artikel

Veiligheid gaat niet alleen om de taal

bouwbreed

Veiligheid gaat niet alleen om de taal

Overkomt niet-Nederlandse werknemers twee keer zo vaak een dodelijk ongeval? Dat beweerde de Inspectie SZW een paar weken geleden. Als je niet weet hoeveel buitenlandse werknemers hier werken, kan je daar echter geen uitspraak over doen.

De bouw is nooit een puur Nederlandse aangelegenheid geweest, maar de afgelopen jaren waren er meer dan vroeger bedrijven van over de grens die zich in Nederland manifesteren. Naast discussie over beloning en sociale zekerheid leidt dit ook tot de vraag of de veiligheid is gediend met de komst van buitenlandse werknemers. Opvallend is dat er geen betrouwbare cijfers voorhanden zijn om beweringen te schragen. Tot enkele weken geleden Cobouw het nieuws bracht dat buitenlandse werknemers bijna twee keer zo vaak een dodelijk ongeval overkomt als hun Nederlandse collega’s. Dat maakt nieuwsgierig.

Bron van het nieuws is een rapport van de Inspectie SZW. Ernstige ongevallen moeten worden gemeld bij de Inspectie SZW. De inspecteur verricht onderzoek naar de oorzaak van het ongeval en als er overtredingen zijn gemaakt wordt een boeterapport opgesteld. Jaarlijks worden meer dan tweeduizend ongevallen onderzocht. De database waarin deze gegevens zijn opgeslagen vormt een schat aan gegevens die leiden tot meer inzicht in het ontstaan van ongevallen.

Voor het eerst is ook de nationaliteit van de slachtoffers betrokken bij de analyse. Het blijkt dat 9 procent van de slachtoffers geen Nederlandse nationaliteit heeft. Is dat veel? Het is niet bekend hoeveel werknemers een niet-Nederlandse nationaliteit hebben. We kunnen uit deze cijfers dus niet afleiden dat niet-Nederlandse werknemers vaker een ongeval overkomt dan de Nederlandse werknemer.

Hetzelfde geldt voor de stelling dat niet-Nederlandse werknemers twee keer zo vaak een dodelijk ongeval overkomt. Pas wanneer we weten hoeveel niet-Nederlandse werknemers werkzaam zijn, kunnen we iets zeggen over de vraag of ze blootstaan aan een groter risico.

Aanzienlijke groep

Het is opmerkelijk dat er geen gegevens zijn over aantallen niet-Nederlandse werknemers. Hoe het ook zij, het rapport van de Inspectie SZW maakt wel duidelijk dat we met een probleem te maken hebben. Wanneer het bij bijna 10 procent van alle ongevallen gaat om een slachtoffer met de niet-Nederlandse nationaliteit, betreft het dus een aanzienlijke groep.

Bij niet-Nederlandse werknemers wordt het ongeval veel vaker toegeschreven aan onvoldoende begrip van de gebruikte voertaal. Goede communicatie is essentieel voor de veiligheid en taal is daar een belangrijk onderdeel van. Het is belangrijk om te weten welke procedures er zijn en op welke manier er wordt gewaarschuwd.

Voor een interne rapportage aan cao-partijen heeft Arbouw een rondgang gemaakt langs bouwbedrijven. In veel bouwbedrijven wordt aandacht besteed aan communicatie en taal. Bij het inhuren van een onderaannemer is het gebruikelijk dat deze zorgt voor een voorman die in het Nederlands kan communiceren. Grote bouwbedrijven hebben de informatie voor toolboxmeetings in verschillende talen vertaald. Communicatie en instructie gaan vaak met hulp van ‘goed/fout’ foto’s of pictogrammen zonder tekst. Dergelijke communicatiemiddelen zijn overigens ook behulpzaam bij Nederlandse werknemers die laaggeletterd zijn.

De veiligheidscoördinatoren in de bouw benadrukken echter dat het om meer gaat dan alleen de taal. Belangrijk is de veiligheidscultuur. Horen risico’s nu eenmaal bij het werken in de bouw? Ook van belang is het gevoel voor hiërarchie. Als men niet gewend is om elkaar aan te spreken op risico’s of gedrag gebeurt dat niet.

En veiligheidsvoorschriften zijn belangrijk, maar soms moet er ook geïmproviseerd worden. Dan is het zaak dat werknemers weten wat ze aan elkaar hebben.

Door de meer internationale samenstelling van de werkende bevolking op de bouwplaats is aandacht voor veiligheid en communicatie nog meer van belang. Het is belangrijk bedrijven zich realiseren dat het inschakelen van niet-Nederlandse werknemers een aantal extra verplichtingen met zich mee brengt. Het is echter niet nodig dat elk bedrijf hier zelf het wiel uitvindt. Een verdere verdieping in de soorten ongevallen met niet-Nederlandse werknemers helpt om een preventieve aanpak te ontwikkelen.

Jan Warning, directeur Arbouw

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels