nieuws

Sterke milieuvervuiling jaagt Hongarije op kosten

bouwbreed Premium

Een op de drie Hongaren woont in een sterk vervuild gebied. De schade aan de gezondheid bedraagt 4% van het nationaal inkomen en is vijf maal zo groot als het bedrag dat de overheid jaarlijks uittrekt voor zuivering. In de jaren tussen 1980 en 1993 beliepen de investeringen in het milieu doorgaans niet meer dan 1% van het nationaal inkomen. De economische schade als gevolg van de milieuvervuiling bedroeg 4 tot 5%.

Hongarije kampt niet alleen met luchtvervuiling. In het land gaat jaarlijks zo’n 100miljoenm3 grond verloren door verkeerde landbouwmethoden. Illegale afvalstorten vervuilen bodem en grond sterk. In Hongarije ontstaat jaarlijks ruim 120miljoen ton afval. Daarvan komt pakweg de helft in de landbouw vrij en om en nabij een kwart in de industrie. Volgens de voorschriften, die ook nog dit jaar gelden, mogen bedrijven hun gevaarlijke afval voor maximaal een jaar op eigen terrein opslaan. De definitieve oplossing bestaat veelal uit verbranding. ’s Lands industrie produceert elk jaar 1,5 tot 2miljoen ton gevaarlijk afval. Daarvan wordt een tiende verbrand en zo’n 10000ton komt terecht op de officiele stortplaats van Aszod. De resterende 1,5miljoen ton verdwijnt in de grond en daarmee in het grondwater.

In de afgelopen decennia begroeven nogal wat bedrijven gevaarlijk afval op het eigen terrein. Deze ondernemingen staan voor een groot deel voor privatisering. Dat betekent dat de nieuwe (buitenlandse) eigenaar het opruimen van de vervuiling moet betalen. Voordat de grootschalige privatiseringen in 1990 op gang kwamen, bestond er in Hongarije weinig aandacht voor de inventarisatie van milieu-aspecten. Het ministerie van milieuzaken verplicht sinds 1992 staatsbedrijven tot het vinden van een aanvaardbare oplossing voor het afval. In de praktijk blijkt dit voorschrift van weinig waarde. Volgens onafhankelijke deskundigen wordt het bestaan van het overgrote deel van het gevaarlijke afval geheim gehouden en illegaal opgeslagen. De hoogte van de boetes maakt het voor veel bedrijven aantrekkelijk om niet de f. 727 tot f. 1090 per ton te betalen voor verbranding of officiele stort.

Sinds 1994 geldt evenwel een nieuwe milieuwet. Die verplicht de directeur van een staatsbedrijf voor de privatisering een verklaring te ondertekenen, waarin hij opheldering geeft over de afvalkwesties die rond het bedrijf spelen. In het verlengde daarvan moet de directie aangeven op welke wijze dit probleem wordt opgelost. Pas na deze inventarisatie mag een staatsbedrijf worden verkocht. Hongarije volgt daarmee het Amerikaanse voorbeeld.

Afvalwater

Rioolwater wordt slechts een gedeeltelijk gezuiverd. Zo ke de zuiveringsinstallaties van Boedapest slechts een vijfde verwerken van de ruim 1miljoenm3 afvalwater die jaarlijks door de leidingen stroomt. Hongarije zal naar verwachting vanaf 1995 de bouw van waterzuiveringen openbaar aanbesteden. Tot dan toe blijft het afvalwater de kwaliteit van het drinkwater bedreigen.

Pakweg een derde van dit drinkwater voldoet niet aan de normen. De milieuwetten schrijven voor dat de gemeenten vanaf 1995 verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van het drinkwater, wat het plegen van grote(re) investeringen vereist. De aanleg van waterleidingen krijgt hier een prominente plaats.

De aanleg van rioleringen zal eveneens een grote vlucht nemen. Temeer omdat deze voorziening op het platteland nagenoeg ontbreekt. Jaarlijks komt zo’n 150miljoenm3 afvalwater buiten het riool terecht. Zo’n 25miljoenm3 wordt met tankwagens naar elders vervoerd. De transporteurs kiezen er niet zelden voor de vracht ergens in het water of op het land te lossen, in plaats van het af te leveren bij officiele instanties. De vervoerders incasseren daarmee de officieel vastgestelde vergoeding van de opdrachtgevers.

*) Dr. A. Sandor leidt in Amsterdam het Business Buro Oosteuropa en schreef dit artikel in opdracht van het Exportplatform VROM.

Reageer op dit artikel