nieuws

Nieuwbouw tast karakter Schaphalsterzijl aan

bouwbreed Premium

Het historisch sluizencomplex Schaphalsterzijl bij het Groninger Winsum uit 1459 dreigt zijn oorspronkelijke karakter te verliezen door de bouw van een nieuwe schutsluis met gemaal. De Stichting Behoud Schaphalsterzijl vindt dat de oude sfeer niet verloren mag gaan en de sluis met rust gelaten moet worden. Nieuwbouw zou op een andere locatie moeten komen. De Bond Heemschut steunt in een onlangs verstuurde brief aan de gemeente Winsum dit standpunt.

Schaphalsterzijl ligt tussen Groningen en Zoutkamp, bij de uitmonding van het Winsumerdiep in het Reitdiep. De plek dankt haar naam aan de uitwateringssluizen, ‘zijlen’, die sinds 1459 in de Reitdiepdijk liggen. Tot 1877 was dit een zeedijk, daarna werden dijk en sluizen noodwaterkering. Na het op deltahoogte brengen van de zeedijk verviel de functie van de uitwateringssluizen.

De sluizen staan niet op zichzelf. In combinatie met de beide diepen, de zeedijk en het sluiswachtershuis vormen ze een fraai ensemble. Ook na het verlies van de waterstaatkundige functie is Schaphalsterzijl nog steeds een sfeervolle plek met een lange historie. De sluizen komen waarschijnlijk dit jaar op de monumentenlijst waar het sluiswachtershuisje al op vermeld stond.

Bodemdaling

In verband met de bodemdaling als gevolg van de aardgaswinning moet nu het waterpeil in een deel van de provincie Groningen worden verlaagd. Daartoe is in het Winsumerdiep een peilscheiding nodig wat weer de bouw van een nieuwe sluis, een schutsluis dit keer, met gemaal vereist.

De gemeente heeft daartoe Schaphalsterzijl als locatie gekozen. In haar plan vormen de huidige sluizen een zijde van de schutsluis met in de middenopening een nieuwe hefdeur tussen heftorens. Op 35 meter van deze sluizen komt dan een nieuwe afsluiting van het Winsumerdiep als andere zijde van de schutsluis.

Het gemaalgebouw met een oppervlak van 22 bij 17 meter komt dicht bij de historische sluizen te staan.

Alternatief

B en W van Winsum vinden dat oud en nieuw hier best geintegreerd ke worden. De Stichting Behoud Schaphalsterzijl en Heemschut menen echter, dat het bodemdalingsgemaal met de schutsluis landschappelijk en functioneel niet passen bij de oude uitwateringssluizen. Ook wordt de historische sfeer van de oude plek teveel aangetast.

Natuurlijk zal het toekennen van een nieuwe functie het onderhoud van de sluizen ten goede komen maar de harmonie van het oude ensemble wordt ernstig verstoord, menen de stichting en Heemschut.

Nieuwbouw van schutsluis en gemaal op deze plaats is onaanvaardbaar. De Stichting Behoud Schaphalsterzijl stelt een alternatieve locatie voor de nieuwbouw voor waaraan geen cultuurhistorische en landschappelijke bezwaren kleven.

Reageer op dit artikel