nieuws

Nieuwe software RGD toont onderkant van Nederland

bouwbreed

Voor de meeste ambtenaren en politici is de structuur van de grond onder hun voeten “terra incognita”, hoewel zij belangrijk is bij het bouwrijp maken van terreinen, het onderhoud van rioleringen en het saneren van verontreiniging. Een software pakket van de RGD, genaamd OGIS, maakt de ondergrond echter toegankelijk. Is er iets nieuws onder de grond?

Momenteel hebben alleen Amsterdam en Rotterdam hun geologie deels digitaal opgeslagen. In de hoofdstad bijvoorbeeld bleek in de jaren zeventig de noodzaak daartoe, toen twee scheuren in een vrij nieuw huizenblok veroorzaakt waren door de zetting na een 17e eeuwse dijkdoorbraak; het verzakte gedeelte stond precies in het vroegere stroomgat. Van breuken in de riolering rept deze geschiedenis niet… Het bureau Onderzoek Milieu en Grondmechanica Amsterdam heeft nu een ingenieurs-geologische kaart en een digitale bodeminformatiekaart schaal 1: 500 vervaardigd. “Het aanbrengen van samenhangen tussen de diverse boringen en sonderingen moet echter door deskundigen gebeuren, want dat vereist kennis van de ondergrond”, aldus dr. Th. Faber van OMEGAM.

Voor de rest van ons land waren geologische gegevens alleen beschikbaar in de vorm van 1: 50.000 kaarten van de RGD, die voor gemeentelijk gebruik te kleinschalig zijn. Daarom lanceerde deze dienst eind november het software pakket “Ondergronds Gemeentelijk Informatie Systeem OGIS”.

Van zand tot klant

De aanleiding voor het po is het feit, dat gemeentes voor hun ondergrond steeds meer belangstelling moeten krijgen. Enerzijds wegens hun groeiende milieutaak en het feit dat men miljoenen kan besparen door rekening te houden met de ondergrond. Anderzijds door het toenemende gebruik van de digitale “Grootschalige Basiskaart” en het digitaal beschikbaar komen van kadastrale gegevens en van rioleringen.

Wanneer men echter zou willen weten of en waar rioleringen ke verzakken, waar men het goedkoopst kan funderen en waar de kans op bodem- en grondwatervervuiling het grootst is, blijft het beeldscherm zwart, want de gegevens over de ondergrond worden in vrijwel geen enkele stad daarin betrokken.

Automatisering

Dank zij de toenemende automatisering van de RGD ke ze nu zeer snel worden opgeroepen, afgebeeld en verwerkt in thematische digitale kaarten van de ondergrond, doordat ook de eigenschappen van de aardlagen zijn verwerkt. Doordat OGIS een relationele database is, ke bijvoorbeeld boringen met bepaalde kenmerken worden geselecteerd zoals bijvoorbeeld alle RGD-boringen die in het pleistoceen doorlopen. Met rekenmodellen ke verder bijvoorbeeld niet alleen de funderingsdieptes worden berekend, maar ook de kosten daarvan per woning. Iets dergelijks geldt ook voor bodemverontreiniging, daar de RGD een van de modernste geochemische laboratoria van Europa bezit.

“Wanneer gemeentebesturen vroeger meer rekening hadden gehouden met de geologie ter plaatse, zouden vele steden en dorpen er nu anders hebben uitgezien”, aldus ir. J. Gosselink uit Den Bosch, die namens de Vereniging Stadswerk betrokken was bij de voorbereiding van OGIS.

Volgens hem kan men voortaan op kortere palen of op staal funderen, rekening houden met de plaatselijke afwatering en inspelen op verontreinigingen. Andere OGIS- toepassingen zijn volgens hem ondergrondse infrastructuur en dito winkelcentra, want daarvoor zijn kaarten en gegevens nodig uit de archieven van RGD, Staring Centrum, gemeentes en andere soms moeilijk bereikbare instellingen. Alleen al het RGD-archief bevat 350.000 boorgegevens, met name in het lage deel van ons land.

Dat bestand groeit dagelijks dank zij eigen karteringen en het werk van een “boorkoppensneller”, die boorbedrijven, ingenieursbureaus en gemeentes bezoekt om hun geologische gegevens toe te ke voegen aan die van de RGD. Daarnaast heeft de dienst ook een uitgebreide database van sonderingen. OGIS maakt echter kennis van de ondergrond, waarop dr. Faber van OMEGAM zinspeelt, niet overbodig. Het is dus geen doe-het-zelf pakket geologie voor amateurgeologen. Wel ke grondonderzoek en advieswerk door deskundigen nu gerichter plaatsvinden, waardoor de gebruiker sneller en goedkoper kan werken.

Binnen een half jaar kan OGIS bij belangstellenden geinstalleerd worden. Het bestaat dan uit drie delen. Allereerst uit een bestand, waarin alle gegevens van de stedelijke ondergrond zoals boringen, sonderingen en laboratoriumgegevens ke worden opgenomen. In de tweede plaats een faciliteit om alle gegevens op uniforme wijze te ke interpreteren.

Wensen

Dit wordt weergegeven in voorgeprogrammeerde laagverbreidingskaarten, dwarsdoorsneden, gegevenslocatiekaarten, funderingsdieptekaarten, funderingskostenkaarten, zettingskaarten voor standaardbelastingen en grondwateronttrekkingen, grondwaterstijghoogtekaarten en kaarten met de voorkomens van bouwmaterialen zoals zand en grind. Ook speciale wensen ke in het systeem worden opgenomen zoals het “ARCHIS” systeem van de ROB en de Nederlandse universiteiten. Een zeer belangrijk uitgangspunt is, dat OGIS naadloos moet aansluiten op de bestaande stedelijke databases met betrekking tot het stedelijke oppervlak. Een derde en te faciliteit is, een Geografisch Informatie Systeem waarmee allerlei kaarten digitaal over elkaar heen gelegd ke worden. Gemeentes ke hetzij via een on-line verbinding met de RGD verbonden worden, hetzij kan OGIS in de eigen gemeentelijke database worden geladen. De omvang van de geologische database bepaalt de eisen aan het systeem; een 486 machine is het minimum. Er bestaat een demo-cd die niet alleen beschikbaar is voor overheid en bedrijfsleven maar ook voor onderwijsinstellingen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels