artikel

Voorzienbaarheid aanleg rijksweg kent zijn grenzen

bouwbreed Premium 632

In het kader van bouw- en gebiedsontwikkeling worden allerlei planologische maatregelen genomen, zoals o.a het bestemmingsplan of projectbesluitvorming. Dat kan schade met zich meebrengen voor bijvoorbeeld omwonenden, die soms vergoed moet worden. Een van die voorwaarden is dat de schade niet voor vergoeding in aanmerking komt als deze voorzienbaar is geweest op het moment van aankoop van de onroerende zaak. In een recent geval van nadeelcompensatie in verband met het Tracébesluit van de N18 komt dat aan de orde.

Voorzienbaarheid aanleg rijksweg kent zijn grenzen

Wat was er aan de hand?
De start van de Tracebesluitvorming vormt de zogenaamde startnotitie. In de startnotitie zijn vijf alternatieven uitgewerkt. Deze startnotitie is in 2005 ter inzage gelegd. De alternatieven in de startnotitie zijn in de daaropvolgende Trajectnota/MER-fase verder uitgewerkt. Nadien heeft de eigenaar zijn woning gekocht en is het Tracébesluit zelf uiteindelijk in 2013 genomen.

Eigenaar betoogt dat de minister zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat de schade voor hem voorzienbaar was. In de startnotitie is over verschillende varianten gesproken en daardoor was het onmogelijk om de voorzienbare schade in te schatten, bijvoorbeeld ook omdat in de startnotitie het viaduct niet vermeld is. Er is nergens naar het risico van voorzienbaarheid verwezen en appellant is van mening dat hem door de minister essentiële informatie onthouden is ten aanzien van de uitgangspunten van voorzienbaarheid.

Was de schade voorzienbaar?
Eerder is in de rechtspraak al aangenomen dat voor het aannemen van risicoaanvaarding niet vereist dat verwezenlijking van de schadeveroorzakende overheidsmaatregel volledig en onherroepelijk vaststaat of dat deze maatregel in detail is uitgewerkt, dan wel dat de omvang van de nadelige gevolgen met nauwkeurigheid kan worden bepaald. Bepalend is dat op het moment van de investeringsbeslissing (de aankoop van de onroerende zaak) de mogelijkheid van de schadeveroorzakende omstandigheid zodanig kenbaar was dat bij die beslissing daarmee rekening genomen kon worden.

De alternatieven uit de startnotitie zijn vanwege onvoldoende realistisch perspectief niet allemaal uitgewerkt. Dat het gebied waar appellant woont zich vrijwel midden in het zoekgebied van de tracévarianten bevindt, blijkt uit de overzichtskaart van zoekgebieden voor alternatieven die in de startnotitie is opgenomen. Appellant had op grond van de startnotitie bij de aankoop van zijn woning rekening moeten houden met de kans dat de minister het voor zijn woongenot meest nadelige alternatief zou kiezen. In de startnotitie is voorts vermeld dat ook het realiseren van ongelijkvloerse kruisingen als alternatief zou worden uitgewerkt. Daarbij komt dat op de Minister (of andere overheden zoals gemeenten) geen informatieplicht rust ten aanzien van de uitgangspunten van voorzienbaarheid.

De Afdeling merkt echter op dat de voorzienbaarheid van het meest ongunstige alternatief wel zijn begrenzing kent. Op grond van de startnotitie behoefde appellant weliswaar rekening te houden met de realisatie van een viaduct in de nabijheid van zijn perceel, maar behoefde hij niet te voorzien dat de uitloop van het gerealiseerde viaduct zo dicht bij zijn perceel zou komen te liggen dat deze zou kruisen met de uitrit van zijn erf. Voor de aanleg van het viaduct heeft hij, na zelf de onroerende zaak te hebben aangekocht, zelfs een stuk grond moeten verkopen. Onder die omstandigheden was uitloop van het viaduct bij zijn erf niet voorzienbaar.

Een bepaald alternatief kan derhalve voorzienbaar zijn op grond van de startnotitie. Het is dus erg belangrijk om daarvan op de hoogte te zijn. Hoe dat alternatief er exact uit komt te zien kan soms later pas duidelijk worden, en in bepaalde gevallen kan dat dus reden zijn om de voorzienbaarheid van een concrete uitwerking niet aan omwonenden te kunnen tegenwerpen.

Meer weten? Kom naar de IBR-studie-middag Actualiteitencollege Planschade en nadeelcompensatie op 28 maart!


Jacco Karens, Juridisch stafmedewerker / Redacteur TBR

Reageer op dit artikel