nieuws

‘Het is aangenomen, dus het moet op tijd af’

bouwbreed

Boven de Burgemeester Stamanweg in Amsterdam bouwt de Bouwcombinatie Stadion Amsterdam de Amsterdam Arena en een parkeergarage met 2000 parkeerplaatsen. In de 2,5 jaar van de bouw tot nu toe is het po gegroeid van een simpel voetbalstadion naar een multipurpose evenementencomplex, goed voor totale bouwkosten van zo’n f. 270 miljoen.

De combinatie heeft ook de bouw aangenomen van een entreegebouw van 4000m2 vloeroppervlakte en twee viaducten in de aanvoerwegen. “In de laatste fase van de bouw hebben we de vragende vorm hier afgeschaft. Er wordt gewerkt met stelligheden. Dat moet wel anders komt het werk niet af. En dat kan niet.

Het is aangenomen, dus moet het op tijd af”, zegt J.H. Artz, bedrijfsleider stadion/transferium van Bouwcombinatie Stadion Amsterdam (BSA).

en aantal onderdelen van de bouw tot nu toe zijn voor Artz een punt van zorg geweest. Dat zijn: het in het werk te storten beton, de omvang en de bijbehorende logistiek van het geprefabriceerde beton en de dakconstructie als geheel.

De liggers van de staalconstructie van de overkapping lagen bijvoorbeeld in het begin op de grond tussen rest van de bouw in. Eind februari vorig jaar zijn ze op hoogte gebracht. Dat was wel later dan gepland in verband met het faillissement van staalconstructiebedrijf Bailey. Daarom is in de vakantieperiode in de zomer vorig jaar doorgewerkt.

De dakelementen van de vaste overkapping zijn op het werk geprefabriceerd en gemonteerd. Ze zijn rondom de gevel opgebouwd op de plek waar ze op het dak moesten komen. Zo konden ze met de kraan worden opgepakt en direct worden gelegd zonder ermee te hoeven rijden. De rolkappen van het dak zijn begin januari dit jaar aangebracht. Harde wind heeft voor een dag vertraging gezorgd. Bij het testen van de rolkappen hebben zich verder geen problemen voorgedaan.

Momenteel is de volledige aandacht gericht op de afbouw. De eerste oplevering van het stadion/transferiumcomplex moet op 22 juli plaatsvinden. Op 3 augustus wordt het stadion getest. “Dan laat je publiek in het stadion los en dan maar kijken hoe het gaat met de voorzieningen en eventuele noodsituaties. Dan wordt het complex beproefd op functionaliteit en operationaliteit.

Alles liep tot vorig jaar augustus volgens de plannen. Toen ondervond het po een soort cultuurschock, stelt ir. H.G. te Selle, pomanager van Ingenieursbureau Grabowsky en Poort uit Den Haag. Er kwam een andere directeur bij Stadion Amsterdam NV, Jan Gaasterland. De ontwikkelingen voor de ideeen voor de exploitatie en de successen van voetbalclub Ajax leidde tot stijging van de verwachte gemiddelde kaartjesverkoop bij voetbalwedstrijden van 18.000 naar 50.000. Per wedstrijd dus 32.000 meer. Het moest dus anders met het stadion. Dat kon ook, want de exploitant Stadion Amsterdam kon met die toename rekenen met f. 6 miljoen op jaarbasis aan extra inkomsten.

Het moest anders

Het programma van eisen werd aangepast. “De bezuinigingsoperatie die in het begin tot een vaste gegarandeerde bouwsom van f. 225 miljoen had geleid werd nu omgedraaid”, aldus Te Selle. Alles werd naar een bezoekersniveau van gemiddeld 45.000 mensen gebracht. Sanitaire voorzieningen waren er genoeg, maar voor de uitbaters van kiosken en restaurants moest meer worden gedaan. Voor de grote aantallen bezoekers is een extra buitenomloop gerealiseerd. En er is een entreegebouw neergezet. In dit kantoorgebouw van 4000 m2 met onder meer kantoren, een Grand Cafe en het ticket-office.

De grasmat in het stadion moet voldoen aan multifunctionele eisen. Gekozen is voor het PAT-systeem dat in Amerika al met succes is toegepast. Het PAT-systeem (Prescription Athletic Turf) bestaat uit een natuurgrasconstrcutie met onder de grasmat een geavanceerd logistiek systeem van buizen en detectieapparatuur voor vocht, temperatuur, luchtcirculatie en voedingstoestand. Het gras kan bij evenementen wordt bedekt met Terraplas. Dat is lucht- en lichtdoorlatend.

Een bedekkingsperiode van maximaal 6 dagen is zonder problemen mogelijk. Het Pat-systeem houdt de grasmat in de gaten. Begin mei is het gras ingezaaid. Er is voldoende groeizaam weer geweest. Op 14 augustus kan er gespeeld worden.

Limiet

Voor de Bouwcombinatie Stadion Amsterdam zorgde de wijziging van de plannen voor de nodige extra activiteit. Bij de omgeving van het stadion kwamen werken los van diverse opdrachtgevers waar onder van gemeente Amsterdam, van stadsdeel Zuidoost en van ingenieursbureau Amsterdam. BSA heeft daarvan een deel aangenomen. Het gaat om die delen die rechtstreeks aansluiten op het werk dat ze al uitvoeren. Erbij gekomen zijn twee viaducten en een omloop, dat is een verhoogde weg waarover in korte tijd ongeveer 50.000 mensen weg moeten ke. De omloop eindigt met trappen naar maaiveld.

