta leven al sinds 1988 in onmin met elkaar over de afrekening van 20 miljard m3 aardgas uit het overloopgebied van de Eems-Dollard, het Common Area.

De NAM meent recht te hebben op uitbetaling van het te veel geleverde gas in harde guldens, Brigitta vindt dat sprake is van onvoorziene omstandigheden, die maken dat het recht op uitbetaling komt te vervallen.

Het gaat bij de common area-baten om veel geld. Zo’n f. 15 miljard aan aardgasbaten zou uiteindelijk in Nederlandse handen moeten overgaan. Het geld is bestemd voor vele potjes. Een gedeelte blijft bij de NAM, een gedeelte moet aan vennootschapsbelasting worden afgedragen en maximaal f. 700 miljoen is bestemd voor de afbouw van de Wet Investeringsrekening (WIR). De rest komt in handen van het rijk als grootaandeelhouder.

Het rijk gebruikt het geld vervolgens weer ter financiering van het Fonds Economische Structuurversterking (FES), waaruit grote infrastructurele projecten, als de Betuwelijn en Hoge Snelheidslijn worden betaald, maar ook zaken als bodemsanering en de stedelijke en de ecologische hoofdstructuur.

Om de uitgaven van het FES te ke voorfinancieren is een deel van de opbrengst van de verkoop van staatsdeelnemingen, bijvoorbeeld in de PTT, gereserveerd. In totaal gaat het daarbij om een bedrag van f. 5 miljard.

Tussenvonnis

Het is een deel van dat voorgefinancierde bedrag, waarvoor de rijksoverheid nu een andere bestemming kan vinden. Dat is het concrete gevolg van het ‘tussenvonnis’ dat het internationale arbitragehof heeft gewezen, en waarover minister Wijers van Economische Zaken de Tweede Kamer gisteren heeft geinformeerd.

De NAM heeft van het ICC op vrijwel alle fronten gelijk gekregen, zo blijkt uit het vonnis. Het hof heeft bevestigd dat de NAM recht heeft op uitbetaling in contanten van het te veel geleverde gas, heeft bovendien verklaard dat het Duitse Brigitta rente verschuldigd is, en sommeert de Duitsers tot betaling van f. 3,75 miljard.

Van dat bedrag zal volgens minister Wijers “een substantieel deel” in het FES ke worden gestort. Eenzelfde hoeveelheid geld dat als voorfinanciering heeft gediend, komt daarmee vrij en kan in de Schatkist worden gestort. Over de besteding van deze miljardenmeevaller moet nog worden besloten in het kabinet.

Of en hoeveel geld er vervolgens nog uit Duitsland tegemoet kan worden gezien moet nog worden bezien. Het hof heeft beide partijen gemaand om tot “een minnelijke schikking” te komen. “Als dat niet lukt, dan zal de arbitrage worden doorgezet”, aldus Wijers in zijn toelichting. Over de uitkomst van de onderhandelingen noch over de omvang van de nog te verwachten common area-baten wilde de minister verdere mededelingen doen.

Uit de memorie van toelichting (MvT) van de wet op het FES kan worden geconcludeerd, dat pas als er meer dan f. 5 miljard aan common area-baten is verkregen, extra geld vrijkomt voor investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur en bodemsanering.

“Op het moment”, staat in de MvT, ” dat de common area-baten feitelijk worden gerealiseerd, vindt verrekening plaats met ontvangsten uit de verkoop van staatsdeelnemingen die als voorfinanciering zijn gebruikt. De na verrekening resterende baten vloeien in het FES.” Van die situatie is op dit moment nog steeds geen sprake.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels