nieuws

Wettelijke grenswaarde wordt vaak overschreden Stof voor stukadoors veel schadelijker dan gedacht

bouwbreed

De wettelijke grenswaarde van 10 milligram inhaleerbaar stof per kubieke meter lucht wordt in het stukadoors-, afbouw- en terrazzobedrijf vaak en fors overschreden. Bij werken met minerale grondstoffen als cement, marmermeel, gips en glas- en steenwol komt op grote schaal stof vrij, dat bij inademing en huidcontact ernstige gezondheidsrisico’s veroorzaakt. Stof is voor werknemers in deze bedrijfstak veel schadelijker dan verondersteld.

Dit valt op te maken uit een door de stichting Arbouw gepresenteerde brochure. Daarin wordt gewaarschuwd voor de gevolgen van het werken met minerale grondstoffen. En dat is hard nodig. Want het verzuim in de bedrijfstak ligt ongeveer 30 % hoger dan gemiddeld voor bouwplaatspersoneel. En het percentage maximale Ziektewetgevallen per jaar is ongeveer anderhalf keer zo hoog als het gemiddelde in de bouw.

Met name stukadoors hebben vaker last van een verstopte neus, hoesten, overgevoeligheid en worden ook veel vaker behandeld voor huidziekten dan de gemiddelde bouwvakker. Overigens stelt Arbouw dat “huidklachten in de vorm van eczeem twee keer zoveel voorkomen in de bouw dan bij de gemiddelde Nederlandse bevolking”. Een oorzaak daarvan is het werken met cement en gips.

Blootstelling

Dat stukadoors veel meer klachten hebben, wordt vermoedelijk veroorzaakt doordat ze meer dan de gemiddelde bouwvakker blootstaan aan stof. Een andere mogelijke reden is dat ze vaak moeten werken in vochtige lucht en tochtige omgeving.

De grootste belasting voor luchtwegen en longen schuilt in “bezemen, schuren, hakken van beton en aanbrengen van spuitbeton”. De huid wordt het meest belast bij “leggen van kunstharsvloeren, repareren van beton, opbrengen van de stuclaag en spack spuiten”.

Voor cement, gips en kalk- en natuursteen geldt een Maximaal Aanvaarde Concentratie (MAC-waarde) van 10 milligram inhaalbeer stof per kubieke meter lucht. Bij het vegen van een betonvloer met een bezem wordt echter al gauw 30 tot 40 milligram geproduceerd. En bij het met de hand aanmaken van gipsmortel kan het gehalte aan stof oplopen tot 180 milligram. Bij het schuren van terrazzowerk heeft Arbouw zelfs gehaltes gemeten van 6000 milligram per kubieke meter.

Het stof wordt niet ingeademd, maar opgevangen in neus, mond, strottehoofd en luchtpijp. Via kuchen, hoesten en ophalen van de neus komt het uiteindelijk in de mond. Het wordt dan uitgespuugd of doorgeslikt. Dat laatste kan volgens Arbouw weinig kwaad.

Wat wel kan gebeuren is dat “cementdeeltjes in de neus terecht komen. Door het neusvocht wordt het cement hard. Deze steenvorming kan leiden tot beschadiging aan het neustussenschot”.

Respirabel stof

Stof dat bij verschillende werkzaamheden vrijkomt kan echter ook kleine stofdeeltjes bevatten die in de longen terecht ke komen. Voor dit respirabele stof geldt een MAC-waarde van 5 milligram. “Maar sommige arbeidskundigen zetten al vraagtekens bij die grens, want bij langdurige inademing van dit stof wordt het zelfreinigend vermogen van de longen aangetast. Daardoor raakt het afweermechanisme ontregeld. Als gevolg daarvan kan er ontsteking optreden.”

Bevat het stof ook nog kwarts – “niet ongebruikelijk bij werken met en schuren van cement en zand” – dan ke de gezondheidsklachten nog ernstiger zijn:

“Kwarts, mits zo klein dat het diep in de longen terecht kan komen, wordt door de overheid als kankerverwekkend beschouwd. Daarnaast wordt het ontstaan van tuberculose erdoor bevorderd, evenals het ontstaan van stoflongen”.

Voor kwarts geldt nu nog een MAC-waarde van 0,15 milligram, maar de overheid wil die grenswaarde per 1 mei 1996 halveren.

Werken met cement kan tot huidaandoeningen leiden. Sterk alkalisch, nat cement kan contact-eczeem doen ontstaan.

Minerale vezels ke volgens Arbouw leiden tot “prikkeling van de luchtwegen” en geven “mogelijk andere effecten op de ademhaling. Alleszins reden om zo netjes mogelijk te werken en gebruik te maken van persoonlijke beschermingsmiddelen”. Arbouw laat zich nog niet uit over al dan niet kankerverwekkendheid van deze vezels: “Daar is nog geen uitsluitsel over.”

Aanbevelingen

In de brochure doet Arbouw aanbevelingen om risico’s te vermijden danwel te verminderen, zoals gebruik van grondstoffen met een zo laag mogelijk kwartsgehalte, gipsblokken knippen in plaats van zagen, niet gebruiken van elektrische zagen, werkplekken schoonmaken met stofzuigers en niet met bezems, vloeren nat schuren, vervangen van schadelijke stoffen in de pleisters door minder schadelijke alternatieven, een vast opgesteld ventilatiesysteem (“afzuiginstallaties worden nauwelijks in de bouw gebruikt, niet uit onwil maar omdat er nauwelijks geschikte installaties voorhanden zijn”) en goed gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels