artikel

Rijk moet versnellen met energietransitie

bouwbreed

Rijk moet versnellen met energietransitie

Nederlandse gemeenten werken hard aan energieneutrale doelstellingen en veel hebben hun lokale energietransitie al succesvol in gang gezet. Maar de rijksoverheid staat op de rem met achterhaalde regelgeving. Terwijl die dat juist extra moet stimuleren door energieneutraal bouwen veel aantrekkelijker te maken. Daarmee zou Nederland ook meteen het lakse klimaatbeleid aanscherpen.

Huishoudens verbruikten in 2014 veertien procent van alle energie, daarom is het energieneutraal maken van woningen belangrijk. Maar hoewel het technisch allang mogelijk is om energiezuinige woningen te bouwen die bovendien alle energie duurzaam opwekken die de bewoners gebruiken (de nul-op-de-meter of nom-woning), gebeurt het weinig. Voor nieuwbouw kost zoiets 10.000 tot 15.000 euro extra, wat in tien jaar is terugverdiend omdat ze geen energierekening hebben.

Nul-op-de-meter is een no-brainer, maar niet de norm in nieuwbouw. Sterker nog: een gemeente die alleen energieneutrale nieuwe woningen wil (laten) bouwen, zoals Utrecht met zijn nieuwe Energieplan, mag dat niet. Utrecht moet dan eerst die ruimte bij aanbestedingen en ‘experimenteerruimte’ van het Rijk zien te krijgen, want het huidige bouwbeleid bepaalt dat nieuwbouwwoningen pas vanaf 2020 energieneutraal gebouwd worden. Dit vinden wij de wereld op zijn kop, want waarom is energieneutraal bouwen niet allang prioriteit van de Rijksoverheid? Dat levert niet alleen een substantiële bijdrage aan het Nederlandse klimaatbeleid, maar geeft ook nieuwe impulsen aan de bouwsector.

Label A

De woningbouw trekt weer aan. In 2015 worden volgens het Economisch Instituut voor de Bouw 45.000 nieuwe woningen gebouwd. Daarna stijgt de productie met 10 procent per jaar. Tot 2020 komen er naar verwachting 200.00 tot 250.000 nieuwe woningen bij. Deze woningen moeten volgens de wet minimaal een epc van 0,4 hebben (Bouwbesluit). Dat is ongeveer vergelijkbaar met een label A-woning. Maar zo’n woning gebruikt nog altijd energie. De gemeente Amsterdam heeft laten uitzoeken dat het energiegebruik van label A-woningen nog altijd 40.000 megajoule per jaar is. Voor die nieuwbouwwoningen moet per jaar dus 8 tot 10 petajoule aan energie opgewekt worden. Dat is vergelijkbaar met het jaarlijkse energieverbruik van de gemeente Almere!

Het beleid voor bestaande woningen vormt een nog groter geldlek. Het Energieakkoord uit 2013 gaat uit van een slome, stapsgewijze aanpak: woningen worden tot 2020 omgekat naar label B, naar label A tot 2030, en zijn pas energieneutraal na 2050. Enorm verspillend. Zo’n woning wordt meermalen verbouwd om een volgend labelstapje te behalen. Als je bestaande woningen in één keer naar nom-niveau renoveert, halen overheden eerder hun energiedoelen, krijgen eigenaren meer voor hun geld, wordt de levensduur van oude woningen met tientallen jaren verlengd en vliegen wooncomfort en waarde omhoog.

Banen

Gemeenten, bedrijven en burgers zijn al bezig met het energieneutraal maken van woningen. Logisch, met hoge fossiele energieprijzen en de urgentie van het Energieakkoord. Bouwbedrijven en duurzaamheidsorganisaties als Urgenda en Energiesprong nemen daarin het voortouw. Op Texel zijn nom-woningen gerealiseerd voor minder dan 35.000 euro. Dit bedrag wordt lager naarmate meer woningen aangepakt worden en verdient zich terug. In Amersfoort is het initiatief 033-Energie gestart om vóór 2020 2000 NOM-woningen te realiseren. Dit gaat minimaal tweehonderd extra banen opleveren. En Energiesprong wil maar liefst meer dan honderdduizend oude woningen uit de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw in één keer renoveren naar nul-op-de-meter. De ambities zijn er en de markt lijkt er klaar voor. Nederland telt ruim 7,5 miljoen woningen, dus tel uit je winst voor het klimaat én werkgelegenheid als wordt opgeschaald en versneld.

Achterstand

Maar alleen het Rijk kan dit aanjagen door de voorwaarden voor nul-op-de-meterwoningen te verbeteren en financieel aantrekkelijker te maken. Dat kan door de btw voor nul-op-de-meterverbouwingen te verlagen naar 6 procent, een gunstiger hypotheekrenteaftrek voor die woningen en door belemmeringen in het Bouwbesluit en andere regelgeving weg te nemen voor zowel nieuwbouw als renovatie.

Nederland heeft een achterstand in te lopen op het gebied van duurzaamheid. Het Rijk is in de klimaatzaak in juni op de vingers getikt door de rechter, omdat Nederland zijn eigen energiedoelen niet eens haalt. Staatssecretaris Mansveld meldde in juni aan de Tweede Kamer dat ‘verduurzamen van woningen de komende jaren prioriteit moet hebben’. Maar het beleid dat hoort bij opschalen en versnellen blijft uit. Het Rijk zit op zijn handen. Sterker nog, de Rijksoverheid remt nu de versnelling af, precies daar waar lokale overheden, bedrijven en burgers wel aan de slag zijn. Het Rijk moet dit geldlek in de begrotingen van alle Nederlanders snel dichten.

Bart van Opzeeland en Wytze van der Naald

De auteurs zijn zelfstandig energietransitieadviseurs en helpen bedrijven en gemeenten met hun energietransitie

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels