blog

De Omgevingswet: van ‘Nee, tenzij’ naar ‘Ja, mits’

bouwbreed 1114

De Omgevingswet: van ‘Nee, tenzij’ naar ‘Ja, mits’

De Omgevingswet komt eraan. Voor bouwondernemingen en projectontwikkelaars verandert er in 2021 veel. Met één druk op de knop van het in de maak zijnde Digitaal Stelsel Omgevingswet is straks te zien wat er mogelijk is en met welke regels een initiatiefnemer rekening moet houden. Het verkrijgen van een vergunning wordt sowieso makkelijker dan nu met bestemmingsplannen het geval is.

Wel is het van belang om te weten dat vergunningen voor bouwwerken straks opgesplitst worden in technische (landelijk/Besluit bouwwerken leefomgeving) en ruimtelijke vergunningen (lokaal/Omgevingsplan). Dit betekent dat de vergunningsplicht meer dan in het verleden wordt afgestemd op de materiële regels. Er zal simpel gezegd minder vaak een vergunning nodig zijn. Als het project past in het Omgevingsplan, kan er zonder vergunning worden gebouwd. Wat dan alleen nog resteert, is de technische toetsing.

Bouwwerken blijven in beginsel dus vergunningplicht. Er komt alleen een verschil tussen ruimtelijke regels en technische regels. De ruimtelijke regels en die voor welstand worden vastgelegd in het Omgevingsplan; de technische regels in het Besluit bouwwerken leefomgeving.

De huidige praktijk rond aanvragen – die zich laat samenvatten in ‘nee tenzij’ – verandert bij inwerkingtreding van de Omgevingswet in ‘ja mits’. Niet langer toetsen en controleren staat straks voorop, maar meer regisseren en faciliteren. Om deze nieuwe werkwijze versneld in te voeren, wordt gebruik gemaakt van de Crisis- en herstelwet die nu wordt omgevormd tot een transitiewet (in afwachting van de Omgevingswet). Het achterliggende idee is dat maatschappelijke doelstellingen makkelijker gerealiseerd kunnen worden, zoals de grote bouwopgave die nu op tafel ligt.

Meer inzicht

De Omgevingswet heeft ambitieuze doelstellingen waar de bouwsector van kan profiteren. Er komt meer inzicht in en voorspelbaarheid rond het verkrijgen van een vergunning, terwijl het gebruiksgemak rond het doen van aanvragen toeneemt. Verder komt er meer samenhang in het beleid en ontstaat er meer bestuurlijke afwegingsruimte. Ook kunnen projecten flexibeler worden aangepakt, doordat de besluitvorming sneller en beter kan verlopen.

Een integrale benadering zal moeten leiden tot samenhangende en hoogwaardige Omgevingsplannen die voor het gehele grondgebied van een gemeente gelden. Daarbij is van belang dat er een evenwichtige toedeling komt van diverse functies.

Afhankelijk

Toch maken bouwbedrijven zich zorgen over de toekomstige praktijk, omdat zij vrezen afhankelijk te worden van het lokale bestuur en gemeenteambtenaren. Daarnaast zijn zij bang dat er een lappendeken ontstaat van regels inzake geluid en geur die per gemeente verschillen, waardoor effectief opereren en de planning kunnen stagneren. Tevens vragen bouwbedrijven zich af of de nadruk op participatie de planning van bouwprojecten kan beperken.

Duidelijk is dat het Rijk zich net als bij de Wmo terugtrekt en de regelgeving meer en meer aan de lokale overheden overlaat. Doordat het Omgevingsplan allesomvattend is, komt het straks aan op vertrouwen. Alles staat en valt met het vertrouwen dat het bedrijfsleven in een lokale overheid en de ambtenaren stelt.

Samenvattend kan gesteld worden dat de Omgevingswet de bouwsector meer voor- dan nadelen biedt. Een groot voordeel is in ieder geval een betere procedurele afhandeling. Er is nog maar één loket waar burgers of bedrijven die een project of activiteit willen starten, een vergunning kunnen aanvragen. En alleen nog digitaal! Daartoe wordt een Digitaal Stelsel Omgevingswet ingericht, dat in 2024 operationeel moet zijn. De aanvraag leidt tot één integrale beslissing van gemeente of provincie, ook als beide overheden voor een deel van de besluitvorming verantwoordelijk zijn.

Onderwerpen die komende jaren permanent in het kader van de Omgevingswet genoemd zullen worden, zijn de gevolgen van klimaatverandering, energietransitie, gezondheid en lucht-, water- en grondverontreiniging.

Gevolgen van klimaatverandering kunnen zijn dat delen van Nederland onleefbaar worden. Overheden, burgers en bedrijven zullen de komende jaren daar permanent over moeten spreken en onderhandelen. Gevolgen van droogte en wateroverlast zijn al onderwerpen die op de politieke agenda staan. De koppeling met de Omgevingsplannen zal dan ook meer en meer vorm moeten krijgen.

De meerwaarde voor de bouwbedrijven staat vast, maar in de jaren tot de invoering van de Omgevingswet zullen de ‘botsproeven’ op diverse fronten aantonen waar de knelpunten liggen.


Eric Meijer, Directeur JVO-Academie

Reageer op dit artikel