blog

Juridisch gedoe kost onnodig veel geld

bouwbreed Premium 608

Juridisch gedoe kost onnodig veel geld

In een artikel in de Cobouw doet Rob Nijsse, Hoogleraar in de Bouw, een aantal opmerkelijke, maar – voor velen binnen de bouwsector – geen verrassende opmerkingen.

Zijn belangrijkste conclusies zijn:

  • Advocaten moeten niet meer leidend zijn in het bouwproces, ofwel, de afschuifcultuur van verantwoordelijkheden, die algemeen goed is geworden, moet verdwijnen.
  • Niet de kwaliteit en de constructieve veiligheid van het afgeleverde product is uitgangspunt, maar de prijs. Ten koste van alles.
  • De overheid als toezichthouder op de kwaliteit faalt. Toch is een geprivatiseerde toezichthouder onwenselijk.

Als je werkzaam bent in de bouw en thuis in de spiegel durft te kijken: helaas wel herkenning maar geen feest. Want iedereen voelt zich gegijzeld door de manier van werken. En dat ligt mijns inziens niet alleen aan de bouwbedrijven; het zit in de hele bedrijfskolom.

In de bouw (en ook daarbuiten overigens) zijn deze patronen van samenwerken ingesleten. En dergelijke patronen doorbreek je niet zomaar. Je kunt veel oplossen als je tijdig met de juiste mensen op basis van de juiste uitgangspunten probeert om de relevante aspecten op tafel te krijgen en deze vervolgens te bespreken. En wat levert dat onder de streep op? Lagere kosten en betere marges (hoe tegenstrijdig dat voor velen nu ook klinkt, dat is aangetoond in wetenschappelijk onderzoek); een veel betere bouwkwaliteit zodat je als organisatie weer oprecht trots kunt zijn op wat je hebt neergezet; tevreden afnemers en een veel betere reputatie van de bouwer. Voor de opdrachtgever allemaal redenen om weer met je te willen werken en vervolgopdrachten te geven, in plaats van uitsluitend te selecteren op prijs. Zo zorg je ervoor dat de Nederlandse bouwbedrijven opdrachten blijven houden en blijven bestaan.

De opdrachtgever selecteert veelal op prijs, ook al zegt hij van niet. Er wordt bijna nooit primair op kwaliteit geselecteerd. Dat heeft tot gevolg dat de opdrachtgever alle verantwoordelijkheden naar de opdrachtnemer schuift, en die zet dat weer door naar zijn leveranciers.

Kosten besparen

Zoals Rob Nijsse zegt; een permanente verschuiving van aansprakelijkheden. Daar zetten alle organisaties in de keten heel veel capaciteit en dus mensen op in. Het grootste doel: kosten besparen door de problemen bij de ander neer te leggen. Ik vraag mij af of je dan als mens bevrediging van je werk hebt aan het einde van de dag: altijd nare gesprekken voeren en bedenken hoe je kosten weg managet. Ik geloof dat niemand hier blij van wordt. Met als gevolg ontevreden mensen en mensen die de organisatie en de sector verlaten. Of reeds hebben verlaten. Natuurlijk ook veroorzaakt door de crisis. Maar ik heb ook mensen gesproken die ook helemaal niet meer terug willen. En dat terwijl Hans ter Steege van Ter Steege Bouw Vastgoed juist aangeeft dat de bouw moeilijk mensen kan krijgen. Zou daar een correlatie zijn? Vast niet alleen, maar te verwachten is dat dit er ook mee te maken heeft. En uiteindelijk leidt in een vroeg stadium problemen oplossen tot lagere kosten en tevreden klanten die meer accepteren als iets direct wordt opgelost. Escalatie van conflicten is veel minder nodig.

Als je het zo leest, dan lijkt het eenvoudig op te lossen: neem je verantwoordelijkheid in een vroeg stadium. De praktijk blijkt weerbarstig. Want iets zeggen en belijden zijn twee verschillende dingen (ook de NAM lijkt hier in de huidige discussie een voorbeeld van… en onze eigen Overheid door het opgestelde contract).

Kritisch kijken

Als je iets wilt veranderen, dan moet je kritisch naar het proces kijken, in de hele keten. Van opdrachtgever tot en met de uitvoerende partijen. Met een onafhankelijke en verantwoordelijke opzichter?! Eén enkele organisatie kan de wijze van werken niet alleen veranderen. Maar als je een andere aanpak wilt realiseren, dan moet de keten, of Bouwend Nederland, een aanpak neerzetten die gedragen wordt. Met een Code of Conduct?! Met de verantwoordelijkheden op de juiste plekken, helderheid daarover hebben. En de branche moet gesteund worden in de aanpak; door hun eigen Bestuur en haar leden. Anders gaat het niet lukken.

Hoe kom je zover? Als je met de mensen binnen de branche en haar organisaties gaat praten, dan worden heel snel, heel veel oplossingen aangedragen die tot betere kwaliteit leiden. Met initieel wellicht hogere kosten, maar uiteindelijk niet. Zo kun je voldoen aan de verwachtingen en ben je een partij waar je van op aan kunt. Zonder onnodig verschuilen en zonder onnodige discussies. Dat schept vertrouwen.

Hamvraag

Nu de hamvraag: hoe krijg je snel in het vizier waar het aan schort? Hoe weet je waar het fout gaat in de omgang met jouw context? Waar je niet intelligent bezig bent.

Ons lijkt van belang een eerste indicatie te krijgen van hetgeen men in de bouwbranche zelf ervaart. Waar zitten de daadwerkelijke knelpunten en in tweede instantie mogelijke oplossingen. Dat kun je met een eerste onderzoek goed in kaart brengen.

TheContextIndicator® is gebaseerd op wereldwijd gevalideerd onderzoek. De faculteit Sociologie en Psychologie van de Universiteit van Leiden heeft een deel gevalideerd en PIP Advice van de TU Twente heeft TheContextIndicator® op validiteit getoetst.


Maurits de Koning, adviseur van MonkeyBlue en ervaringsdeskundige

Reageer op dit artikel