artikel

‘Slopen moet waarde genereren in plaats van kostenpost zijn’

bouwbreed Premium

‘Slopen moet waarde genereren in plaats van kostenpost zijn’

We moeten zuinig zijn op de natuurlijke hulpbronnen en dus grondstoffen in de wereld. Die zijn eindig, ook al weten we nu niet wanneer ze op zijn. Daarom vindt Frank Bijdendijk het niet meer dan logisch om na te denken hoe in de gebouwde omgeving de principes van de circulaire economie kunnen worden toegepast. Niet denken in termen van bouwafval, maar in termen van grondstoffen. Dan moet de huidige bouw daar wel oog voor hebben, vindt sloper Wim Beelen.

“De uitdaging is nadenken over de circulaire economie in de bestaande bouw. Die is zeer omvangrijk. Hoe kunnen we die cyclisch maken wat betreft grondstoffen”, zegt Frank Bijdendijk van het Nationaal Renovatie Platform (NRP) . Als bedenker van de ‘Solid’ heeft hij het principe vorm willen geven. De Solid is een gebouw dat makkelijk aanpasbaar is en ook functieonafhankelijk. Winkels, kantoren, woningen, het maakt niet uit. Met het juiste inbouwpakket wordt het gerealiseerd.

Het past ook volledig in de denkwereld van Bijdendijk, die de beste manier van zuinig omgaan met grondstoffen vindt dat bestaande gebouwen zoveel mogelijk in de eigen vorm hergebruikt moeten worden. De bouw zou er goed aan doen universele inbouwpakketten te realiseren die zoveel mogelijk simpel in elkaar te zetten en uit elkaar te halen zijn. Het is de manier waarop ook Margaret Zeeman van de corporatie Jutphaas Wonen aan de slag is gegaan met transformatie van een oud kantoorpand. Gunnen op waarde en legolisering zoals Hennes de Ridder heeft bedacht, zijn daarbij de uitgangspunten geweest. “Zij heeft slim gebruikt gemaakt van het denkwerk van anderen”, vindt ook Bijdendijk.

Sloopkogel

Dat neemt niet weg dat er toch ook een deel van de bestaande gebouwen zal sneuvelen onder de sloopkogel. Ook dat beseft Bijdendijk. “De kunst is echter om het op een zodanige manier te doen dat materialen weer hergebruikt kunnen worden en het liefst zo hoogwaardig mogelijk”, vindt hij.

Wim Beelen. Foto Ruben Schipper

Nu het over slopen gaat, valt Wim Beelen in. Per slot van rekening is het zijn business. Hij is daar simpel over. Met de juiste technieken is vrijwel alle bouwafval te hergebruiken. “Neem afvalscheiding. Wij hebben in Rotterdam een grote installatie staan en gaan nu een nog grotere in Amsterdam neerzetten. Dan praat je over een investering van tientallen miljoenen. Maar de scheider haalt wel alle fracties uit bouwafval. Scheiden op de sloopplek, waar je dan diverse containers moet hebben staan, is dan niet nodig.”

Maar ook rechtstreeks gebruik van gebouwdelen kan. “We hebben parkeergarages gesloopt waarvan de vloeren rechtstreeks in andere gebouwen zijn gebruikt. Met roldeuren kan hetzelfde. Het probleem is alleen de garantie. Opdrachtgevers hebben daarom liever nieuwe spullen want dan hebben ze een tijd garantie. Bovendien is het in onze wereld gemakkelijker om nieuw te financieren dan tweedehands. Ik kan eenvoudiger een nieuwe auto van een ton gefinancierd krijgen dan een tweedehands van 30.000 euro. Dat werkt de circulaire economie tegen”, zegt Beelen.

Circulaire gedachten

Er is inmiddels wel een enorm verschil ontstaan tussen oude en nieuwe gebouwen. “Vroeger werden degelijke gebouwen neergezet. Nu hangen gebouwen van kitten, pur-schuim en gips aan elkaar. Ze worden zo goedkoop mogelijk ontworpen en geconstrueerd. Het gevolg zie je. Eén goede sneeuwbui en er bezwijken weer wat daken. Maar dat maakt het ook voor ons veel lastiger om er bruikbare grondstoffen uit te halen. Kijk maar eens hoe er met isolatie wordt omgegaan.

Vanuit de circulaire gedachte is het wellicht veel beter om een massief stenen muur van 17 centimeter dik neer te zetten. Nu wordt een steentje van 7 centimeter gebruikt, vervolgens 10 centimeter isolatiemateriaal en een gipsen binnenwandje van 2 centimeter. Daar kun je niet veel mee. Als het zo doorgaat, zal de hoeveelheid sloopafval alleen maar toenemen. Architecten zijn echter nog niet zover dat ze anders gaan denken, dat wil zeggen ook al over de sloopfase”, vindt Beelen, die nu al dik 99 procent van de sloopmaterialen hergebruikt. Mede doordat hij nadenkt over hergebruik en daarin ook fors investeert, is zijn bedrijf in de crisistijd gegroeid.

Ook met prefab heeft hij weinig. “Geef mij maar een in het werk gestorte vloer, daar kan ik wat mee. Een prefabvloer is afval.”

Hoewel fervent voorstander van hergebruik, waarschuwt hij ervoor niet door te draven. Het moet in elk geval economisch haalbaar zijn. Principes zijn leuk, maar er moet wel brood op de plank. Dat neemt niet weg dat de markt moet worden uitgedaagd te komen met technieken die het circulaire denken economisch haalbaar maken.

Beweging

Maar het is aan de andere kant ook heel goed als er mensen zijn die blijven duwen. “Als je allemaal in het midden gaat zitten, beweegt niemand”, is zijn adagium.

Bijdendijks idee om bij sloop van een gebouw baksteen voor baksteen uit elkaar te halen en die opnieuw als baksteen te gebruiken, vindt hij wel sympathiek, maar is zo’n voorbeeld van een economisch onhaalbare optie. Dan toch maar terug naar de zeventiende-eeuwse bouw. Het centrum van Amsterdam staat nog steeds vol van gebouwen uit die tijd en die zijn nog uiterst populair ook. En gebruik van wat er staat zoals het er staat, blijft voor Bijdendijk toch het summum van hoogwaardig hergebruik.

Reageer op dit artikel