nieuws

Bouwput Berlijn trekt dagelijks vele toeristen

bouwbreed

Bouwplaatsen zijn, net als bijvoorbeeld de Brandenburger Tor, in Berlijn inmiddels een vast onderdeel geworden in het programma van reisorganisaties. Het informatiecentrum dat de gezamenlijke investeerders aan de Potsdamer Platz in gebruik namen ontvangt wekelijks zo’n 15 tot 25 groepen van uiteenlopende aard. Het enige bouwwerk dat de bezoekers vooralsnog zien is het wijnhuis Huth aan de Potsdamer Strabetae. Dat bleef als enige staan aan wat ooit Duitslands langste straat was. Deze zogeheten Rijksweg 1 liep van Aken naar Koningsberg, het huidige Kaliningrad. Aldus U. Wuest von Vellberg van Daimler-Benz’s vastgoeddochter Debis in een gesprek met deze krant.

Daimler-Benz wilde in 1989 volgens Wuest von Vellberg in Berlijn het hoofdkantoor van vastgoeddochter Debis onderbrengen. Het concern nam daarvoor contact op met de Berlijnse senaat die vervolgens drie locaties nabij de Potsdamer Platz aanbood. Met de bouwplannen wilde Daimler-Benz de betrokkenheid bij de stad benadrukken. Met de val van de Muur veranderden ook de bouwplannen.

Het ging niet meer om de realisatie van kantoorruimte maar om het herstel in een of andere vorm van het oude stadshart van Berlijn. De senaat schreef een prijsvraag uit; een voorbeeld dat de verschillende investeerders volgden. Het bouwterrein beslaat om en nabij 68.000 vierkante meter. Het te bouwen oppervlak komt uit op ruim een half miljoen vierkante meter. Pakweg de helft daarvan gaat op aan woonruimte, ongeveer 30 procent zal uit voorzieningen als een musical-theater, een casino, een hotel en een winkelcentrum van 50.000 vierkante meter bestaan terwijl de resterende 20 procent gereserveerd is voor kantoren.

Verkeersplein

In deze kantoren komen naar Wuest von Vellberg verwacht zo’n 8000 mensen te werken; een aantal dat mogelijk nog kan oplopen tot 10.000. Er komen ruim 2500 woningen. Rekent men daarbij met de aanloop van het winkelcentrum dan is het niet ondenkbaar dat op sommige dagen meer dan 100.000 mensen de locatie aandoen oftewel de totale bevolking van een kleine stad. Daarmee komen de tijden terug waarin de Potsdamer Platz Europa’s drukste verkeersplein was.

In de jaren twintig passeerden zo’n 20.000 auto’s dagelijks het plein en 25 tramlijnen hadden er een halte.Verder bood het gebied plaats aan het Potsdamer Bahnhof. Als gevolg daarvan vestigden zich er vele hotels en restaurants. Iedereen die een zekere status wilde tonen probeerde daar een woning te krijgen. Van het vroegere bestand aan hotels bleef alleen nog de ruine over van het hotel Esplanade op het huidige bouwterrein van Sony. De resten vallen onder monumentenzorg en wachten op restauratie. Behouden blijven de voormalige ontbijtzaal, een danszaal en de WC’s. Bewaard blijft ook een deel van de gevel. Het ligt in de bedoeling een deel van het gebouw hydraulisch op te heffen en 60 meter te verplaatsen. Deze operatie vergt een investering van pakweg f. 56 miljoen.

Discussie

In Berlijn veroorzaakte dit plan volgens Wuest von Vellberg nogal wat discussies. Niet iedereen is van de waarde van de hotelruine overtuigd. Daarbij paste het te restaureren deel aanvankelijk niet in het stedebouwkundige plan voor de locatie. Het eerder genoemde Haus Huth en het restant van de straat waaraan het staat vallen eveneens onder monumentenzorg. Een ring uit staalbeton voorkomt dat het gebouw verschuift. De nieuwbouw komt tot op een meter naast het behouden pand te staan.

De omstandigheden waaronder de bouw tot uitvoering komt plaatst de aannemers volgens Wuest von Vellberg voor bijzondere problemen. Zo staat Berlijn in drie meter grondwater. Hogerhand bepaalde dat er geen bronbemaling mocht plaats vinden. Daling van het grondwaterpeil zou het einde betekenen van de begroeiing in het nabijgelegen Tierpark. Voorts schaadt peilverlaging de fundering uit eikenhout onder enkele oude gebouwen. Op het zuidelijke deel van de locatie wordt om die reden met onderwaterbeton gewerkt. In de bouwput met een diepte van 20 meter staat zo’n 17 meter water. De put beslaat 18.000 vierkante meter. Duikers leggen hierin de funderingen. Nadien wordt het water weggepompt waarna de realisatie van de gebouwen volgt. De plaatselijke overheid houdt door middel van 60 meetputten en evenzoveel contraputten langs elektronische weg zicht op de stand van het grondwater. Deze controle moet ervoor zorgen dat de grondwaterspiegel hooguit 1,5 meter van het vastgestelde niveau afwijkt.

De infrastructuur dient dusdanig te worden ingericht dat 80 procent van de bezoekers/gebruikers van de toekomstige bebouwing gebruik maakt van het openbare vervoer. Op de locatie ontstaat ook een regionaal station, gecombineerd met een metro- en een stadsspoorstation die elk twee lijnen bedienen. De noodzakelijke tunnel loopt onder het Tierpark en komt nabij de Spreebogen weer naar boven. De uitvoering van dit po is volgens Wuest von Vellberg uitermate complex. Deels omdat het om een combinatie van openbare en particuliere werken gaat, deels omdat de rijbanen voor de openbare vervoersmiddelen met elkaar verbonden zijn. De ontwerpers van de verschillende poen werken mede om die reden samen. De uitvoering van de werken vindt gelijktijdig plaats. De uitvoering begon in het zuidelijke deel en verschuift geleidelijk aan op naar het noorden.

Bouwverkeer

Al het bouwverkeer rijdt via een particuliere weg en brug de locatie op en af. De bouwplaats beschikt ook over een eigen spoorwegaansluiting op het braakliggende terrein van het voormalige Anhalter Bahnhof. De straten van Berlijn blijven daardoor volgens Wuest von Vellberg gevrijwaard van bouwverkeer. Een ander deel van het bouwtransport verloopt via het Landwehrkanal. Nabij de bouwlocatie kwam tevens een betonfabriek tot stand zodat ook het vervoer van deze bouwstoffen het stadsverkeer niet hindert. Elke 40 seconden rijdt een vrachtwagen de locatie op of af. De hoeveelheden materiaal zijn zonder meer gigantisch. Zo wordt ruim 9 miljoen ton afgegraven grond weggereden, 5 miljoen ton beton en 200.000 ton bouwstaal aangevoerd. Een apart gesticht bedrijf houdt toezicht op de bewegingen van het bouwverkeer.

‘Weinhaus Huth werd in 1912 gebouwd op de hoek van de voormalige Potsdamer- en Linkstrabetae. De foto toont tevens de betonnen ring die het pand van verschuivingen moet vrijwaren.’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels