nieuws

Beelden in Nederland: expositie en gids

bouwbreed

Vorige week opende koningin Beatrix de expositie ‘Brons hout steen – zeven eeuwen sculptuur in Museum Boymans-van Beuningen’, als eerste activiteit in de manifestatie ‘Beelden in Nederland 1994’.

Tevens nam zij het eerste exemplaar in ontvangst van de ‘Beeldengids Nederland’ die bij Uitgeverij 010 verscheen.

Museum Boymans-van Beuningen bezit een collectie beelden van oudere datum met een wisselende kwaliteit. Al geruime tijd werd gewerkt aan de grondige inventarisatie en beschrijving van deze beelden. Begonnen werd met de bronzen, die het rijkste zijn vertegenwoordigd. Maar toen de beslissing viel om alle eigen beelden in de openingsexpositie van ‘Beelden in Nederland 1994’ (die twee weken geleden in Weekuit is gesignaleerd) te tonen, werden alle aanwezige werken uit de periode 1200-1800 wetenschappelijk bestudeerd. Het leidde tot twee fraaie catalogi over bronssculptuur en hout- en steensculptuur, waar de door WVC gesubsidieerde stichting voor dit beeldenjaar aan bijgedragen heeft.

De expositie is verrassend omdat ze in het glazen paviljoen van architect Henket is ondergebracht. In een cirkel van wandelementen zijn aan de buitenzijde de bronzen in vitrines ondergebracht. De houten beelden staan binnen deze cirkel, overigens niet altijd even fraai opgesteld. Voor royaal gedrapeerde witte textiel staan de beelden op verschillende niveaus en tamelijk dicht op elkaar. Overigens bevonden ze zich in hun oorspronkelijke situatie, waarvoor ze werden gesneden, natuurlijk ook niet steeds op ooghoogte.

Het zijn vooral deze op de hand gesneden houten beelden die grote indruk maken, deels zonder opgebrachte kleur en daarnaast zorgvuldig geplamuurde en van kleur voorziene beelden. Deze laatste groep vergt overigens extra zorgvuldige behandeling omdat de kleur anders verloren gaat. Veel beelden werden gesneden voor kerkelijk gebruik, hetzij in de opbouw van het altaar, de retabel, in de uitmonstering van het oxaal tussen kerk en koor of tegen kolommen. Daarnaast paste men in de orgelkas, banken in het koor en/of de preekstoelen uiteenlopende houtsculpturen toe in panelen of vrijstaand.

Ter gelegenheid van ‘Beelden in Nederland 1994’ verscheen ook een landelijke gids, die veel verwantschap met de architectuurgids van dezelfde uitgever toont. Getracht is een representatief beeld van beelden in Nederland te geven. Daaronder bevinden zich een aantal vooral houten beelden in kerkelijke gebouwen, musea en soms minder openbaar toegankelijke situaties. Veel andere beelden maken deel uit van gebouwen, zijn er soms in de architectuur opgenomen en bestrijken nu een tijdvak dat tot zeer recente beelden is doorgetrokken. Het team van auteurs dat de gids samenstelde, vulde dat aan met enkele inleidende hoofdstukken over verschillende perioden in de beeldhouwkunst. In totaal zijn 540 beelden gedocumenteerd met een kleine foto en een toelichting met vermelding van de kunstenaar en de locatie.

Om ook hier even bij de houten beelden te blijven, men treft ze in verrassende museumcollecties aan, zoals in het Rijksmuseum in Amsterdam met een aantal indrukwekkende hoogtepunten, terwijl het koor van sommige kerken een museum op zich lijkt te vormen.

Maar ook in meer weersbestendige materialen treft men beelden niet alleen als vrijstaande sculpturen aan in monumenten, maar ook in samenhang met de architectuur, bijvoorbeeld in de gevels van hetzelfde Rijksmuseum of op geheel vernieuwende wijze in de Beurs van Berlage.

Daarmee is ‘Beelden in Nederland 1994’ definitief van start gegaan. Het is een voortreffelijk initiatief van de Rijksdienst Beeldende Kunst, dat een groot publiek attent maakt op een vorm van kunst die ten nauwste samenhangt met de gebouwde omgeving.

De tentoonstelling ‘Brons hout steen -zeven eeuwen sculptuur in Museum Boymans-van Beuningen’ is aldaar tot 10 april te zien. De catalogus bestaat uit twee delen: ‘Bronssculptuur’ en ‘Hout- en steensculptuur’, die in het museum te koop zijn.

‘Beeldengids Nederland’ verscheen bij Uitgeverij 010, Rotterdam 1994. Formaat 22 x 15 cm, 368 blz. ISBN: 90 6450 189 0. Prijs: (ingenaaid) f. 59,50.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels