artikel

Bacteriën voorkomen waterschade en verlengen de levensduur van beton

bouwbreed

Bacteriën voorkomen waterschade en verlengen de levensduur van beton

Zelfhelend beton met bacteriën wordt tot nu toe sporadisch toegepast, meestal bij wijze van proef. Daar komt verandering in. Tegen het eind van dit jaar verwacht de onderneming Basilisk uit Delft over een productielijn te beschikken voor additieven in vloeibare en korrelvorm. Het middel kan in grote hoeveelheden worden geproduceerd en toegepast.

“Onze middelen zijn gebaseerd op één technologie: de toepassing van bacteriën die kalksteen maken uit calciumlactaat”, aldus Henk Jonkers, director of development van Basilisk. “Het additief kan in vaste vorm aan betonmortel worden toegevoegd of in vloeibare vorm, als een spray, op bestaand beton worden aangebracht.”

Basilisk dankt zijn naam en logo aan de green basilisk, een soort hagedis. In nood redt die zich door over water te rennen. “Water is de activator van het helende middel”, zegt Jonkers. Hij toont een potje met Basilisk in vaste vorm. “Het bestaat uit calciumlactaat in de vorm van polymeer, een biologisch plastic. Het is een in kleine stukjes gehakte soort spaghetti. In het middel bevinden zich ook sporen van een bepaalde bacterie, een eencellig micro-organisme dat de ‘pokon’ helemaal omzet in kalksteen, waarmee het de scheuren in het beton afdicht.”

Jonkers is microbioloog en deed jarenlang fundamenteel onderzoek naar de werking van bacteriën. Hij werkte onder meer bij het Max Planck Institute voor marine microbiologie in Bremen. In 2006 begon hij aan de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen van de TU Delft. “Gaandeweg mijn jarenlange onderzoek groeide de respons uit de bouw. Vervolgonderzoek leverde ook een betonreparatiesysteem op”, aldus Jonkers.

Angst voor bacteriën

“In de maatschappij bestaat angst voor micro-organismen. Maar de bacteriën die wij toepassen, zijn onschadelijk voor mens en milieu. De sporen zijn overal te vinden, in het stof op een tafelblad, buiten in de wind, maar de aantallen zijn gering”, licht Jonkers toe. “Eencelligen veranderen hun omgeving door hun metabolisme. Wij kweken bacteriën die in een basische omgeving met een hoge zuurgraad (pH 9 tot 11,5 zoals in beton) tot leven komen. Het zijn endolitische, alkafiele bacteriën, die graag in gesteente leven. De sporen zijn als het ware in een slapende toestand. Onder invloed van water worden ze wakker en ontkiemen.”

Volgens Jonkers is het toepassen van micro-organismen nog nooit vertoond in de bouw. Niemand heeft eerder bacteriën in beton geroerd. In 2008 vroeg de TU Delft patent aan, dit is vorig jaar verleend. Op 11 juni blijkt in Parijs of de uitvinding de European Inventor Award van het Europees Octrooibureau (EOB) voor de categorie Research wint. Het additief voor beton is een van de drie genomineerden uit duizenden inzendingen.

Uitvoering

Bart van der Woerd is commercial director van Basilisk. Hij werkte onder meer bij aannemingsbedrijf BAM Civiel en betonreparatiebedrijf Frans Nooren. Van 2007 tot 2014 was hij voorzitter van de Vereniging van Gecertificeerde Betonreparatiebedrijven (VBR). “De gewone markt is niet bereid zo’n 5 kilogram Basilisk per kubieke meter toe te voegen, behalve als de life cycle costs voor rekening van de aannemer komen”, aldus Van der Woerd. “Betonreparaties zijn kwetsbaarder dan nieuw beton. Juist daar werkt ons product heel goed. Het is een aantrekkelijk alternatief voor de bestaande injectietechnieken.”

Recent hebben BAM en het Rijksvastgoedbedrijf vloeren van een parkeergarage bij het Belastingkantoor in Apeldoorn met vloeibare Basilisk behandeld. Tweemaal 6000 vierkante meter, telkens in een weekeinde. Komende zomer wordt een reservoir voor Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) gebouwd met zelfhelend beton. Van der Woerd ziet nog veel meer mogelijkheden, zoals toevoeging van Basilisk aan het grout voor een boortunnel. Mogelijk kan de dekking van de stalen wapening in zelfhelend beton ook worden verminderd. “Maar het is geen haarlemmerolie”, waarschuwt de commercieel directeur. “Basilisk additief voorkomt waterschade en verlengt de levensduur van beton. Het heeft ook geen negatieve invloed op de eigenschappen van het beton, dat hebben we laten onderzoeken.”

 

Voorbeeld van een scheur in een betonnen vloer die met Basilisk geheeld kan worden. Foto: Koninklijke BAM Groep.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels