artikel

Zorginstelling Emergis bouwt kliniek met materialen van Rijkswaterstaat

bouwbreed 609

Zorginstelling Emergis bouwt kliniek met materialen van Rijkswaterstaat

Foto: Eddy Westveer.
Geestelijke gezondheidszorginstelling Emergis in Zeeland start begin volgende jaar in Kloetinge (nabij Goes) met de bouw van een nieuwe kinder- en jeugdkliniek. Om dat zo duurzaam mogelijk te doen, maakt Emergis zo veel mogelijk gebruik van hergebruikt bouwmateriaal. Niet alleen vanwege het milieu en de kosten. Maar vooral omdat deze bouwwijze naar de volle overtuiging van Emergis zorgt voor een gezond en prettig gebouw voor cliënten en medewerkers.

Op de locatie van Emergis in Kloetinge staat al een kliniek. Die wordt gerenoveerd en uitgebreid met nieuwbouw. Directeur Vastgoed Dorine Peters vertelt dat het beleid van Emergis erop is gericht dit zo duurzaam en energiezuinig mogelijk te doen. Het liefst circulair. “Waarom? Omdat we als zorginstelling vinden dan je niet alleen een gezond bedrijf voor je klanten en medewerkers moet realiseren, maar ook voor de omgeving. En dus: comfortabel, maar ook energieneutraal, biobased en met een zo laag mogelijke footprint. Daar werken we al sinds 2007 aan en gaan daar steeds een stap verder in.”

De nieuwe kliniek wilde Emergis daarom realiseren met circulair bouwen. Dat voornemen viel samen met het sluiten van het districtskantoor van Rijkswaterstaat in het aan overkant van de Schelde gelegen Terneuzen. Dat kantoor moet, net als diverse andere panden, wijken voor een nieuwe zeesluis. Bijzonder, want het pand is slechts 17 jaar geleden gerealiseerd en gold bij oplevering als het duurzaamste kantoorpand van Nederland. Bij de bouw van dit kantoor was deels al van gerecycled materiaal gebruikgemaakt. Zo bestond de gevelbekleding uit hardhouten shingles, gemaakt van oude meerpalen. Ook die verhuizen mee naar Kloetinge.

Buitenkansje

Het beschikbaar komen van het niet bepaald oude kantoor van Rijkswaterstaat was een buitenkansje voor Emergis, dat daardoor over relatief jong bouwmateriaal kan beschikken. “Onze architect Taco Tuinhof van Rothuizen Architecten kwam met het idee. Dankzij een overzichtelijk logboek van bestekken konden we eenvoudig door het pand lopen en aanvinken wat we wilden overnemen”, aldus Peters. Zo’n 30 tot 40% van het RWS-kantoor kan in onze nieuwe kliniek worden hergebruikt. Daaronder de kozijnen, deuren, hang- en sluitwerk, zonneschermen en bijvoorbeeld ook de armaturen voor de binnenverlichting.

In totaal kan maar liefst 80 tot 90%van het RWS-kantoor opnieuw worden gebruikt. Om dit hergebruik mogelijk te maken moest het pand stukje bij beetje worden ontmanteld in plaats van gesloopt. Dat is weliswaar iets duurder en tijdrovender dan sloop, maar dat weegt niet op tegen de flinke hoeveelheid vrijkomende herbruikbare bouwmaterialen. Een deel van de meerkosten wordt bovendien gedragen door de Provincie Zeeland, die ook aan de ontwikkeling van de nieuwe kliniek bijdraagt.

Bouwbesluit

Emergis streeft ernaar dat 50% van het nieuwe gebouw uit hergebruikt materiaal bestaat. Niet alles daarvan komt van het RWS-kantoor. Een deel van de andere bouwmaterialen voor de nieuwe kliniek, zoals de elektrabuizen, is afkomstig van andere slooppanden. En van de vleugel van de huidige kliniek die voor de renovatie moet wijken, worden de muren verwerkt tot herbruikbaar granulaat. Peters: “Soms moeten bepaalde materialen, zoals de kozijnen, worden aangepast vanwege nieuwe eisen in het Bouwbesluit. Maar dat kunnen we weer bij ons werkleerbedrijf laten doen. Daarmee zijn we meteen ook sociaal duurzaam.”

Aanstekelijk

Uiteraard heeft Emergis zelf niet alle kennis en middelen in huis op het gebied van circulair bouwen. “Daar zijn we ook niet voor: we willen ons geld besteden aan onze cliënten, aan zorg. Vandaar dat we in het ontwikkelteam een groep enthousiaste partners om ons heen hebben verzameld”, aldus Peters. Zoals de Rabobank die via de Regeling groenprojecten een gunstige lening verstrekt. Architect Rothuizen en installatieadviseur Innax brengen ontwerp- en technische expertise in. De advocaat van Justion Advocaten adviseert over nieuwe contracten. De Provincie Zeeland draagt bij aan de ontwikkelkosten en kennisontwikkeling. Ontwikkelingsmaatschappij Impuls Zeeland helpt met innovaties in ondernemerschap. En natuurlijk Rijkswaterstaat die niet alleen materialen aan Emergis doneert, maar ook actief participeert in het ontwikkelteam. Peters: “Als groep stimuleer je elkaar. We zijn in 2016 begonnen om met elkaar te kijken hoe ver we konden komen om de nieuwe kliniek binnen de planning circulair te bouwen. Dan steek je elkaar echt aan en leg je de lat steeds hoger.”

Remmende voorsprong

Ondanks de enthousiaste partners stuit Peters op de nodige uitdagingen. “Eerlijk gezegd zijn er 1000 redenen te bedenken om het niét te doen. Want je krijgt wel te maken met de wet van de remmende voorsprong. Zo moet volgens de regels van de regeling groenprojecten FSC-hout gebruikt worden. Maar hergebruikt hout is natuurlijk veel beter. Gelukkig is dit in de regeling groenprojecten inmiddels aangepast. Je merkt echter voortdurend dat de regelgeving helemaal op de lineaire economie is gebaseerd. Circulair bouwen vraagt echt om een andere manier van denken en regelen. Zo vragen de beschikbare materialen soms om aanpassingen van het ontwerp. De architect noemt dat ‘koken met de spullen die je in de koelkast hebt staan.’ Ondertussen pakt Emergis elk knelpunt aan als uitdaging. “Zo moest Rijkswaterstaat het pand veel eerder ontmantelen dan wij de materialen nodig hebben. De gemeente Middelburg bood ons toen een opslag aan naast ons werkleerbedrijf. Die kunnen we gebruiken tot onze nieuwbouw start. Dat zal begin 2018 zijn. Ondertussen vertalen we het ontwerp naar uitvoeringsstukken en regelen we de vergunningen.”

Voorjaar 2019 gaan de deuren van het ‘circulaire’ gebouw open. En dat pand komt te zijner tijd ook weer beschikbaar voor hergebruik. Want uiteraard worden alle voor de bouw van de kliniek gebruikte bouwmaterialen ook nu weer uitvoerig gedocumenteerd.

RVO ondersteunt de transitieagenda Circulaire Economie in de bouw (onderdeel van het Rijksbrede programma Circulaire Economie) en biedt namens de ministeries ondernemers, overheden en andere maatschappelijke partijen verschillende programma’s en regelingen aan. Zelf aan de slag met circulair bouwen of op zoek naar (bestaande) circulaire initiatieven? Kijk dan op: RVO.nl/circulair-bouwen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels