blog

Bouwsector digitaliseert laat, maar vlot

bouwbreed 753

Minister Ollongren wil elk jaar minimaal 75.000 woningen aan de woningvoorraad toevoegen. Dat betekent dat de bouwproductie nog flink moet oplopen terwijl er al grote personeelstekorten zijn. Om toch meer te bouwen wordt vaak industrialisatie van het bouwproces door bijvoorbeeld prefab aangedragen. Toch levert dat voor veel bouwers onvoldoende mogelijkheden op. Mijn stelling is juist dat bouwbedrijven de productiviteit vooral kunnen verhogen door nog meer te digitaliseren.

Bouwsector digitaliseert laat, maar vlot

Bouwbedrijven zetten de afgelopen jaren al flink in op digitalisering maar lopen nog achter op andere sectoren. De waarde die bouwbedrijven aan software en databestanden in bezit hebben vertienvoudigde de afgelopen 20 jaar. Daarmee zijn ze nog niet op het niveau van het gemiddelde van het Nederlandse bedrijfsleven, maar als het in dit tempo doorgaat is dat wel snel in zicht. Digitalisering door computers bestaat al decennia. In de bouw, waar ieder project vaak opnieuw ontworpen wordt, levert digitalisering veel voordelen op. Het maakt het ontwerpen efficiënter maar ook worden bouwfouten al in de ontwerpfase opgemerkt.

Daarbij hebben alle betrokken partijen toegang tot de laatste aanpassingen. Voor bouwbedrijven, die iedere keer op een andere bouwplaats moeten werken, had de computer echter lange tijd een beperkte toegevoegde waarde want hij was niet mobiel. Op kantoor gemaakte (digitale) tekeningen werden daardoor toch vaak nog uitgeprint om ze ook op de bouwplaats te kunnen gebruiken. Pas door opkomst van de combinatie van snel mobiel internet (4G) en mobiele devices van de afgelopen jaren kan nu het bouwproces pas echt gedigitaliseerd worden.

Digitale kopie

Het is niet alleen het ontwerp waar digitalisering bij nieuwbouw voordelen biedt. Ook kleine zaken verlopen efficiënter doordat de wereld digitaliseert en ruim de helft van de totale bouwproductie bestaat uit dit soort vaak relatief kleine herstel- en onderhoudsklussen. Als er nu bijvoorbeeld een ruit in een gebouw kapot is moet de ramenzetter eerst langskomen om de juiste maat op te meten. Daarna komt hij nog een keer om de ruit te plaatsen. Stel je voor dat hij de exacte maten in een digitale kopie van het gebouw kan vinden. De ramenzetter bespaart zich dan veel werk doordat hij niet meer hoeft te komen opmeten.

Flexibiliteit

De vaak zo gepropageerde industrialisering in de bouw blijft zowel in groei als niveau daarentegen nog achter. Een bouwmedewerker heeft voor circa € 11.000 aan machines tot zijn beschikking. In de industrie is dat tien keer (!) zoveel. Dit komt volgens mij doordat bouwbedrijven een zeer hoge mate van flexibiliteit nodig hebben. Zij moeten iedere keer op een andere locatie iets anders bouwen. Dit gebeurt in een volatiele markt waar het vaak rennen of stilstaan is waardoor ze snel op en af moeten schalen. Logisch dat veel bouwbedrijven niet investeren in dure machines die zij ook nog relatief moeilijk van de ene bouwplaats naar de andere kunnen transporteren.

Ik zeg niet dat bouwbedrijven industrialisatie maar links moeten laten liggen. Voor een vaste kern van de nieuwbouwproductie die zij ook minimaal draaien als het economisch een keer minder gaat biedt het zeker voordelen. Nieuwe technologieën als robotica (zoals bijvoorbeeld een metselrobot) en 3D- printen in combinatie met prefab bieden daarbij extra mogelijkheden.

Grotere efficiencyslagen zijn echter te maken met verdere digitalisering. De investeringsdrempel is daarvoor vaak lager en 4G en straks 5G brengen de voordelen van digitalisering nu ook naar de bouwplaats.


Maurice van Sante, Senior econoom ING Economisch Bureau

Reageer op dit artikel