blog

Technologische ontwikkelingen bieden ongekende kansen voor bouwsector

bouwbreed Premium 1366

Technologische ontwikkelingen bieden ongekende kansen voor bouwsector

Hoe kan het bouwproces soepeler verlopen? Hoe kan de bouwsector een aantal stappen vooruit maken? En tenslotte hoe kan het nieuwe bouwbedrijf worden vormgegeven?

Nog niet zo lang geleden was er een bouwheer die voor zijn gezin een woning wilde laten bouwen. Hiertoe nam hij een architect in de arm die zijn woonwensen vertaalde in een architectonisch ontwerp. De constructeur maakte de constructieberekeningen en nadat de welstandscommissie van de gemeente haar goedkeuring had verleend kon een bouwvergunning worden verstrekt.

Middels een aanbesteding werd een aannemer bereid gevonden de woning te bouwen voor een vastgestelde bouwprijs. De aannemer schakelde vervolgens één of meerdere onderaannemers, installateurs, fabrikanten en toeleveranciers in.

De praktijk was dat oplossingen werden bedacht die op de bouwplaats niet uitvoerbaar waren.
De deur kon niet open door het windverband en het luchtbehandelingskanaal liep dwars door het kozijn. Een hevig stierengevecht barstte los en de bouw liep enorme vertraging op.

Er was nog geen software beschikbaar om te BIMmen. De modelleur heette nog gewoon tekenaar. Eerst werd een plattegrond getekend. Door de lijnen over te brengen werden de gevelaanzichten en doorsneden gemaakt. Bij het vervaardigen van een bestektekening kwam het aan op een grote nauwkeurigheid, waarbij een ontwerpfoutje al snel gemaakt was.

Alle bedrijven hadden hun eigen originele tekeningen veilig opgeborgen in tekeningenhangkasten. Onder tijdsdruk werden tekeningen soms alleen met de hand bijgewerkt. Zo ontstonden allemaal verschillende versies van tekeningen. Met als gevolg dat wanneer men op zoek was naar de juiste tekening  men niet wist welke tekening men moest hebben en of die tekening wel klopte.

Het nieuwe bouwproces

Alle partijen die bij het bouwproces zijn betrokken werken tegelijkertijd samen in één virtueel bouwmodel, gebruiken dezelfde informatie en zien bij elkaar wat er gebeurt, heel transparant.

Waar iedereen het over één virtueel bouwmodel heeft is de praktijk genuanceerder. Iedereen maakt zijn of haar eigen aspectmodel voor zijn of haar eigen discipline, van waaruit output wordt gegenereerd voor het centrale coördinatiemodel, het eigenlijke BIM.

Aangezien smaken verschillen kan op deze wijze gebruik worden gemaakt van eigen software. Maar dit brengt het risico met zich mee van afstemmingsproblemen of het verlies van gegevens bij de uitwisseling. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen is het belangrijk dat modellen in ieder geval op de juiste wijze en volgens standaard afspraken worden opgebouwd.

Onvoldoende informatie

Daarnaast wordt vaak nog gewerkt met twee modellen omdat de architect die het eerste BIM maakt, daarin onvoldoende informatie verwerkt voor het bouwbedrijf die het werk nog moet calculeren en uitvoeren en daarvoor dan maar zelf een eigen BIM maakt.

In het begin van het ontwerpproces kan nog worden volstaan met een minder gedetailleerd model, maar een bouwbedrijf verlangt een BIM zoals het echt gebouwd gaat worden en daarin mogen de koudebrugonderbrekingen niet ontbreken.

Een probleem is dat vooralsnog lang niet alle detailinformatie in het BIM kan worden opgenomen, omdat het bestand dan te traag wordt en niet meer te openen is op de bouwplaats. Complexiteit van software en gebrek aan kennis spelen daarbij eveneens een rol.

Bouwbedrijven vinden kleinschalige bouwprojecten onder € 1,5 miljoen nog niet rendabel om te BIMmen. Daarnaast brengen zij veelal een meerprijs in rekening wanneer om BIM gevraagd wordt.

Wiel uitvinden

Waar het andere sectoren wel lukt om in korte tijd direct inzetbare professionals op te leiden moeten deelnemers na het volgen van een meerdaagse training in BIM software over het algemeen nog het wiel uitvinden.

Bouwbedrijven hebben hun handen vol aan het realiseren van modellen, laat staan dat een model ook nog eens aan allerlei standaarden moet voldoen. Onbruikbare modellen waar niemand iets mee kan zijn het gevolg.

Tijdens de virtuele bouwfase wordt al bepaald of het bouwontwerp maakbaar is. Omdat ontwerpfouten via intelligente software vrijwel automatisch worden opgespoord en nog niet zo desastreus zijn is het stierengevecht veel minder hevig en dat is voor iedereen plezieriger werken.

De tekenaar heet nu modelleur. Hij of zij tekent een plattegrond en geeft daarbij aan dat de spouwmuur een meter onder maaiveld moet beginnen en doorloopt tot bovenkant verdiepingsvloer. Vrijwel automatisch ontstaat een fotorealistisch 3D model met alle gevelaanzichten voorzien van belangrijke bouwinformatie. Van iedere positie kan in een klik een doorsnede worden gegenereerd.

Intelligente bibliotheekelementen

Door referentielijnen te plaatsen, de afstanden daartussen te definiëren als parameter, een object eraan vast te koppelen en specificaties als materialen en afwerking eraan toe te voegen ontstaan intelligente bibliotheekelementen die maximaal hergebruikt kunnen worden.

Vanuit het virtuele bouwmodel dat alle informatie bevat kunnen hoeveelheden worden gegenereerd, kunnen calculaties worden gemaakt en kan rechtstreeks de productie worden aangestuurd.

Om van BIM een succes te maken is het essentieel dat partijen vroegtijdig bij het bouwproces worden betrokken en daadwerkelijk tegelijkertijd samenwerken in één virtueel Bouw Informatie Model en daarbij dezelfde taal spreken.

Vanuit dit oogpunt is het enorm belangrijk dat 14 bouwbedrijven in 2016 eindelijk tot afspraken zijn gekomen om eenduidig betrouwbare informatie uit te kunnen wisselen. Dat ondertussen steeds meer bedrijven deze standaarden omarmen is een absolute noodzaak.

Door BIM software gebruiksvriendelijker te maken wordt het eenvoudiger om een virtueel bouwmodel te maken zoals dat echt gebouwd gaat worden en waar niet belangrijke informatie in ontbreekt. Tegelijkertijd worden faalkosten verder gereduceerd zodra een BIM op een hoger detailniveau gecheckt kan worden.

Door standaard bouwdetails van SBR of NBD, die beschikbaar zijn voor alle verschillende bouwmethodes en gebouwfuncties, als parameter aan families te koppelen kunnen detailtekeningen vrijwel automatisch uit een BIM worden gegenereerd. Maak deze standaard details modificeerbaar en er kan eenvoudig ingespeeld worden op de situatie dat het bouwwerk om een andere oplossing vraagt.

Ongekende mogelijkheden

Door Artificial Intelligence hebben computers de mogelijkheid zelfstandig na te denken en beslissingen te nemen. Big Data levert een enorme hoeveelheid bruikbare informatie en algoritmes zorgen ervoor dat de juiste volgorde van stappen kan worden bepaald. Dit biedt ongekende mogelijkheden.

De woonwensen van een gezin worden ingevoerd in een computer, waarna automatisch een bouwontwerp wordt gegenereerd dat aan alle eisen voldoet en direct gebouwd kan worden. Op deze wijze kan de doorlooptijd van het bouwproces enorm worden bekort. Wanneer tegelijkertijd aannemers meer gebruik maken van robots en geprefabriceerde elementen en minder van mankracht moet het bouwen van woningen minimaal 25 procent goedkoper kunnen.

De bouwsector staat met de huidige technologische ontwikkelingen voor grote veranderingen en voor innovaties die in een versneld tempo op ons afkomen.

3d printers

In Nederland worden momenteel al kleinschalig zogenaamde nul op de meter woningen als een IKEA bouwpakket op de bouwplaats in korte tijd in elkaar gezet. En de NASA is aan de slag om planeet Mars bewoonbaar te maken met 3D geprinte gebouwen. Het betekent dat het niet langer ondenkbaar is dat woningen in de nabije toekomst op grote schaal met 3D printers binnen 24 uur worden gebouwd.

Ook komen er steeds meer bouwbedrijven waar op de bouwplaats wordt gewerkt zonder papieren tekeningen. Het zijn ontwikkelingen die niet tegen te houden zijn. Maar voor de aanvraag van een bouwvergunning is dan wel eerst een omslag in denken noodzakelijk. Waar nu platte bouwtekeningen vereist zijn, moet dat BIM worden.

Het nieuwe bouwbedrijf gaat bestaan uit een virtueel bouwbedrijf, een fysiek bouwbedrijf, een onderhoudsbedrijf en een sloopbedrijf. Alleen op deze wijze kan de hele levenscyclus van een gebouw van ontwerp- tot sloopfase kwalitatief worden gewaarborgd. BIM is daarvoor de beste oplossing.

Door binnen de gebouwde omgeving de vakgebieden bouw en installatietechniek te integreren in één bouwbedrijf kan de samenwerking tussen de verschillende disciplines in de bouw beter worden gewaarborgd.

Nieuw verdienmodel

Door bij de verkoop van nieuwbouwwoningen 30-jarige onderhoudscontracten af te sluiten blijft de kwaliteit gedurende de gebruiksfase en de gehele looptijd van de hypotheek gewaarborgd. Zo ontstaat een nieuw verdienmodel voor bouwbedrijven en wordt zekerheid geboden aan zowel woningeigenaren als hypotheekverstrekkers. De nieuwe wet kwaliteitsborging voor de bouw kan daar een bijdrage aan leveren. Het sloopbedrijf tenslotte kan zorgdragen dat materialen duurzaam worden hergebruikt, waarmee inhoud wordt gegeven aan de circulaire economie.

De businessmodellen van bedrijven gaan veranderen. De boodschap aan bedrijven is dat er enorm veel werk aan de winkel is. Ik kreeg al op jonge leeftijd de ruimte van een architect om te ontwerpen aan bijzondere bouwprojecten. Wat ik hiermee wil zeggen is dat alleen wanneer mensen een kans krijgen zij hun talenten kunnen tonen en van toegevoegde waarde kunnen zijn voor uw bedrijf. Mensen vormen namelijk het belangrijkste kapitaal van een onderneming.

Goud waard

Goede werkvoorbereiders die vanuit de BIM gedachtegang worden opgeleid zijn goud waard. Maar onderschat de kwaliteiten van uw huidige werknemers niet! Zij beschikken als bouwkundig projectleider of in een ander functieprofiel over een schat aan ervaring en zijn vaak al jarenlang loyaal aan uw bedrijf. En hetzelfde kan gezegd worden over de vakmensen die nog maar kort geleden noodgedwongen door de crisis de bouwsector hebben verlaten.

Met een enthousiasmerende benadering, gecombineerd met een didactisch verantwoorde aanpak waarbij een maximaal en duurzaam leerresultaat voorop staat, kunnen ook zij de transitie maken naar nieuwe technologische ontwikkelingen en werkmethodieken zoals BIM. Op die manier kunnen ook zij bijzonder waardevol zijn voor het nieuwe bouwbedrijf.


Gertjan Bergshoeff
Heeft in opdracht van Bouwend Nederland onderzoek gedaan naar BIM.

 gjbergshoeff@gmail.com

Reageer op dit artikel