Aannemen van het entreegebouw en de viaducten hield in dat in bestaande plannen werd ingegrepen. De vraag blijft of het hele bouwproces dan met de bestaande organisatie nog wel beheersbaar blijft is. “Want wat is de limiet van wat je van een bestaande organisatie mag verwachten”, vraagt Artz zich af. “Je zegt zo makkelijk dat doen we er wel bij. Maar je moet er niet aan denken dat het door derden gedaan zou worden met de kans dat als het stadion opengaat dat de viaducten dan niet klaar zijn. Nu is daarop geen kans. Wij zorgen dat hier alles op tijd af is. Het is aangenomen, dus dat moet.”

De samenwerking van bij de bouw betrokken partijen is goed.

De communicatie van de bouwcombinatie met het management team van Grabowsky en Poort is intens. Zij hebben de plicht de nodige werkgegevens te leveren. Het stadion is vanaf het slaan van de eerste paal in november ’93 tot nu toe gegroeid van een voetbalstadion naar een multipurpose evenementen complex.

Het vervolmaken van de exploitatie en de integratie van de exploitatie in ontwerp heeft grote invloed gehad op het werk.. Pas tijdens het bouwen is tot de huidige vorm van exploitatie van het stadion gekomen. Dat betekende voor de 40 kiosken en uitgifte punten die volgens het bestek in casco uitgevoerd zouden worden nogal wat. De uitbaters kwamen allemaal met bepaalde inrichtingsvoorstellen. Integreren van het nieuwe wensenpakket in het pakket dat er al ligt is organisatorisch nogal wat. De hele werkorganisatie moet dan meedenken om toch weer op tijd klaar te ke zijn.

‘Optimaler’

Normalerwijze kan op een aflopend bouwproces de organisatie worden afgebouwd. Artz: “Hier niet. Hier komen er alleen maar mensen bij door het extra aangenomen werk. Maar nu kan er niets meer bij. We hebben nu al genoeg op het bordje.” De opdrachtgever heeft er begrip voor dat niet alles eind juli af kan zijn. Het entreegebouw zal begin augustus glasdicht zijn maar wordt later pas geheel opgeleverd.

Artz is niet scheutig met vergelijken van de opbrengst van al dit werk met de verwachting. Maar dat het tegenvalt ten opzichte van de verwachting bij de start van het werk is wel duidelijk. “Jammer”, stelt Artz vast, “want het bouwproces had optimaler gekund.”

Wie doet wat? Opdrachtgevers: Stadion Amsterdam NV,

Parkeerbeheer BV. Hoofdgebruiker: Voetbalclub AFC Ajax. Architect: Ir. Rob Schuurman BNA. Architectonische adviezen: Sjoerd Soeters. Pomanagers, engineers en directievoerders: Ingenieursbureau

Grabowsky en Poort BV. Engineering prefab beton constructie: Ingenieursbureau

Schiebroek Struik BV. Levering prefab beton: Haitsma BV. Directievoering technische installatie: Raadgevend Ingenieurs Jongen BV.

Aannemer: Bouwcombinatie Stadion Amsterdam

bestaande uit

Ballast Nedam Utiliteitsbouw

en Bam-groep NV. Dakconstructie: Bailey BV (thans Techno BV). Grasmat: Heidemij Realisatie BV. Licht en geluidsinstallaties: Philips Nederland.

Het stadion/transferium/tunnelcomplex

Het Stadion/transferium/tunnelcomplex aan de Burgemeester Stramanweg in Amsterdam heeft een totale oppervlakte van 35.000 m2. Het complex kent verschillende niveaus. Op laag 0 en 1 bevindt zich een transferium, een parkeergarage met ongeveer 2000 plaatsen. Tussen niveau 1 en 2 loopt een tunnel. Daardoor loopt de Burgemeester Stramanweg, die de verbinding vormt tussen afslag Ouderkerk en Bijlmer-West. Op 8,4 m boven maaiveld bevindt zich het stadiondek met 550 parkeerplaatsen die te bereiken zijn via een fly-over. De grasmat komt op 10,5m boven maaiveld in een speciale betonnen bak.

De 50.000 zitplaatsen van het stadion zijn verdeeld over twee tribuneringen, een benedenring voor 21.500 en een bovenring voor 28.500 toeschouwers. De tribunes worden ontsloten door drie omlopen op niveaus 4 en 6 en 7. In het hoofdgebouw van 8.500 m2 zijn ondergebracht: de spelersaccommodatie, een tv-studio, diverse restaurants en vergaderruimten. In het entreegebouw voor het hoofdgebouw en gebouwd over de Brug. Stamanweg komen onder andere het Ajax-museum, de Ajax-winkel, kantoren, een Grand Cafe en het ticket-office.

De vaste dakconstructie heeft een oppervlakte van 29.000m2 en is voor de helft van transparante bekleding voorzien. Het schuifdak heeft twee bewegend panelen boven het speelveld van 35 bij 100 meter. Het kan binnen in 20 tot 30 minuten worden gesloten of geopend. De dakbekleding op het schuifdak is ook transparant. De verlichtingsinstallatie is in de dakrand verwerkt en levert een verlichtingsniveau op het speelveld van 1400 lux.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels