nieuws

Bouw maakt Thuringen tot internationale logistieke draaischijf

bouwbreed

Tegen elke prijs ingrijpen om een bepaalde industrietak en de bijbehorende werkgelegenheid te redden, zal de regering van de Duitse deelstaat Thuringen niet snel meer doen. Het leergeld dat het landsbestuur betaalde in de kwestie Jena was erg hoog. Jena is de vestigingsplaats van de optische fabrieken van Carl Zeiss. De regering in Erfurt wilde deze industrie koste wat kost behouden en hoopte daarmee niet alleen ruim 10000 van de in totaal 25000 arbeidsplaatsen te garanderen maar tevens andere bedrijven aan te trekken. De opzet lijkt grotendeels geslaagd maar het succes heeft enkele miljarden Duitse marken gekost. Van een mislukking wil Erfurt niet spreken, temeer niet omdat het verlies van deze arbeidsplaatsen de huidige werkloosheid van 9% in Jena aanzienlijk zou vergroten. Altenburg spant wat dat betreft de kroon met zon 25%. Deze kwestie kaartte minister voor economische zaken en verkeer dr. J. Bohn van Thuringen onder meer aan in een gesprek met deze krant.

Anders dan zijn collegas van de andere oostelijke deelstaten in oostelijk Duitsland wil de Thuringse minister voor economische zaken en verkeer dr. J. Bohn vooral de aandacht op de middenstandsbedrijven richten en een optimale aansluiting teweegbrengen tussen de (hogere) beroepsopleidingen en het bedrijfsleven. Die bedrijvigheid lijkt in elk geval op dit moment te floreren en vestigt zich in groten getale langs de diverse, deels nog aan te leggen autosnelwegen. Voorzieningen die Thuringen tot logistieke draaischijf tussen het westen en oosten van Duitsland en tussen West- en Oost-Europa moeten maken. Vooral de bouwnijverheid profiteert volgens Bohn van deze infrastructurele werken en van de bedrijvigheid die deze voorzieningen aantrekken.

“De bouw is in Thuringen de absolute groeisector, afgezien van de uitgesproken hoogbouw. Maar die zal zich in de loop van dit jaar naar verwacht eveneens ten gunste ontwikkelen. Dat betekent dat zich bij de bouwbedrijven een forse stijging van de productiviteit voordoet. De omzet in de sector bouwnijverheid bedroeg halverwege 1991 DM351 miljoen en kwam halverwege 1992 uit op DM539 miljoen. Die toename van DM185 miljoen mag als bewijs dienen dat het zeker niet slecht gaat met de bouwnijverheid in Thuringen. Een extra bewijs levert de ontwikkeling binnen het personeelsbestand. In een jaar tijd kwamen er 10000 arbeidsplaatsen bij. Het aantal bedrijven steeg met 300. Dat gebeurde allemaal tussen juli 1991 en augustus 1992. Ik ga er vanuit dat eenzelfde ontwikkeling plaatsheeft tussen juli 1992 en augustus 1993.”

Interessant po Deze verdiensten hangen volgens Bohn nauw samen met de centrale ligging van Thuringen in Duitsland. “Als gevolg daarvan krijgt ons land aanzienlijke infrastructurele poen uit het fonds Duitse Eenheid toebedeeld. Eind 1994 beginnen we met de autosnelweg Bamberg-Schweinfurt-Erfurt die aansluit op de A82. Van deze nieuw te bouwen verbinding komt zon 280 km op Thuringse grond te liggen. Van de A82 tussen Gottingen en Halle komt 89 km in Thuringen te liggen.

Verder valt te denken aan de A54 tussen Kassel en Eisennach waarvan 30 tot 40 km over ons gebied loopt. De spoorwegen nemen de bouw van ICE-trajecten voor. Het gaat hierbij onder meer om de verbinding tussen Neurenberg en Berlijn waarvan ruim 200 km Thuringen doorkruist.”

Voor de bouw is dit volgens hem temeer een interessant po omdat in het trace nogal wat bruggen en tunnels voorkomen. “Overigens geldt dat ook voor de aanleg van de autosnelwegen. Verder bestuderen de spoorwegen een ICE-traject tussen Parijs en Berlijn dat Stuttgart en Erfurt passeert.”

Veel aanvragen “In de komende twintig jaar zal Thuringen aanspraak ke maken op ongeveer DM8,5 miljard voor infrastructurele werken. Saksen krijgt een vergelijkbaar bedrag toebedeeld maar is bijna dubbel zo groot. Dat geeft aan dat er in Thuringen nogal wat staat te gebeuren op bouwgebied.

Tegelijkertijd hebben we pakweg 200 bedrijventerreinen aangewezen en ontsloten en beoordelen we inmiddels zon 150 aanvragen voor nieuwe gebieden. Of die allemaal in ontwikkeling worden genomen staat vooralsnog te bezien omdat we enigszins terughoudend reageren op de inrichting van nieuwe bedrijventerreinen. Ook al omdat langs de autosnelwegen voldoende ruimte beschikbaar is voor ondernemers. En dat zie je nu al omdat de bebouwing langs de wegen geleidelijk aan toeneemt. Interessant voor Nederlandse investeerders acht ik de herontwikkeling van oude industrieterreinen die we van het Treuhand-instituut kregen. Voor die gebieden dient op korte termijn sanering te volgen zodat de ruimte op eveneens korte termijn beschikbaar komt voor nieuwe ondernemingen.”

Grote mogelijkheden De mogelijkheden op deze terreinen zijn volgens Bohn groot. Omgekeerd evenredig daaraan zijn de beschikbare overheidsgelden. Kandidaten ke echter wel aanspraak maken op bepaalde financiele voorzieningen. “Ter illustratie noem ik de voormalige keramische fabrieken van Herzog nabij Herzogerkreuz die op ongeveer 280 hectare ontsloten gebied staan. Het ligt in de bedoeling de gebouwen te saneren en de bodem schoon te maken waarna nieuwe bedrijven terecht ke. Wie zich daar vestigt komt naar mijn mening op een strategische plaats terecht omdat Herzogerkreuz nabij een snijpunt ligt van verbindingen tussen oost en west. Niet alleen tussen het oosten en het westen van Europa maar evenzeer tussen het oosten en westen van Duitsland.”

Het valt met grote zekerheid te voorspellen dat Thuringen een meer dan gemiddelde rol zal spelen op de Europese binnenmarkt. “Mede daardoor gaat veel belangstelling uit naar de ontwikkeling van onze deelstaat tot logistieke vestigingsplaats.

Nu al trekt Thuringen aanzienlijke aandacht van logistieke bedrijven. Te denken valt hier bijvoorbeeld aan het postorderbedrijf Otto dat in Rotrof het grootste Duitse verdeelcentrum laat bouwen. Ondanks de hoge mate van automatisering zal dit centrum aan ruim 800 mensen werk bieden.” Veel aandacht gaat verder uit naar de bouw van een grootschalig overslagcentrum voor goederen in Azmannsdorf nabij Erfurt. Het nieuwe van dit centrum ligt in het knooppunt van spoorbanen en autosnelwegen. Ter voorbereiding daarop wordt de A4 tot zes banen uitgebreid terwijl ook de spoorwegen bezig zijn met de verbetering van hun infrastructuur.

Versnelde procedure “Het gaat hierbij natuurlijk om immense investeringen maar die leveren dan ook een navenant rendement op. De hoofdspoorbanen laten momenteel over de hele lengte een maximum snelheid van 120 km per uur toe. Drie jaar geleden kon dat nog slechts op 20% van de lijn. Ik denk hierbij aan de intercitylijn Frankfurt-Erfurt-Berlijn die nu verder wordt uitgebouwd. Bij de oplevering begin 1994 zal het werk dan anderhalf jaar hebben geduurd sinds de bondsregering aan de hand van het Bondsverkeerswegenplan het besluit nam voor de spoorwerken tussen Neurenberg en Erfurt.

Voor de realisatie van bijvoorbeeld zulke infrastructurele werken beschikken we over de zogeheten Wet Versnelde procedure aanleg verkeerswegen. Die heeft betrekking op de bovenregionale aspecten inzake de aanwijzing van traces. Op grond daarvan moeten betrokkenen eventuele bezwaren binnen drie maanden indienen. In de oude bondsrepubliek gold daarvoor een periode van zon twee jaar. Na dit kwartaal heeft beoordeling plaats zonder dat daarbij afbreuk wordt gedaan aan de rechtszekerheid.”

Scenarios “Voor de aanleg van wegen hebben we verschillende scenarios. Het bondsverkeerswegenplan voorziet in een status quo met de stijging van het verkeersaanbod.

Zij het dat meer dan gemiddelde aandacht uitgaat naar verplaatsing van het wegverkeer naar de spoorwegen. We willen die ontwikkeling versterken. Echter niet door politieke en bestuurlijke maatregelen omdat die niet binnen het bestel van onze staatsvorm passen. In het geval van het overslagcentrum Azmannsdorf hebben we gekozen voor een gelijktijdige oplevering van de verschillende verkeersvoorzieningen.” Dit houdt in dat containers direct van de trein op de vrachtwagen ke.

“De bouw van dit centrum geeft nu al een voorbeeld van een verhoogde inzet van het treinverkeer. De benodigde grond komt namelijk uitsluitend via de trein op de locatie, een noviteit in Duitsland.” Het ligt ook in de bedoeling dat de bedrijven die deel uit maken van het overslagcentrum een eigen aansluiting op het spoorwegnet krijgen.

De hoofdas tussen oostelijk en westelijk Duitsland is de A4. Die kruist de A9 tussen Munchen en Berlijn. Het verkeer uit Wurz–burg en Bamberg rijdt langs Erfurt in de richting van Magdeburg. Het bondsverkeerswegenplan voorziet in de komende tien jaar in een aansluiting op de weg uit Gottingen naar Halle door middel van een verschuiving van de A4. Dat werk ligt momenteel stil omdat de landsregering van Hessen tegen een dergelijke aansluiting is en meer voelt voor een aansluiting op Kassel. Met deze verbindingen is Thuringen als geen andere deelstaat ontsloten. “Het maakt tevens duidelijk dat Thuringen een economisch uitermate aantrekkelijk logistiek concentratiegebied kan worden, mede gezien de ontsluiting naar het oosten.

Dat hoeft niet meteen Rusland te zijn maar bijvoorbeeld de Baltische staten, Polen, de Oekraine en de Tsjechische republiek.”

Luchthavens De luchthavens van Frankfurt en Munchen spelen een niet onbelangrijke rol in het logistieke bestel. Via de huidige verbindingen duurt het op dit moment zon vier uur om van Erfurt naar Munchen te gaan en zon twee uur om in Frankfurt te komen. De nieuwe spoorverbinding met Frankfurt die een directe aansluiting op de luchthaven geeft, brengt deze reistijd met een uur terug terwijl de ICE-verbinding met Munchen de tijd tot zon tweeenhalf uur verkort. “Voorzichtigheidshalve wil ik daarbij opmerken dat voor het autoverkeer vergelijkbare tijden gelden. Erfurt beschikt daarbij over een

ionaal vliegveld dat we geschikt willen maken voor machines van chartermaatschappijen. Het ligt in de bedoeling diensten te onderhouden met andere al dan niet regionale luchthavens zoals bijvoorbeeld Munchen en Berlijn.

Mede door de voorzieningen voor het vliegverkeer bemerken we een niet onaanzienlijke belangstelling van onder meer expeditiebedrijven die van de grote luchthavens gebruik maken en in Thuringen een vestiging openen.” Dergelijke ondernemingen zorgen niet alleen voor directe werkgelegenheid maar zorgen ook voor banen in bijvoorbeeld toeleverende en verzorgende bedrijven. Wanneer het centrum in Azmannsdorf in 1995 open gaat zal dat de werkgelegenheid nog verder versterken. Niet onbelangrijk is dat met het centrum een groot deel van de locatie bezet is.

Rond dit gebied liggen nog voldoende grondstukken voor uitbreidingen. “Ik hecht echter grotere waarde aan de verdere ontwikkeling van Herzogkreuz wat in mijn beleid een absoluut zwaartepunt vormt” , aldus de Thuringse minister.

Woningbouw “De bouwactiviteiten dienen natuurlijk niet alleen verband te houden met grootschalige infrastructurele werken.” Zo moet er voor de aanpak van de woningen volgens de elementenbouw pakweg DM10 tot 15 miljard beschikbaar komen. “Voor Thuringen beloopt de noodzakelijke investering van ongeveer 25% van dat totale bedrag wat betekent dat onze deelstaat zon DM5 miljard voor deze werken bijeen moet zien te krijgen.”

Erfurt geldt nog steeds als een van Duitslands mooiste steden waarvan de bebouwing de DDR-tijd redelijk ongeschonden doorkwam. Onder het vorige regime werden wel enkele doorbraken voor verkeerswegen gemaakt maar daar bleef het bij.

Wat aan oude bebouwing over is verkeert evenwel in een meer dan verwaarloosde toestand. Onder meer de ontwikkelingsprogrammas zorgen er nu reeds voor dat in de binnenstad van Erfurt al heel wat renovatiewerken hun beslag krijgen. “Omdat ik als minister mede verantwoordelijk ben voor het verkeer kan ik ook een bijdrage leveren aan de wederopleving van de binnenstad.

Daar ontbreekt momenteel parkeerruimte wat al snel tot een verkeerschaos kan leiden. Ik streef ernaar aan de stadsrand parkeervoorzieningen te realiseren en de binnenstad voor het autoverkeer te sluiten. Een dergelijke ontwikkeling draagt eveneens bij aan een grotere attractiviteit van het stedelijk gebied. Naast Erfurt bestaan er nog andere oude steden als Eisennach en Gotha die het behouden meer dan waard zijn. Tegemoetkomen aan die wens brengt een enorme behoefte aan investeringen met zich mee. Het mag duidelijk zijn dat de overheid de gevraagde middelen bij lange na niet zelf kan opbrengen zodat de nadruk op particuliere opdrachtgevers en investeerders komt te liggen.”

Riolering “In de komende tien jaar zullen we ook de nodige aandacht besteden aan de rioleringen waarvoor de totale investeringen voor Thuringen op ruim DM10 miljard worden geschat. Op het gebied van de watervoorziening en de riolering wil ik tot een versterkte privatisering komen. Binnen de Duitse gemeenten betreft dat helaas nog een taboe. We hebben echter al enkele positieve resultaten in de sector waterzuivering bereikt waar particulieren investeerden in zuiveringsinstallaties. Dat succes zal zeker overslaan naar de gemeenten. In Rostock investeerde een Frans consortium in stadswerken en op basis van die ervaringen ke we eigen wegen inslaan. Door middel van particuliere investeringen ke we bijvoorbeeld ook wegenwerken voorfinancieren al doen zich op dat vlak nog politieke moeilijkheden voor. Wel zou het mogelijk moeten zijn om bijvoorbeeld leasecontracten voor deze sector op te stellen. Wanneer dat soort constructies in praktijk komt, brengt dat een enorme bouwactiviteit met zich mee.”

Een positief voorbeeld hiervan biedt Ritter Bau dat voor de vereniging uit een bedrijfje met tien mensen bestond en nadien uitgroeide tot een onderneming met 150 personeelsleden. Via het Treuhand-instituut nam het enkele grote bouwconcerns over en zette daarmee een forse expansie in gang. Met het huidige personeelsbestand van pakweg 2000 en een omzet van om en nabij DM0,5 miljard behoort het nu tot de grotere ondernemingen. Voor de financiering van de activiteiten trok Ritter een Franse bank aan. Ook bouwconcerns uit het westen van Duitsland zoals bijvoorbneeld Hochtief zijn hier uitermate actief.

“Dat is natuurlijk een positieve ontwikkeling” , meent Bohn “Zelf wil ik veel aandacht inruimen voor de ontwikkeling van de middenstandsbedrijven. Temeer omdat Thuringen een van de weinige deelstaten is waar een relatief groot deel van de bouwinvesteringen uit particuliere bron komt. Voor grote concerns als Hochtief zijn dergelijke bedragen nauwelijks interessant. Dat schept mogelijkheden voor plaatselijk gevestigde middenstandsbedrijven.”

Middenstand Bevordering van het middenstandsbedrijf speelt in de hele economische politiek van Thuringen een belangrijke rol. Temeer omdat Thuringen van oudsher een uitgesproken middenstandsland is. Brandenburg richt zich bijvoorbeeld veel meer op de industriepolitiek. “In Thuringen begonnen in het afgelopen jaar 2600 ondernemingen tegen 380 in Brandenburg, zij het dat het investeringsvolume daar beduidend groter is maar dat wij de meeste arbeidsplaatsen schiepen. In Brandenburg en ook in Saksen blijft de inspanning vooralsnog beperkt tot het behoud van bestaande arbeidsplaatsen. Over een paar jaar zal blijken hoe zeker die arbeidsplaatsen zijn. Onze middenstandsbedrijven staan intussen op het hoogste technologische niveau. Het moet gezegd dat deze bedrijven op dit moment en mede door de economische teruggang met liquiditeitsproblemen hebben te maken. Wanneer de economie over pakweg twee jaar weer aantrekt, ke deze bedrijven concurreren met topondernemingen.

Bij het aantrekken van de economie denken we voorlopig alleen nog aan het gelijktrekken van de verhoudingen tot het niveau van het westen van Duitsland.

En dat zal naar verwacht in elk geval nog zon tien jaar duren en een fors bedrag aan investeringen vragen. Desondanks hebben we naar mijn mening tot op heden meer resultaat geboekt dan deelstaten die zich uitsluitend op de ontwikkeling van bepaalde takken van de industrie richten.

Dat vergt namelijk een doorlopende beschikbaarstelling van subsidies. We streven verder naar een goede aansluiting tussen de beroepsopleidingen en het bedrijfsleven. De wetenschappelijke raad van de bond wees voor Thuringen een vestigingsplaats aan voor hoger onderwijs.

Inmiddels hebben we er vijf ingericht die intussen een respectabel aantal studenten aantrokken. Ook op die manier zorgen we ervoor dat het bedrijfsleven op de hoogte blijft van nieuwe technologische ontwikkelingen en de mogelijkheid krijgt die in de praktijk toe te passen. De voorsprong die de ondernemingen in bijvoorbeeld de bouwnijverheid daarmee krijgen op bedrijven uit het westen van het land moeten grotendeels de gevolgen compenseren van de gelijke beloning zoals bijvoorbeeld de IGBau Steine Erde voorstaat.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels