blog

Natuurinclusief bouwen: next step in verduurzamen

bouwbreed 2015

Natuurinclusief bouwen: next step in verduurzamen

Kan de bouw nog duurzamer dan energieneutraal en circulair? Jazeker, met natuurinclusief bouwen levert u een meerwaarde op voor uzelf én uw omgeving. Dus niet alleen van negatief naar nul impact, maar nog een stap verder: naar positief! Met goedkope voorzieningen in en om uw bedrijfspand of woning zorgt u ervoor dat diersoorten als huismus, gierzwaluw en dwergvleermuis een onderkomen hebben. Zij vangen muggen en andere schadelijke insecten weg, u helpt mee aan hun voortbestaan. De natuurinclusieve bouwpraktijk laat zien dat het gemakkelijk toe te passen is, en snel tot resultaat leidt.

De stad is niet alleen onze woonomgeving, maar ook die van wilde planten en dieren. Ooit was de huismus een zeer algemene stadsvogelsoort die nestelde onder dakpannen in ieder huis in elke straat. Door het isoleren van gebouwen, verdwenen nestmogelijkheden, gingen de aantallen sterk achteruit en kwam die doodgewone huismus op de rode lijst van bedreigde vogelsoorten. Een vergelijkbaar verhaal gaat op voor andere soorten die in en direct rondom onze gebouwen leven. Deze soorten zijn nu afhankelijk geworden van het bewust in de bouw meenemen van hun woonwensen. Gelukkig is bewustwording niet alleen de eerste, maar ook de belangrijkste stap. Eenmaal bewust van de kansen voor natuurinclusief bouwen, blijkt dat er voldoende informatie en producten voor handen zijn om aan de slag te gaan (zie kader).

Brede praktijktoepassing

Bij het in de bouw rekening houden met natuur zien we recent een verschuiving van individuele projecten naar een bredere toepassing in de bouwwereld. Belangrijk daarbij is dat de beweging van verschillende kanten komt.

Opdrachtgevers als wooncorporaties, scholen en bedrijven zijn zich in toenemende mate bewust van hun verantwoordelijkheid voor het verduurzamen van de stadsomgeving. Een steeds groter deel van hen (h)erkent dat natuurinclusief bouwen daar een onderdeel van is. Een voorbeeld is de renovatie van 94 woningen in de wijk Meerveld te Emmen. In opdracht van wooncorporatie Lefier combineert Heijmans daar de renovatie met het creëren verblijfplaatsen voor de huismus, gierzwaluw en vleermuizen.

Ook bij bouwers en architecten groeit het bewustzijn dat zij zich kunnen onderscheiden met een ontwerpvoorstel waarin biodiversiteit is meegenomen. Zo is het Heijmans samen H+N+S Landschapsarchitecten gelukt om de recreatiefunctie van het Nationaal Militair Museum te combineren met een versterking van de natuurwaarden. Ontwerpers en leveranciers van stadsgroen willen eveneens meer betekenen voor natuur. De Breeam-certificering stimuleert de realisatie van meer groen óp, áán en direct nabij gebouwen. De natuurfunctie van het groen wordt versterkt door gebruik te maken van inheemse beplanting en een goed beheer.

Natuurwetgeving maakt dat de bouw sowieso rekening moet houden met beschermde natuur. Dat leidt nu vaak tot natuuronderzoek dat initiatiefnemers geld kost en risico’s op vertraging van het bouwproces betekent. Gemeente Tilburg pakt dat met haar soortmanagementplan effectiever aan: hier kunnen bouwers ervoor kiezen direct een aantal voorzieningen voor natuur mee te nemen, in plaats van zelf uit te zoeken hoe het met de plaatselijke natuur zit. Dit is niet alleen goedkoper, maar betekent vooral zekerheid en tempo houden. Ook Amsterdam, Den Haag en de provincies Zuid- en Noord-Holland en Overijssel zijn bezig voor een natuurinclusieve bouwpraktijk.

Verder is er een nieuwe gedragscode ‘Natuurinclusief renoveren’, waarin bouwers, natuurorganisaties, energietransitie-ngo’s en de overheid samenwerken om gebouwen energieneutraal maar ook vogelvriendelijk te renoveren.

Stad van de toekomst

Welke rol kan natuurinclusieve (landschaps)architectuur hebben voor de stad van de toekomst? Het fijne is ten eerste dat het bewust meenemen van de wensen van soorten in de bouw ook echt meer natuur oplevert. Almere heeft veel groen en faunavoorzieningen direct in de nieuwbouw laten meenemen. Het resultaat is dat deze jonge stad nu veel hogere dichtheden stadsmussen kent dan de oude stad Amsterdam, waar je eigenlijk meer mussen zou verwachten.

Een tweede impact is dat die stadsnatuur ons leven aangenamer en gezonder maakt. Niet alleen is het getjilp van stadsvogels rustgevend, deze soorten zorgen er samen met vleermuizen voor dat ongedierte bestreden wordt. Klimaatverandering gaat zorgen voor stortbuien en als gevolg daarvan meer tijdelijke waterplassen op platte daken en verharde terreinen. Een uitnodiging aan muggen, die niet alleen steken maar steeds vaker ook vervelende ziekten met zich meebrengen. Een gierzwaluw of vleermuis vangt duizenden muggen per dag, en vormt daarmee een effectieve plaagbestrijding.

Overigens, een groene inrichting van daken en terreinen voorkomt dat er water blijft staan waar muggen zich kunnen voortplanten. Ook koelen goed aangelegde groendaken en maaiveldgroen de omgeving tijdens hittegolven, werkt een groene omgeving stressverlagend en stimuleert het tot actief bewegen.

Kortom, natuurinclusief bouwen is niet alleen de ‘next step’, maar natuurinclusief bouwen is vooral ook een begrip dat steeds vaker opduikt, inmiddels ook in de Bouwagenda. En er komen steeds meer geslaagde voorbeelden. Een trend dus voor bouwactiviteiten in de woon- en werkomgeving. En ook een voorwaarde om onze steden leefbaar en toekomstbestendig te houden.


Robbert Snep, Wageningen University & Research
Jan Willem Burgmans, Heijmans
Tarsy Lössbroek, Duurzaam Door, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland


Aan de slag?

• Checklist Groen Bouwen: www.checklistgroenbouwen.nl
• Tuinen en openbaar groen inrichten en beheren voor vogels:
www.vogelbescherming.nl
• Gedragscode natuurinclusief renoveren: stroomversnelling.nl
• Nauurinclusief bouwen: downtoearthmagazine.nl
• Stadsnatuur maken, making urban nature: natuurlijkestad.nl
• Natuurinclusief bouwen gemeente Den Haag: nextcity.nl
• Soortenmanagementplan Oude Stad Tilburg: www.buwa.nl

 

Reageer op dit artikel