artikel

‘Asbestregelgeving is adequaat, kom niet aanzetten met nog meer regeltjes’

bouwbreed

‘Asbestregelgeving is adequaat, kom niet aanzetten met nog meer regeltjes’

Door de confrontatie met mesothelioompatiënten veranderde de jonge TNO-laborant Jan Tempelman van een neutraal technisch medewerker in een betrokken onderzoeker. Hij groeide uit tot de asbestautoriteit van Nederland. Laat onze expertise niet ten prooi vallen aan bezuinigingen, waarschuwt hij aan de vooravond van zijn pensioen.

Jan Tempelman heeft zich in de afgelopen 45 jaar op allerlei manieren met asbest beziggehouden. Hij hielp mee bij de ontwikkeling van de eerste techniek om asbestvervuiling in de lucht te meten, hij formuleerde regelgeving, bereidde het asbestverbod van 1993 voor en zette een inventarisering op van asbestlocaties in Nederland. Daarnaast zette hij zich in voor de slachtoffers van asbest. Deze verdiensten bezorgden hem onlangs het Officierschap in de Orde van Oranje-Nassau.

Alsjeblieft niet nog meer regeltjes! Het probleem is de naleving

Is Nederland dankzij deze maatregelen nu voorgoed gevrijwaard van de gevaren van asbest? Allesbehalve, zegt Tempelman. “De regelgeving is adequaat, is op sommige punten misschien zelfs wel wat doorgeschoten. Alsjeblieft niet nog meer regeltjes! Het probleem is de naleving. Regels maken het alleen maar moeilijker, die worden niet door iedereen begrepen. Je praat over een sector met niet al te hoog opgeleid personeel. Je moet het zoeken in de motivatie van mensen die met asbest werken. Daar is de meeste winst te halen.”

De overheid is zich daar ook van bewust, zegt Tempelman. “Er loopt een project om alle regels tegen het licht te houden met als doel de regelgeving te vereenvoudigen. Ook de sector werkt eraan, die maakt bijvoorbeeld heldere instructiefilmpjes.” Dat gebeurt onder andere in de installatiebranche, waar nog vaak voorkomt dat mensen worden blootgestelld aan asbest.

Als legaal slopen duur is, zullen er altijd beunhazen zijn die hun diensten aanbieden

Maar niet iedereen in de bouw wordt goed geïnstrueerd, beseft Tempelman ook. “Je moet oppassen voor onderaannemers die tegen lage prijzen werken en hun personeel onvoldoende waarschuwen. Waar we ook weinig aan kunnen doen, is illegaal slopen. Als legaal slopen duur is, zullen er altijd beunhazen zijn die hun diensten aanbieden. Dan neemt de illegaliteit toe. Er wordt ook volop illegaal asbest gestort. De milieupolitie vindt regelmatig asbest in sloten.”

Illegaal circuit

Een groot gevaar dat de komende jaren dreigt, is volgens Tempelman dat er asbest in het illegale circuit belandt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens het verplicht ontmantelen van asbestdaken. De overheid heeft daarvoor 2024 als einddatum gesteld en de capaciteit van gecertificeerde bedrijven zou wel eens te klein kunnen zijn om de operatie binnen de gestelde tijd af te ronden. Oud-Kamerlid en SP-asbestdeskundige Remi Poppe waarschuwde daarvoor onlangs tijdens een hoorzitting in het parlement, en Tempelman is het er tot op zekere hoogte mee eens. Maar anders dan Poppe aarzelt hij om eigenaren van zulke daken – hoofdzakelijk boerenbedrijven – financieel extra tegemoet te komen.

Alle partijen beseffen dat je er beter geld in kunt stoppen dan dat je achteraf miljoenen moet betalen aan opruimingskosten

“Ik begrijp dat, als je het voor een particulier niet aantrekkelijk maakt, beun de haas om de hoek kan komen kijken”, zegt hij. “Maar moet dat allemaal uit de kas van de rijksoverheid komen? Veel van deze daken zijn aan het einde van hun levensduur, de eigenaren hadden ze sowieso moeten vervangen. Verder doen provincies als Gelderland en Overijssel financieel al flink mee, evenals verzekeringsmaatschappijen en LTO. Alle partijen beseffen dat je er beter preventief geld in kunt stoppen dan dat je achteraf miljoenen moet betalen aan opruimingskosten.”

“Natuurlijk moeten we er bovenop zitten dat niet gesjoemeld wordt. Maar ik ben redelijk optimistisch. Juist onder druk van de tijd worden er allerlei nieuwe emissiearme technieken ontwikkeld, zoals het gebruik van robots. De sector heeft de laatste vijftien jaar nauwelijks iets aan innovatie gedaan. Er valt nogal wat in te halen. Dat komt nu op gang.”

Verwerking

De afvoercapaciteit is volgens Jan Tempelman voldoende. Maar al die miljoenen vierkante meters daken van eternitcement moeten ook worden verwerkt.

En dat wordt waarschijnlijk wél een probleem. “Je kunt het storten, maar daarmee verschuif je het probleem naar de volgende generatie. En onschadelijk maken door thermische afbraak kost enorm veel energie. Er moet dus een manier worden gevonden om asbest op een milieuvriendelijke manier onschadelijk te maken, en daar wordt ook aan gewerkt, maar het is geen geringe opgave. Ga maar na, asbest was juist zo populair omdat je het bijna niet kapot krijgt.”

Voorlopig is Nederland dus nog niet uit de asbestzorgen. Ook de zogenoemde hoge risicosaneringen, zoals het verwijderen van amosietboard en spuitasbest, blijven veel aandacht vragen. En zulke saneringen zijn aan de orde van de dag. “Dus als u vraagt: neem je afscheid met een goed gevoel, dan antwoord ik: ja, want er is veel bereikt, maar ik zeg ook: er ligt nog veel werk. Er staat een goed team klaar, maar dat kan zijn werk alleen doen als de expertise behouden blijft en niet wordt opgeofferd aan bezuinigingen.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels