blog

De magie van dynamiek

bouwbreed 335

De magie van dynamiek

De zorgen die provincie- en gemeentebestuurders buiten de Randstad hebben, doen mij denken aan de zorgen van onze stadsbestuurders zo’n dertig jaar terug. We kunnen het ons bijna niet meer voorstellen, maar zeker de grote steden dreigden in de jaren tachtig leeg te lopen.

Tegelijkertijd werd er almaar meer gebouwd op het platteland dat daardoor steeds voller raakte. Dat kon zo niet doorgaan! Zelf maakte ik ook deel uit van die trend. Ik was immers zelf ook uit Amsterdam naar het Groene Hart verhuisd. Want jonge mensen wilden kinderen en dus settelde je op het platteland.

Het was ook in die tijd dat Chriet Titulaer, bij wijze van 1 april grap, een filmpje publiceerde waarin hij slingerend op zijn fiets een telefoontoestel opneemt dat op zijn fiets gemonteerd zit. “Een onmisbaar apparaat in de moderne tijd”, zo zei hij. Echt serieus werden hij en dat eerste ‘mobieltje’ niet genomen.

Steden bruisen als nooit tevoren

Dertig jaar later is de smartphone actueler dan actueel gebleken en zijn de steden helemaal niet leeggelopen. Integendeel. Zij bruisen als nooit tevoren. Totaal anders dus dan de prognoses destijds aangaven, zijn de steden broedplaatsen van jonge mensen geworden. Natuurlijk hadden zij het tij mee. Maar de steden in Nederland hebben ook beleid gevoerd. Zij hebben niet lijdzaam afgewacht. En het platteland heeft een handje geholpen door minder te gaan bouwen. En zie, de zorgen zijn totaal gedraaid. Niet de steden, maar juist het platteland dreigt leeg te raken en te verpauperen.

De hitte verschuift van de Randstad naar buiten

Welke lessen kunnen we nu trekken uit het verleden? Plattelandsgebieden kunnen zich lijdzaam bij de huidige situatie neerleggen óf ze kunnen zich spiegelen aan wat de steden eerder deden en zorgen voor een dynamisch beleid. Kijk hoe het beter kan. Misschien kunnen de buitengebieden de Randstad zelfs een handje helpen. Want inmiddels moeten we toch onder ogen zien dat de Randstad vol dreigt te raken, terwijl er een enorme bouwopgave ligt die het simpel niet aankan. Een blik op de hittekaart van de Nederlandse woningmarkt spreekt al boekdelen: de hitte verschuift geleidelijk van de Randstad naar buiten.

Stel je voor: in 10 minuten van Amsterdam naar de Achterhoek

Tegelijkertijd hebben we – net als toen – te maken met technologische ontwikkelingen. Toen was het die eerste mobiele telefoon van Chriet Titulaer. Maar wat betekenen zelfrijdende, elektrische auto’s? Gaan we ons straks niet veel soepeler en sneller vervoeren? Hebben we in de toekomst nog wel files als alle auto’s met elkaar communiceren? En wat betekent een hyperloop – een futuristisch vervoersmiddel met capsules in een vacuümbuis – voor onze woningplanning en ruimtelijke ordening?

Stel je voor, binnen tien minuutjes van Amsterdam in de Achterhoek. Hoe ver is dan nog ver? Niet afstand is bepalend maar de hoeveelheid tijd die we onderweg zijn. In veel steden in de wereld is anderhalf uur reistijd nu al niks bijzonders. Waarom zou een kwartiertje reistijd dat in de toekomst in Nederland wel zijn, nu vooral in de Randstad woningen in snel tempo onbetaalbaar worden?

Wat nu nog magie is, is straks heel gewoon

Kortom, zal de toekomst niet in de herhaling gaan? Een prognose zegt vaak meer over de periode waarin deze gemaakt is, dan de periode waarop die betrekking heeft. Dus zorg altijd dat je door het moment van nu heen kijkt. Waar het om gaat is dat we met ons ruimtelijk beleid veel meer met dit soort dynamische processen rekening gaan houden.

Feitelijk moet je altijd de dynamiek meenemen als je een prognose maakt en daar je bouwbeleid mede op afstemmen. Faciliteer dynamiek en hou rekening met het gegeven dat we buiten de Randstad veel meer gaan bouwen dan we nu op dit moment plannen te doen. Wat vandaag magie is, is voor de volgende generaties heel gewoon, let maar op.



Nico Rietdijk is directeur van de NVB, Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels