artikel

Blog: glorieuze winnaar

bouwbreed

Blog: glorieuze winnaar

Marjan Minnesma won de klimaatrechtszaak van de Staat en is de winnaar van de week. Henry Meijdam, voorzitter van de raad voor de leefomgeving en infrastructuur, de verliezer. Hoe kan een ogenschijnlijke verliezer toch een glorieuze winnaar worden? Ik denk het recept te hebben.

Marjan Minnesma, de groene strijdster die vorige week woensdag de klimaatrechtzaak won tegen de Staat, is de winnaar in de categorie nieuws van de week. De verliezer in dezelfde categorie lijkt Henry Meijdam, voorzitter van de Raad van de leefomgeving en infrastructuur (rli). Hij werkte acht maanden aan een omvangrijk rapport over de woningmarkt, en dat gaat goeddeels de la in. Nog meer sleutelen aan de woningmarkt? De grote woningmarkthervormer, Stef Blok, vindt het welletjes geweest. Sinds de Tweede wereldoorlog was het nooit zo druk in de zaak van de woonminister. Drukker hoeft het niet te worden.

Daar staat Meijdam dus, met lege handen. Het rapport van de Raad van de leefomgeving en infrastructuur verdient meer dan een bedankje. Het advies, dat bouwt op eerdere studies, laat onder (veel) meer zien dat de woningmarkt nog lang niet soepel functioneert. De woningmarkt bestaat eigenlijk uit drie delen: de sociale huurmarkt, de koopmarkt en daartussen ingeklemd de vrije sector huurmarkt. Zit je eenmaal in een van die markten, kan je moeilijk over de schutting naar een andere tuin springen. De huidige woningmarkt is veel starder dan de economie en de mensen op dit moment nodig hebben.

Een heel belangrijk principieel standpunt van de raad, waar we even op moeten kauwen, is: eigenwoningbezit is geen merit good meer. Een merit good is een goed waarvan de overheid het gebruik tracht te stimuleren door het te subsidiëren. Uit nationaal en internationaal onderzoek blijkt dat er geen oorzakelijk verband kan worden aangetoond tussen een groter aandeel eigenwoningbezit enerzijds en een betere leefbaarheid en grotere betrokkenheid bij de woonomgeving anderzijds. Zo’n subsidiebeleid past dus niet goed meer bij de actieve en zelfredzame burger, meent de rli.

Bovendien is de subsidiëren naar inkomensgroepen zeer ongelijk verdeeld, illustreert de adviesraad met cijfers. Van de ruim 3 miljoen huurders krijgen er ruim 1,2 miljoen huurtoeslag, in totaal 2,4 miljard euro per jaar (cijfers 2014). Huurtoeslagen komen voor 70 procent terecht bij huishoudens met de 30 procent laagste inkomens (beneden modaal).

Daarnaast zijn er ruim 4 miljoen eigenaren-bewoners, waarvan 3,6 miljoen met hypotheekrenteaftrek. Van hun gezamenlijke 33 miljard euro aan hypotheekkosten per jaar, werd ruim 14 miljard euro via belastingaftrek terugontvangen van de overheid (cijfers 2011). Bijna twee derde van de belastingaftrek kwam ten goede aan de 30 procent huishoudens met de hoogste inkomens (2x modaal of meer). Het is oneigenlijk de inkomenspolitiek via de woningmarkt te laten verlopen, vindt Meijdam. Zeker al de verdeling zo scheef is, zullen velen hem na roepen. Afschaffen die hypotheekrenteaftrek dus.

Ik ben geneigd om “eens” te zeggen. Maar wel onder voorwaarden. Laten we een nieuwe merit good bedenken: energiezuinige (koop)huizen. Hoe energiezuiniger een huis, hoe hoger de hypotheekrenteaftrek. Energielabel G of lager: geen hypotheekrenteaftrek. Energieneutraal of hoger: 100 procent aftrek. Over de termijn van invoering moeten we het nog hebben, maar zet in ieder geval een stip aan de horizon, zoals de rli ook voorstelt. De stip zal al voor 2020 een wereld in beweging zetten. De economie, dus ook de bouw, wordt de juiste, groene kant op gestimuleerd.

De woningmarkt, het klimaat en Meijdam (en co) worden uiteindelijk de glorieuze winnaars.

Marc Doodeman, redacteur economie bij Cobouw

Schrijft over innovatie, corporaties, woningmarkt, financiering en duurzaamheid.

Contact: telefoon: 070 304 6785, e-mail: m.doodeman@cobouw.nl, twitter: @marcdoodeman


Reageer op deze blog hieronder, of via Twitter: @marcdoodeman of @CobouwNL

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels