artikel

Is groen gas een goede optie voor nieuwe woningen?

bouwbreed Premium 181

Is groen gas een goede optie voor nieuwe woningen?

‘Gasloze nieuwbouwwijken nogal kort door de bocht’, zo luidde de kop boven een opiniebijdrage van Bas van de Griendt en Jos de Vries, beide werkzaam bij projectontwikkelaar BPD.

In hun bijdrage bekritiseren zij de stellingname van onder andere netbeheerder Stedin dat de aansluitplicht voor gas voor nieuwbouwwoningen zou moeten verdwijnen. De Griendt en De Vries zien een grote rol voor biogas, niet alleen in de bestaande gebouwde omgeving, maar ook in nieuwbouw.

Allereerst is het goed om vast te stellen dat de auteurs de noodzaak van een duurzame, CO-neutrale gebouwde omgeving met ons delen. De vraag is vervolgens: hoe krijgen we dat voor elkaar? Het schrappen van de gasaansluitplicht voor nieuwbouwwoningen is een eerste goede stap, vinden wij. De auteurs willen zover niet gaan en zien een belangrijke rol weggelegd voor biogaswoningen. Daarnaast schrijven zij dat lokaal maatwerk het uitgangspunt moet zijn. Graag plaatsen wij een aantal kanttekening bij het betoog.
 
Het eerste punt betreft de interpretatie van de aansluitplicht. Stedin pleit ervoor om de gasaansluitplicht aan te passen, maar dat is iets anders dan verbieden dat nieuwe woningen op het gasnet worden aangesloten. Alleen de verplichting om altijd (als daarom verzocht wordt) een woning op het gasnet te moeten aansluiten, zou moeten vervallen. Of in een enkel geval toch nog een gasaansluiting gerealiseerd moet worden, is dan aan de netbeheerder om daar een goede afweging in te maken. Hier is, inderdaad, maatwerk geboden.
 
In de bijdrage wordt tevens erg slordig omgesprongen met de wijze waarop CO-uitstoot aan elektriciteit wordt toegerekend. Terecht constateren de auteurs dat op dit moment het aandeel duurzame energie onder de 6% ligt. Veel relevanter in deze discussie is echter het aandeel duurzame elektriciteit in de elektriciteitsmix. Inmiddels komt meer dan 11% van het elektriciteitsverbruik uit hernieuwbare energiebronnen (wind, biomassa, zon, waterkracht). Dat aandeel zal – mede door het Energieakkoord – sterk groeien, naar boven de 40% in 2023. De nieuwe woningen zullen ook na 2050 nog bestaan, dus uitgaan van de CO-intensiteit van de huidige elektriciteitsmix (2016) is erg slordig. Daarnaast kunnen all electric woningen eenvoudig een deel van hun elektriciteitsgebruik direct uit eigen zonnepanelen halen.
 
In het betoog wordt het belang van energiebesparing als eerste stap benadrukt. Dat onderschrijven wij voor 100%. De energievraag voor nieuwbouwwoningen is in de afgelopen jaren sterk gedaald, zodat nieuwbouwwoningen nu nog geen 10% van de energie gebruiken voor verwarming in vergelijking met 40 jaar geleden. Echter, juist dit argument snijdt twee kanten op: niet alleen hoeft minder gas te worden gebruikt, maar ook rijst dan de vraag of het nog wel nodig is een duur gasnet met een lage benuttingsgraad aan te leggen voor deze sterk gedaalde energievraag. Is het niet te kostbaar om twee infrastructuren aan te leggen als er maar een nodig is? En loop je met een nieuw gasnet in een nieuwbouwwijk niet het risico van investeringen die niet meer terug te verdienen zijn omdat bewoners over 15 jaar als ze hun CV ketel vervangen, wel kiezen voor een warmtepomp? Wij denken van wel. De samenleving wordt daar niet beter van. Zeker voor nieuwbouwwijken zullen de kosten van de aansluiting op het gasnet relatief hoog zijn ten opzichte van de kosten voor het gasgebruik. Trouwens, een gasketel moet het, ondanks de zeer hoge rendementen, afleggen tegen de energieprestatie van een warmtepomp. De laatste haalt immers warmte uit de omgeving. Er is minder gas nodig om met een gascentrale elektriciteit op te wekken en dan de woning te verwarmen met een warmtepomp, dan dat er nodig is om een woning direct met gas te verwarmen.

Dan het hoofdargument uit het betoog. We moeten biogas niet vergeten, schrijven de auteurs. Helemaal waar. Maar dan moeten we ook een realistische inschatting maken van de potentie van biogas en groen gas. Groen gas zal nooit de hele warmtevraag in de gebouwde omgeving kunnen invullen. En dan laten we de gasvraag in de (chemische) industrie nog buiten beschouwing. Het is dus verstandig groen gas in te zetten in delen van de gebouwde omgeving waar de alternatieven beperkt en duur zijn (zoals historische panden, etc.) en in de industrie waar de overgang van gas naar elektriciteit veel moeilijker is. Het betoog wekt de suggestie dat de tienduizenden woningen die jaarlijks nog op het gasnet worden aangesloten, ook op biogas aangesloten kunnen worden op korte termijn. Dat is erg onrealistisch. Groen gas kan een goede ontwikkeling zijn, maar laten we het vooral proberen te gebruiken voor de al bestaande gebouwen die nog niet zonder gas kunnen. Nieuwbouwwijken kunnen relatief eenvoudig met andere energievormen verwarmd worden, laten we die mogelijkheid dan ook gebruiken.

De opgave waarvoor we staan is enorm: een CO-neutrale gebouwde omgeving in 2050. Misschien al eerder. Dat betekent dat we nu al aan de slag moeten. Nieuwe woningen nog aansluiten op het gasnet is dweilen met de kraan open. Eerst moet de kraan dicht. En de bouwsector? Die zou de handschoen op moeten pakken en de keuze moeten maken om alleen nog zeer energiezuinige, gasloze woningen te ontwikkelen. Dat het kan, dat laten verschillende nieuwbouwprojecten zien. Laten we van deze koploperprojecten de nieuwe norm maken en het groen gas gebruiken voor sectoren waar het echt nodig is.

Maarten Staats is energieadviseur bij adviesbureau Merosch en Henri Bontenbal is werkzaam bij de afdeling strategie en innovatie van netbeheerder Stedin.

Reageer op dit artikel