artikel

Management blokkeert vaak veilig werken

bouwbreed

Medewerkers weten doorgaans wel hoe ze veilig moeten werken. Het probleem is dat ze gemotiveerd worden andere dingen te doen. Op managmentniveau wordt dit onderwerp vaak niet serieus genomen.

Als we aan veiligheidscultuur, -bewustzijn en -gedrag denken, denken we in eerste instantie aan de medewerker op de werkvloer. Hij voert het werk uit, en dat doet hij soms knap onveilig. Acrobatische bewegingen, helm niet op of even een stukje zagen zonder beveiliging. Dat zijn gedragingen die we dagelijks op projecten tegenkomen en waar niemand zich (meer) over verbaast. De bouwsector is niet voor niks nog steeds de meest onveilige sector om in te werken. Soms vraag ik me af, waarom je er nog in zou willen werken.

Bij veel ongevallen wordt de suggestie gewekt dat de onveilige handeling van de uitvoerende medewerker zelf de oorzaak is. Niet meer dan logisch, want de systemen (VCA, OHSAS, etc.) zijn geïmplementeerd en op papier volledig operationeel. Dat vervolgens op uitvoerend niveau niemand weet dat er een systeem is en er niks wordt gerapporteerd, is een probleem van de werkvloer. De werknemer wordt aangesproken op onveilig gedrag of krijgt een officiële waarschuwing. In het gunstigste geval houdt een uitvoerder een korte toolbox-sessie op locatie. Al beperkt deze zich negen van de tien keer tot een standaardfilmpje. Collectief lering trekken uit het voorval blijft meestal uit.

De focus blijft ook bij VCA-trainingen op de uitvoerende medewerker. Als de toolbox niet voldoende effect heeft, trainen, motiveren en sturen we medewerkers een paar dagen op cursus. Stuk voor stuk geen slechte acties, maar zodra de werknemer weer terug is op zijn werkplek en de dagelijkse werkomgeving (collega’s, leidinggevende en het project) weer gedomineerd wordt door de waan van de dag, is hij zijn nieuw geleerde kennis, motivatie en gedrag snel weer vergeten.

Dat de medewerkers zijn opgedane kennis niet toepast is te verklaren. De incentives die hij krijgt van leidinggevenden (en misschien ook wel van collega’s) is productiviteit en ‘o ja het moet ook veilig’. Veiligheid verdwijnt a priori weer op de achtergrond. Dat klinkt deprimerend en dat is het misschien ook. Want hoe kunnen we dan toch zorgen dat medewerkers veilig werken?

Productiviteit

Naar mijn idee is dat te doen door wat afstand te nemen van de werkvloer en te focussen op de sturende kracht binnen organisaties. Negen van de tien keer weten medewerkers hoe ze veilig moeten werken. Het probleem is dat ze gemotiveerd worden om andere dingen te doen. Acties waarvan direct duidelijk is wat het effect is. Neem productiviteit: het werk is sneller klaar en het project eerder opgeleverd. Onveilig handelen daarentegen heeft niet altijd tot gevolg dat er een ongeval gebeurt. Je ziet niet dat je vandaag veiliger hebt gewerkt dan gisteren. Laat staan dat je leidinggevende dat ziet. Als we bepaald gedrag vertonen, dan willen we daar graag direct de uitkomst van zien. De keuze veiligheid of productiviteit is dan snel gemaakt, helemaal als de leidinggevende hier ook nog op stuurt.

Je kan stellen dat een onveilige handeling eigenlijk geen oorzaak is maar een gevolg van het management. We kennen uit de boeken dat het topmanagement bepalend is voor wat de organisatie als belangrijk beschouwd. Om dat duidelijk te maken vertalen we ambities van de organisatie in strategische thema’s en doelen. Hier gaat het op veiligheidsgebied mis. Er zijn meestal twee scenario’s: of er worden volstrekt niet haalbare doelen gesteld (0 ongevallen), of een strategie ontbreekt compleet en het management doet het ontwerp af met de tekst: “het moet gewoon veilig, punt.” Dat is alsof je bij Nokia zegt: “Jongens, we moeten gewoon innoveren” Hoe we beide doen zonder een goed plan is mij een raadsel.

Kortom, misschien moeten we stoppen met het belagen van de uitvoerende medewerker en op managementniveau beginnen met het serieus nemen van het thema. Uiteindelijk bepaalt namelijk de top van de organisatie wat prioriteit heeft, niet de medewerker op de werkvloer. Is productie nummer één, dan zal elke leidinggevende hierop sturen. Om dat te voorkomen is het verstandig om te beginnen met het ontwikkelen van een realistische veiligheidsstrategie die naadloos aansluit bij de algemene visie van de organisatie, met concrete doelen voor leidinggevenden. Als we dat met elkaar realiseren, zijn we hoog in de boom bezig in plaats van met het plukken van het laaghangende fruit.

Mitran Boelee, research medewerker bij Aboma

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels