artikel

Blog: Eeuwigheid

bouwbreed

Bouwen doen we niet echt meer voor de eeuwigheid. Ook in gebouwen die de wereld tot voorbeeld moesten dienen, zwaait de slopershamer eerder rond dan de ontwerpers en bouwers hadden kunnen denken toen ze ermee begonnen.

Het karakteristieke ministerie van VROM aan de Haagse Rijnstraat bijvoorbeeld dat het toonbeeld van milieubewustheid moest worden en waarvan sommige ambtenaren die er hun taken werden geacht te doen het ‘een eer vonden’ om ‘in zo’n gebouw’ te werken. Dat was zo rond 1992 toen het rijkskantoor werd opgeleverd. Daarna raakte het de glans al snel kwijt, al was het alleen maar omdat het pand de looproute tussen het Centraal Station en het centrum van Den Haag overkluist en zo een tochtgat vormt waar vooral de glazenwasser veel plezier aan beleefde in de tijd dat ’s rijks ambtenaren het volk huisvestten en de ruimte ordenden.

Een tochtgat van monumentale afmetingen doet letterlijk veel stof opwaaien dat voor elke passant die het wil zien duidelijk zichtbaar neerslaat op de meervoudige beglazingen en op de witte kozijnen. Dezer dagen knijpen betonscharen het toenmalige icoon zover fijn dat het departement kan worden verbouwd voor de ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken die er vanaf 2017 hun intrek nemen. En wat er dan nog over zal zijn van het afgewogen en doorgeredeneerde ontwerp waarin ‘het milieu’ en wat daar zoal bij hoort in elk geval volgens de ontwerpers tot in lengte van jaren optimaal zou floreren?

Ook elders in Den Haag wordt wie het wil zien er aan herinnerd dat er niet echt meer voor de eeuwigheid wordt gebouwd. In het centrum van de stad waar ooit De Slegte onder meer winkeldochters van uitgevers en geërfde en niet op prijs gestelde boeken uit particuliere bibliotheken sleet, ruimt de rechtsopvolger van de rechtsopvolger van de antiquaar de oude winkel leeg om de verhuizing naar een ander pand voor te bereiden. Wie wil kan met kortingen die met de week groter worden bijvoorbeeld boeken over architectuur kopen. Boeken bijvoorbeeld met plannen voor nieuwe stadswijken waar de toekomstige bewoners enkel heil en zegen zal wachten, op een enkel tegenslagje na wat ze eraan herinnert dat niet alles in het leven even gemakkelijk hoort te gaan.

Later zijn over zulke wijken boeken geschreven waarin onderzoekers nauwgezet uit de doeken doen waarom het plan na de oplevering is mislukt en waarom er eigenlijk het beste maar de bulldozer doorheen mag worden gejaagd, voor zover dat al niet is gebeurd. Het stemt tot nadenken: ontwerpers en anderen die ervoor hebben doorgeleerd die zich overgeven aan mooie woorden over plannen die in aanleg een voorbeeld voor de eeuwigheid moesten zijn, fijngeknepen tussen de kaken van de werkelijkheid. Het schept ook iets van ontevredenheid: in beduidend minder dan een statistisch mensenleven is een plan bedacht, gebouwd, gebruikt en weer afgebroken. De steen heeft de top van de berg net niet bereikt en rolt alweer terug: Sisyphopolis…

Jean Quist, journalist Cobouw 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels