nieuws

‘Wanneer God het huis niet helpt bouwen, arbeiden de bouwlieden tevergeefs’

bouwbreed

Het Hammerherrenslot in Theuern is thans het kernstuk van het Bergbouw- en Industriemuseum Oost-Beieren. Niet zonder reden besteden monumentenlijsten van de landkring Amberg-Sulzbach en een naslagwerk van de kunstgeschiedenis ‘De kunstgedenktekens van Beieren’ aan het slot van Theuern bijzondere aandacht.

Op 25 augustus 1780 werd volgens het Kerkenboek de eerste steen gelegd voor het latere slot van de hofmarkheer en baron uit Theuern, Christian Ferdinand Freiherr von Lochner zu Huttenbach. Het reeds in 1682 opgerichte ‘jagershuis’, waarvan de naam afgeleid is door de bezigheid van zijn bouwer, Johann Georg Portner, opperhoutvester te Wiesau, werd in 1780 in de nieuwbouw geintegreerd.

Al omstreeks 1770 had men meerdere boerenbedrijfgebouwen (een stal voor vierhonderd schapen, varkens-, ossen- en koeienstallen, stroschuren en een dienstknechtenwoning) opgericht en kreeg het complex zo een gesloten binnenhof door drie aaneengesloten vleugels.

Voor de constructie van dit typische Oberpfalzer Hammerherrenslot (Hammerherren zijn eigenaars van een ijzersmederij) is de keurvorstelijke bouwmeester Wolfgang Diller uit Amberg verantwoordelijk.

Diller, vermoedelijk een broer van de bekende architect Johann Georg Diller, verwierf zich in de Oberpfalz vooral naam door de oprichting van stichting van gewijde gebouwen. Dit laat-barokke bouwmonument geldt als een van de beste voorbeelden voor de toenmalige heerlijkheden in Franse stijl.

Het rechthoekige, 28 meter hoge en met 64 vensters toebedeelde gebouw is gerangschikt in drie verdiepingen en draagt een Mansardendak. De 22 meter lange, dominerende oostgevel structureert een vooruitspringende midden-gevel-uitbouw.

Boven de ingang is het huwelijkswapen Lochner-Bibra aangebracht. Friedrich Ferdinand Lochner von Huttenbach huwde in 1779 Josepha Charlotte Freiin von Bibra zu Schwebheimt. Boven het met pilasters en gewelfde puntgevel bewapend portaal bevindt zich het (vertaalde) opschrift: ‘Wanneer God het huis niet helpt bouwen, arbeiden de bouwlieden tevergeefs’.

Concurrentiegebouw

De oprichting van deze adellijke zetel -vermoedelijk als ‘concurrentiegebouw’ van Theuernse lijn tot de stamsluiting van hen van Lochner in Huttenbach (Franken)- was met een, voor de toenmalige tijd enorme kostensom van f. 20000 verbonden en leidde tot een steiging van belasting voor zowel de Hofmarkheren als ook voor de tot hardwerkprestaties verplichte onderdanen.

In 1972 verwierf de landkring Amberg-Sulzbach het slot en bouwde het met ondersteuning van talrijke instituten tot het bovenregionale Bergbouw- en Industriemuseum uit, dat met de gedeeltelijke opening in 1978 in gebruik werd genomen.

De huidige toestand van dit moment legt er getuigenis af, hoe goed dat Hammerherrenslot van Theuern van 1781 (deze datum bevindt zich in het Portaal) in het centrum van de traditionele Oberpfalzer bergbouw (‘Roergebied van de Middeleeuwen’) en gelegen aan de toendertijd belangrijkste ijzertransport-weg van deze regio (de Vils), gerenoveerd en omgevormd kon worden. Zonder belastende ingrepen aan het gebouw te moeten doen, gelukte het een stuk verleden te bewaren en gelijktijdig -door veelvoudige culturele en wetenschappelijke gebeurtenissen binnen de slotmuren- met nieuw leven te vullen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels