nieuws

Zwartboek BNA over ontwerpwedstrijden roept op tot actie

bouwbreed

De Bond van Nederlandse Architecten (BNA) heeft een zwartboek gepubliceerd over slecht verlopen ontwerpwedstrijden. Opdrachtgevers, vooral gemeenten, moeten zorgvuldiger met de architectenkeuze omgaan. Architecten moeten samen een vuist te maken, aldus het zwartboek.

De dertien voorbeelden dateren uit de afgelopen twee jaar. Het zijn niet de kwesties die landelijk de aandacht trokken, zoals rond het Stedelijk Museum in Amsterdam, het Chasseterrein in Breda of de musea in Venlo en Nijmegen. Het is de alledaagse praktijk met opdrachtgevers die niet weten wat zij willen of al bij voorbaat gekozen hebben, met onduidelijke opdrachten en beoordelingscriteria en minimale honoraria. Bij gemeenten is de politieke besluitvorming regelmatig een stoorzender.

Computerfirma Acer en het ingehuurde bouwmanagement weigerden een vergoeding “omdat dat in de computerwereld ook niet gebruikelijk is”. Bouwfonds Vastgoedontwikkeling had voor de schetsontwerpen van het Heerlense Telepark geen beoordelingscriteria. In Leiden kregen drie architecten nog geen maand de tijd voor een ontwerp om na een jaar te horen dat een vierde de opdracht kreeg. Voor de uitbreiding van een basisschool met twee lokalen schakelde Oostzaan maar liefst zes architecten in, zonder vergoeding. De gemeente Wormerland wilde architectenbureau Alberts en Van Huut voor hun nieuwe gemeentehuis; ABC Bouwmanagement drong aan op een wedstrijd met drie andere bureaus erbij. Nodeloze moeite, want de keuze bleef wat die al was, aldus het Zwartboek.

Onwetendheid

Het geboden honorarium voor een schetsontwerp komt zelden uit boven de f. 5000. Dat architecten daarop ingaan komt niet alleen voort uit honger naar werk, vaak wil men de (bestaande) relatie met de opdrachtgever niet verstoren. De opdrachtgevers handelden veelal uit onwetendheid en gebrek uit ervaring.

Het Zwartboek constateert dat een goede meervoudige opdracht een zeldzaamheid begint te worden. Daarbij is sprake van een enorme verkwisting van (gemeenschaps)geld. Het Zwartboek geeft enkele tips voor opdrachtgevers voor duidelijker procedures en beveelt eenvoudiger “visiepresentaties” aan in plaats van uitgebreide wedstrijden. Ook kan een directe architectenkeuze een betere optie zijn.

De BNA op zich staat net als individuele leden machteloos, aldus het Zwartboek. Architecten moeten zich niet richten op korte-termijngewin maar gezamenlijk een vuist maken. “Alleen categorisch weigeren om mee te werken aan slechte opdrachten dwingt de opdrachtgever zich aan te passen.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels