blog

Evolutie, revolte of revolutie

bouwbreed Premium

Evolutie, revolte of revolutie
Suzanne van de Kerk

Je kunt geen krant opslaan of er staat wel een verhaal in over energietransitie of circulaire economie. De Amerikaanse econoom Jeremy Rifkin voorspelde het enkele jaren geleden al, de derde industriële revolutie. Maar is wat er nu gebeurt wel een revolutie, is het niet eerder een revolte, dankzij Wilders is het verschil tussen die twee heel belangrijk geworden, of zelfs niet meer dan een evolutie.

Neem bijvoorbeeld de informatie- en communicatietechnologie. In mijn als immer bescheiden visie is dat niets anders dan een evolutie van twee technieken, de telefoon en de computer. De telefoon dateert al uit de negentiende eeuw, het patent erop werd aangevraagd door Alexander Graham Bell in 1876. En zelfs de telefoon is op zich weer een evolutie van de elektromagneet.

Velen denken dat de computer veel nieuwer is. Misverstand. In feite is het aloude telraam al een handbediende mechanische computer. De in 1938 door Konrad Zuse gebouwde computer had als noviteit slechts dat die gebruik maakte van het binaire stelsel in plaats van het twaalftallig en later tientallig stelsel.

In energieland wordt met dank aan hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans gesproken over de transitie naar duurzame energie. Maar is dat wel zo. Als we het hebben over vermindering van het energieverbruik, dan valt op dat de technieken feitelijk dezelfde zijn als een paar honderd jaar geleden. Alleen werden toen als isolatie hele dikke muren gebruikt. Nu doen we dat met aanzienlijk dunnere isolatiedekens, korrels, schuimen, noem maar op. Als warmtebron werd in de koudere streken biomassa gestookt. Ook nu gaat de discussie over de bijstook van biomassa in kolencentrales. Niets nieuws onder de zon dus.

Kijken we naar andere zogenaamde innovaties ook dan is er eigenlijk weinig nieuws. In Nederland gaan we experimenteren met een getijdencentrale in de Brouwersdam. In Frankrijk is er al eentje operationeel sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw. Zonnepanelen? Komen uit de ruimtevaart. De toepassing is niet eens heel anders. Wind-energie? Loop eens langs Kinderdijk of elders in Nederland. Windmolens staan overal. Het zijn ‘one trick pony’s’, ze kunnen hout zagen maar niets anders, ze kunnen graan malen maar niets anders, ze kunnen water pompen maar niets anders. De huidige generatie kan elektriciteit opwekken, maar niets anders. Waar is de briljante geest die meerdere functies uit één molen weet te halen? Hoe je het echter ook wendt of keert, het blijft een evolutie.

Zit Jan Rotmans dan fout met zijn transitie? Nee hoor, maar de transitie zit bij mensen tussen de oren. En dat daar tussenuit krijgen is al lastig genoeg, we mogen dan dankbaar zijn dat de technieken er in feite al zijn. Het is op heel veel gebieden zichtbaar, zeker in Nederland. Ik heb ooit eens geschreven dat ambtenaren worden geselecteerd op hun vermogen om voor elke oplossing tien problemen te vinden. Ik heb daar spijt van. Het zit gewoon in de Nederlandse volksaard om voor nieuwe aanpakken onmiddellijk te gaan bedenken waarom het niet kan. Dat negativisme heeft er nu al toe geleid dat we als land hopeloos in de achterhoede bivakkeren als het gaat om hernieuwbare energie. Wat kost het, wat levert het op, zijn de eerste twee vragen die wij in ons land stellen. Als in de negentiende eeuw zo gedacht zou zijn, dan hadden we nooit de Nieuwe Waterweg gehad.

Het klinkt als een cliché of een platitude zo u wilt, maar Nederland moet leren denken in kansen in plaats van in bedreigingen. Dat is de ware transitie. En dat mag dan best een revolte of zelfs revolutie worden. Want een evolutie duurt te lang.

Follow me on twitter @ferryheijbrock

Reageer op dit artikel