nieuws

Patient herstelt, maar nieuwbouw tot dieptepunt Leegstand Rotterdamse kantoren neemt af

bouwbreed Premium

De ‘zieke’ Rotterdamse kantorenmarkt is aan het herstellen. Voor het eerst sinds jaren neemt de leegstand af. Oorzaak is de grotere opname van vierkante meters kantoorruimte en een dieptepunt in de nieuwbouw.

“Doordat in 1992 en 1993 weinig nieuwe poen in aanbouw zijn genomen, bedroeg het totaal aan opgeleverde nieuwbouw in 1994 slechts 19.000 vierkante meter. Dit is onder het jaarlijkse gemiddelde. Bij raming van de nieuwbouwbehoefte wordt namelijk uitgegaan van zo’n 80.000 vierkante meter per jaar”, staat in het deze week verschenen rapport Kantoren Rotterdam 1995. Sinds de eerste kantorennota in 1975 zijn alleen de jaren 1980 en 1982 qua nieuwbouw nog bedroevender geweest. In die jaren werd respectievelijk 9000 en 3000 vierkante meter gebouwd.

Een troost voor Rotterdam is dat in de drie andere grote steden de nieuwbouwoplevering in 1994 eveneens beperkt was. “Alleen het herstel in die steden was echter tweemaal zo groot.” Zo blijkt alleen al in Utrecht 46.000 vierkante meter in 1994 is opgeleverd. Amsterdam is met 126.000 vierkante meter wederom koploper. Als argument voor deze achterstand in herstel wordt de geringe economische groei in Rotterdam gegeven.

De samenstellers van de nota, Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam (OBR) en Dienst Stedebouw en Volkshuisvesting (dS+V), kwamen in deze jaarlijkse analyse tot een leegstandspercentage van 7,7, dat is een daling van 1 procent. Bij dit percentage moet worden bedacht dat voor Rotterdam een frictieleegstand van 6 procent als normaal wordt beschouwd. Op de eerste januari van het volgende jaar zal het leegstandspercentage verder dalen, “doordat er ook in 1995 weinig nieuwbouw wordt opgeleverd”.

Norman Foster

De hoop op echt herstel is gevestigd op de Kop van Zuid. Vanaf volgend jaar worden vooral aan de Wilhelminapier de eerste kantoortorens opgeleverd. Het betreft de Belastingdienst en de rechtbank. Daarnaast is een toren – de Wilhelminatoren – voor de markt door Bouwfonds, ING Vastgoed (het vroegere MBO) en Burginvest onlangs in aanbouw genomen. In juni 1997 moet dit 18.000 vierkante meter opleveren. Meer richting de eeuwgrens is het nieuwe hoofdkantoor van het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam aan snee. Begin volgend jaar krijgt de Engelse toparchitect Norman Foster de opdracht om dit nieuwe kantoor te gaan ontwerpen. Het zogenaamde World Port Center is gesitueerd ter hoogte van Hotel New York. “Als gevolg van de opleveringen bereikt het nieuwbouwniveau weer het lange termijn gemiddelde.”

Aan zogenaamde ‘harde’ plannen wordt dit jaar 9410 en volgend jaar 136.950 vierkante meter aan het kantoortotaal toegevoegd. Tussen 1998 en 2000 ligt er voor 256.120 vierkante meter aan plannen op de tekentafel.

Eigen identiteit

De tegenvallende kantorenmarkt noopt de ontwikkelaars van de Wilhelminapier, dS+V en het OBR overigens anders naar de kantorenmarkt te gaan kijken. Zo is er onderzoek gedaan naar het fenomeen Multi Identity Tower (MIT). In plaats van protserige hoogbouw, zoals de Kop van Zuid er in de eerste plannen ging uitzien, wordt nu gekeken naar de mogelijkheid om meer dan een onderneming in een kantoor te laten vestigen, dat toch een ‘eigen’ uitstraling heeft. Huisvesting wordt namelijk steeds meer een marketinginstrument en dat botst met anonieme spiegeltorens. Kantoren Rotterdam 1995: “De wens de corporate identity te tonen middels de te kiezen huisvesting in combinatie met een schaarste aan geschikte kantoorlokaties, leidt tot het concept voor een soort kantoorverzamelgebouw dat wordt aangeduid met MIT. Alle gebruikers ontlenen hun identiteit aan het zelfde gebouw.”

Ook wordt gekeken naar de mogelijkheid om woning- en kantoorbouw te integreren. Bouwfonds Vastgoed en Volker Stevin Ontwikkelingsmaatschappij hebben van Rotterdam de opdracht gekeken om eens te onderzoeken of het technisch realiseerbaar is.

Herontwikkelen

Rotterdam voert een vrij actief herbestemmingsbeleid. Vooral in de binnenstad probeert men kantoren te veranderen in woningen. Uitgangspunt is wel dat de markt hiervoor het initiatief neemt. Gemeentelijke diensten en de NV Stedelijk Wonen ondersteunen de plannen wel.

Helaas gaat het maar moeizaam. Uit de nota blijkt dat in 1994 slechts 15.000 vierkante meter is onttrokken voor sloop en functiewijziging. “Op basis van inventarisatie van mogelijke poen wordt gestreefd naar minimaal honderd woningen, dat is een equivalent van 5000 tot 6500 vierkante meter kantoorruimte, per jaar middels herontwikkeling in het centrum te realiseren.” Voor volgend jaar worden ook nog eens tweehonderd woningen gebouwd door bedrijfsruimte te herontwikkelen.

Reageer op dit artikel