artikel

Eerder met pensioen na leven lang werken

bouwbreed

Eerder met pensioen na leven lang werken

Sommige nieuwsberichten dringen door tot in de bouwkeet. Onlangs besloot de Eerste Kamer de aow-leeftijd versneld te verhogen. Dit betekent dat de aow volgend jaar ingaat met 66 jaar. En in 2021 ontvangen we pas op 67-jarige leeftijd aow. Daarna, zo meldt het persbericht, wordt de aow-leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting.

De levensverwachting is de afgelopen veertig jaar sterk gestegen. Werd in 1950 de Nederlandse man gemiddeld nog 70 jaar oud, inmiddels is dat gestegen tot 79 jaar. Voor vrouwen is de levensverwachting in deze periode toegenomen van 72 tot 83 jaar. En er zijn al voorspellingen gedaan dat meisjes die nu geboren worden gemiddeld honderd jaar zullen worden. Iedereen begrijpt dat om de oudedagsvoorziening betaalbaar te houden we later met pensioen moeten gaan.

Anderzijds is het niet voor iedereen weggelegd om langer door te kunnen werken. Zes van de tien bouwplaatsmedewerkers verwachten niet dat zij het huidige beroep tot de aow-leeftijd lichamelijk volhouden. Van het Uta-personeel denkt een kwart tot dat moment het huidige werk niet te kunnen volhouden, maar dan vanwege de mentale eisen aan het werk. Als we preciezer kijken naar de gemiddelde levensverwachting zien we ook dat er aanzienlijke verschillen zijn tussen groepen. Een man die alleen basisonderwijs heeft gevolgd wordt gemiddeld 75 jaar, terwijl een hbo’er of universitair geschoolde gemiddeld 82 wordt. Als we ook kijken naar het aantal jaren dat iemand in een goed ervaren gezondheid meemaakt zijn de verschillen nog opvallender. De man met basisonderwijs heeft 53 jaar gezonde levensjaren, terwijl de man met hbo of universiteit gedurende 72 jaar een goede gezondheid heeft.

Wat is de verklaring voor de verschillen tussen bevolkingsgroepen? Mensen met een lagere opleiding beseffen minder het belang van een goede leefstijl. Ze hebben in het algemeen een minder goed betaalde baan, beschikken over minder geld voor gezonde voeding en sporten. Daarnaast verrichten ze meer lichamelijk werk en ze zijn in het algemeen op jongere leeftijd begonnen met werken. 

Steigerbouwer

De stelling is verdedigbaar dat lager opgeleide mensen langer moeten doorwerken omdat hoger opgeleide mensen langer leven. Dat heeft iets oneerlijks. De vraag is echter hoe wel tot een rechtvaardige aow-leeftijd te komen. Door een vorig kabinet is geopperd dat mensen met ‘zware beroepen’ eerder konden stoppen met werken. Maar wat is een zwaar beroep? Steigerbouwer is een zwaar beroep, dat vindt iedereen, maar hoe zit het met de uitvoerder? En wat te denken van de leerkracht of de verpleegster? Het idee van de zware beroepen klinkt sympathiek, maar is in de praktijk moeilijk uitvoerbaar.

Een ander nadeel van de zware beroepenbenadering is dat werknemers er een belang bij krijgen om zwaar werk uit te oefenen. Dan kunnen ze immers eerder stoppen met werken. De prikkel om het werk minder belastend te maken, wordt deels weggenomen.

Een tweede visie is ervoor te zorgen dat elke bevolkingsgroep recht krijgt op dezelfde periode van ‘gezonde levensjaren’ na het werkende bestaan. Bij een lagere opleiding kunnen mensen dan eerder stoppen met werken. De consequentie is dan wel dat vrouwen langer moeten doorwerken dan mannen. Aan een dergelijke maatregel wil geen enkele politicus de vingers branden.

Een derde mogelijkheid tenslotte is dat mensen eerder met pensioen kunnen gaan na een maximum aantal gewerkte jaren. Het is vreemd dat iemand die op zijn vijftiende met werk startte tot hetzelfde moment moet doorwerken als degene die op zijn vijfentwintigste is begonnen. Dit criterium geeft minder uitvoeringsproblemen of discussie, en vormt ook de scheidslijn van fysieke arbeid en lage levensverwachting. In het buitenland is een dergelijke mogelijkheid beschikbaar. Het is verstandig om deze benadering ook in Nederland meer aandacht te geven.

Daarnaast zal de bouwnijverheid zich onverminderd moet blijven inzetten voor goede arbeidsomstandigheden, het bevorderen van een gezonde leefstijl en de mogelijkheid om zich om te scholen als het werk niet meer kan worden uitgevoerd. Zodat een volgende verhoging van de aow-leeftijd in de bouwkeet niet opnieuw discussies oplevert.

Jan Warning, directeur Arbouw 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels