nieuws

Een hoeksteen in de Amsterdamse Poort

bouwbreed Premium

In Amsterdam-Zuidoost ontwikkelde MBO het stadsdeelcentrum De Amsterdamse Poort. Op een terrein tussen vier hooggelegen ‘dreven’ werd een winkelcentrum ontwikkeld met daarboven woningen. Rondom liggen langs de verhoogd aangelegde autowegen kantoor gebouwen. Met de bouw van het ING Treasury Centre werd een lang als parkeerterrein gebruikte hoek gesloten.

Het nieuwe kantoorgebouw ligt vrijwel in het verlengde van het internationaal bekendheid genietende hoofdkantoor van de ING van de architecten Ton Alberts en Max van Huut. Toch ging de ontwerpopdracht dit keer naar Atelier Pro uit Den Haag, omdat deze in een vroeg stadium dit segment van het winkelcentrum toegewezen kreeg. Zij realiseerde hierin enkele blokken woningen boven winkels en twee kantoorgebouwen. Hierin zijn tevens de bibliotheek en het stadsdeelkantoor opgenomen.

De architectuur van De Amsterdamse Poort varieert van het spraakmakende ING hoofdkantoor tot magere winkelarchitectuur van Albers & Van Huut en Van den Broek & Bakema. Belangrijker is dan ook de stedebouwkundige vermenging van functies.

Nadat voor het ING-hoofdkantoor geel/bruine baksteen was gekozen, besloot het bouwteam voor de overige gebouwen een vrijwel witte baksteen te gebruiken.

Het nu nieuwe kantoorgebouw heeft een L-vorm met in de oksel een dealingroom, de schatkamer van de bank waar ondermeer in valuta wordt gehandeld. De ruimte vereiste een kolomloos vloeroppervlak van circa duizend vierkante meter.

Met 12600m2 kantoorruimte en 7700m2 parkeerruimte stond het programma van eisen op gespannen voet met het beschikbare terrein. Door de functies zorgvuldig en compact te stapelen, bereikte men een bouwvorm die geen afbreuk doet aan de binnenruimte van de omringende bebouwing.

De parkeerruimte onder het L-vormige kantoorgebouw in twee bouwlagen is deels openbaar. Daarboven liggen kantoorruimten op de hoofdlaag en vier verdiepingen. De dealingroom ligt aan de achterzijde en kreeg op instagnatie van de poleider van MBO een golfvormige gevel in het kantooroksel, en schoof met de grotere hoogte over twee bouwlagen het kantoorgedeelte in.

Binnen het bouwblok bleef een zorgvuldig ingevuld groengebiedje over, waarbij een toeleveringsroute voor aangrenzende winkels met een pergola en groen is afgewerkt. Het vormt een aardig voorbeeld van de werkwijze van Atelier Pro om met aanhoudend optimisme ogenschijnlijke nadelen uiteindelijk in positieve zin uit te buiten. De hoge bouwdichtheid leidde tot het aan het zicht onttrekken van parkeerplaatsen en de pergola met groen, maar ook met een watertrap langs de dealingroom. Een intrigerend materiaalgebruik zorgt voor een opwaarderen van deze stedelijke binnenruimte, met een golvend voetpad voor voetgangers en metroreizigers naar ING en een belendend kantoorgebouw.

Voor de gevels is gebruik gemaakt van een lichte en donkere kleur travertijn. De vleugel naast het kantoorgebouw in witte baksteen werd met licht travertijn bekleed; de vleugel die aansluit op de baksteen van het ING-hoofdkantoor kreeg donkerder travertijn.

Met hetzelfde optimisme van Pro lijken de ontwerpers in veel opdrachten tot op de laatste steen hun ontwerp te ‘verbijzonderen’. Een speklaag hier, een uitbuikend gevelfragment daar en specifieke hoekoplossing elders zijn karakteristiek voor het atelier en maken soms ook aangepast materiaalgebruik nodig, waardoor een beeld ontstaat van een f. keurig op orde gebrachtef. monsterkamer. Voor dit kantoorgebouw is consequent voor travertijn gekozen, dat slechts in tamelijk ondergeschikte details afwijkt. Maar er staat tegenover, dat er naast de twee kleuren natuursteen ook verschillende oppervlaktebewerkingen zijn toegepast.

Tamelijk spectaculair is de golvende binnenhofgevel, die ook nog eens wat naar binnen helt, min of meer analoog aan de gevels van Alberts en Van Huut er dicht bij. De ‘blokjes’ behakt travertijn zijn hebben een ruw oppervlak; er waren overigens vier verschillende blokvormen nodig om de golvende beweging met die deels achterover hellende uitvoering netjes te ke metselen. De verdere gevels zijn uitgevoerd als bekleding met 40mm dikke platen. Opmerkelijk is dat Aterlier Pro een bijna rationeel gevelraster voor de kantoorvleugels toepaste met standaardramen van een afmeting voor alle gevels. De kozijnprofielen zijn heel slank gedetailleerd in een vrijwel vlakke gevel. Maar hoekoplossingen, entree’s, trappehuizen en daklagen gaven toch aanleiding tot onderbrekingen in de vlakke natuursteengevel.

Het is afwisselend leuk en irritant om architecten hun vormwil te horen verklaren. Aan de uitwendige hoek van de L-vorm is letterlijk en figuurlijk een punt gezogen omdat in een tegenoverliggend gebouw de rooilijn enkele meters verder aan de verkeersweg ligt. Er is een spectaculair drie verdiepingen hoog gat uitgespaard, waarachter een ovaal rondom beglaasd trappehuis is opgenomen. En ovaal is ovaal, hier geen gepruts met de hoek om stotterende verticale strookjes glas, maar keurig gebogen dubbele beglazing! Op een andere hoek, waar de golvende laagbouwgevel als begeleiding van het voetpad over de binnenhof begint, is de gevel schuin beeindigd. Een ronde sierbalk van beton verzacht de scherpe hoekontmoeting wat onlogisch. Op de bovenste verdieping van dezelfde hoek ligt een lunchruimte voor snelle snacks met rondom glaspuien voor een weids uitzicht, ondermeer op de skyline van het hoofdkantoor. Als ruimtelijke overgang is de dakrand met een royale balk rondom voortgezet. Het afplakken van zo’n balk met platen travertijn gaat me dan toch iets te ver en leidt tot natuursteenexhibitionisme in een lichte vorm, hetgeen bij een volgend krapper budget wel weer overgaat.

Wanneer men op een zonnige dag rond het gebouw wandelt, treft men toch nog weer een aaneenschakeling van bijzondere details aan, waarvan hier kortheidshalve een groot deel ongenoemd blijft. De architectuurtoerist weegt ieder detail; de gewone passant ervaart waarschijnlijk meer eenheid en realiseert zich nauwelijks hoe het dak van de kolomloze dealingroom via wat kabels aan de dakverdieping is opgehangen, om nog een detail te noemen. Komt men binnen het gebouw, dan treft men opnieuw veel met aandacht gedetailleerde en met geduld uitgewerkte details aan. Trappen zijn slank door gebruik van staal. Koffiehoeken zijn heel verzorgd vorm gegeven, in combinatie met functies zoals kopieren en garderobes. Toiletgroepen onderscheiden zich niet langer door een dubbele vlakke gangdeur met opgeplakt symbool, maar zijn terzijde van een wat naar binnenstaand wandje gesitueerd. Zo ontstond een kantoorgebouw dat naar mijn gevoel een loutering aankondigt in het vaak wat over- en soms bijna baldadig detailleren in de Aterlier Pro-architectuur. Als hoeksteen binnen de vier dreven die De Amsterdamse Poort ontsluiten, is het nieuwe gebouw na het ING- hoofdkantoor een interessante aanwinst.

Reageer op dit artikel