artikel

Levert bouwteam altijd een succesverhaal op?

bouwbreed 1095

Levert bouwteam altijd een succesverhaal op?

Bouwteam, projectteam… wat is eigenlijk het verschil? Een bouwteam is in feite niets anders dan een projectgebonden samenwerkingsverband dat als doel heeft om gezamenlijk te komen tot een uitvoeringsontwerp. Tenminste, zo is het bedoeld in het veelal toegepaste model bouwteamovereenkomst (VGBouw 1992), waarin het contractueel wordt vastgelegd en projectspecifiek gemaakt. Echter, in veel (recente) projecten […]

Bouwteam, projectteam… wat is eigenlijk het verschil?
Een bouwteam is in feite niets anders dan een projectgebonden samenwerkingsverband dat als doel heeft om gezamenlijk te komen tot een uitvoeringsontwerp. Tenminste, zo is het bedoeld in het veelal toegepaste model bouwteamovereenkomst (VGBouw 1992), waarin het contractueel wordt vastgelegd en projectspecifiek gemaakt.

Echter, in veel (recente) projecten waarover wordt gerept dat het in bouwteam wordt uitgevoerd, is helemaal geen sprake van een formeel bouwteam. Doorgaans is sprake van een opdrachtgever-opdrachtnemersverhouding onder de UAV of UAV-gc, waarbij in de resterende ontwerpopgave – die onder verantwoordelijkheid van de opdrachtnemer valt – de opdrachtnemer afstemming heeft met de opdrachtgever. In deze gevallen is er geen sprake van een gezamenlijke ontwerpopgave en -keuzes, laat staan een formele gezamenlijke ontwerpverantwoordelijkheid. De opdrachtgever is verantwoordelijk voor het opgestelde contract en het bijbehorende ontwerp. Vanaf contracteren maakt de opdrachtnemer het resterende ontwerp én de daarbij behorende ontwerpkeuzes. De opdrachtgever toetst ‘slechts’ of aan het contract wordt voldaan. Toegegeven, bij UAV-gc is er meer sprake van een ontwerpopgave dan bij UAV, maar nog steeds is er geen gezamenlijke ontwerpverantwoordelijkheid. En dat is een duidelijk verschil met het echte bouwteam, waarin echt gezamenlijk het ontwerp wordt gemaakt met een vooraf afgestemde verdeling van de ontwerpopgave. Een samenwerking zonder gezamenlijke ontwerpopgave is dus eenvoudigweg een projectteam.

Wat gaat er mis?
Is het erg dat we de termen bouwteam niet zuiver gebruiken? Ja! Het leidt ertoe dat juist de kracht van het ‘bouwteam’ verloren gaat. Met het te pas en te onpas gebruiken van de term bouwteam lijkt het een modeterm te worden voor iedere succesvolle vorm van samenwerking in onze branche. Welk juridisch kader ten grondslag ligt aan de samenwerking, wanneer over de term bouwteam wordt gerept, is dan onduidelijk. Gaat het dan om het bouwteam als bedoeld in het model VGBouw 1992, of over een contract waarbij prettig samengewerkt wordt maar waaraan feitelijk geen bouwteamovereenkomst ten grondslag ligt? Of is er sprake van vervaging van de verantwoordelijkheidsverdeling onder UAV-gc doordat opdrachtgever nadrukkelijk meebeslist in de ontwerpfase van de opdrachtnemer (‘UAVgc min’)?

Bij gestandaardiseerde contractvormen is er sprake van een ‘harde knip’ tussen ontwerpopgave- en verantwoordelijkheid tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Bij bouwteams is er sprake van een transitiefase.. Maar juist in deze transitiefase – waarbij er geen ‘harde knip’ meer is – ontstaat een grijs gebied over de allocatie van ontwerpopgave- en verantwoordelijkheid (zie figuur 1), ook bij toepassing van model VGBouw 1992. Tenzij hier vooraf tussen opdrachtgever en opdrachtnemer afspraken overeen zijn gekomen. Gestandaardiseerde kaders hiervoor ontbreken echter (nog).

Daarbij komt dat de term bouwteam op zichzelf niet eenduidig is. Immers, het model VGBouw 1992 gaat ervan uit dat opdrachtgever en opdrachtnemer gezamenlijk tot een besteksontwerp komen, waarna de opdrachtnemer verantwoordelijk is voor de realisatie. Wie echter verantwoordelijk is voor het gezamenlijk ontwikkelde besteksontwerp is onduidelijk, dit kan tot discussie leiden. Op dit punt kan het model worden aangevuld door een nadere uitwerking hieromtrent.

Tenslotte zien wij een trend om ‘bouwteams’ op te starten die resulteren in een contract onder de UAV-gc. Dat wil zeggen, een type VGBouw1992 met een gezamenlijke verantwoordelijkheid in de VO-fase en die uiteindelijk resulteren in een UAV-gc overeenkomst. Maar een eenduidig juridisch kader daarvoor bestaat nog niet. Het model uit 1992 sluit daar niet op aan. Om invulling te geven aan deze vorm van samenwerken, moet het bestaande model dus worden geactualiseerd of verbijzonderd.

Hoe nu verder met bouwteams en projectteams en de ontwerpverantwoordelijkheid?
In onze praktijk merken we dat opdrachtgevers worstelen met de mate van invloed die zij op het ontwerp willen houden. Enerzijds is relatief veel invloed gewenst om mee te kunnen beslissen over (ontwerp)keuzes voor het systeem (vaak ingegeven vanuit beheer en onderhoud). Anderzijds zien we dat vanuit de beleidsmatige lijn van de opdrachtgever juist gestimuleerd wordt om veel ontwerpvrijheden bij de markt te laten. Een bouwteam kan een geschikte oplossing zijn voor dit interne dilemma van opdrachtgevers, zonder onverantwoord veel risico’s bij de markt onder te brengen.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de populariteit van bouwteams aan een opmars bezig is. Immers kan hiermee relatief veel vrijheid en kennis van de markt worden betrokken, zonder de invloed op ontwerpen te verliezen. Daarbij komt dat in een bouwteam een reëlere en beter gedragen risico-allocatie kan worden afgesproken; daar waar bij UAV-gc soms (onterecht) veel risico’s bij de markt worden gealloceerd.

De scheidslijn van ontwerpverantwoordelijkheid bij de bouwteams die resulteren in een UAV-gc contract is momenteel een grijs gebied, waarvoor de UAV-gc geen juridische kaders biedt en ook de VGBouw 1992 primair niet op aansluit. Het is aan te raden om expliciet afspraken tussen opdrachtgever en opdrachtnemer te maken over het dragen van een ontwerpverantwoordelijkheid en een risicoverdeling, al moet dat vooralsnog in projectspecifieke maatwerkoplossingen. Wij pleiten dan ook voor gestandaardiseerde voorwaarden voor ontwerpopgave- en verantwoordelijkheid voor bouwteams. Op deze manier kan invulling worden geven aan de wens van opdrachtgevers om invloed te houden op het ontwerp én ruimte te bieden voor innovatieve ideeën uit de markt.


Marco Westhuis, senior adviseur contracteren en aanbesteden bij Witteveen+Bos
Jorian Wals, adviseur risicomanagement en contractadvies bij Witteveen+Bos

Reageer op dit artikel