artikel

Hoe past shift naar flexibiliteit in cao?

bouwbreed

De ontwikkeling dat we met meer zzp’ers en uitzendkrachten/detacheerders werken in plaats van met mensen in vaste dienst, is ‘a fact of life’. Dit zet door, stelt Victor Frequin die alvast vooruitkijkt naar de cao-onderhandelingen voor de architectenbranche.

Op de Week van de Ondernemer in de RAI slaagde Adjiedj Bakas er weer in te boeien met zijn voordracht voor ondernemers om te groeien en daarbij creatief te zijn. Zijn confronterende uitspraak ‘shift happens’ sluit perfect aan op mijn visie over de ontwikkeling van de arbeidsverhoudingen in de architectenbranche en eigenlijk de bouw- en vastgoedbranche in totaal.

Bij architecten hebben we te maken met een aanzienlijke verkleining van de markt en forse prijs competitie. De markt voor architecten is meer dan gehalveerd en de prijzen zijn aanzienlijk lager dan voor advocaten, accountants en andere zakelijke dienstverleners. Voor architecten komt daar nog bij dat veel aannemers denken even goed zonder architect te kunnen werken. De historie laat dat vaker zien en de samenleving is er niet op vooruit gegaan.

Natuurlijk moeten architecten, en de andere bouw- en vastgoedmarktspelers, hun bestaansrecht bewijzen en hun meerwaarde aantonen. “Alleen tegenwind brengt een vlieger omhoog”, citeerde Bakas een Chinese wijsgeer.

De ‘shift’ brengt met zich mee dat we kritisch moeten kijken naar onze kwaliteit en onze medewerkers, en naar de prijs daarvan. Want ligt het niet voor de hand dat als de markt krimpt en omzet en marge (hoezo marge!) dalen, ondernemers niet kunnen doorgaan met het betalen van de lonen en salarissen die historisch bepaald zijn en conform ons dure cao-systeem gewoon doorgroeien?

In de architectenbranche zijn de personeelskosten circa 70 procent van de totale kosten. Hoe kan een onderneming met een dergelijke kostenstructuur zich anders aanpassen aan de veranderende markt?

Projectmatig

Het FD van 29 oktober gaf het goed aan: “De zzp’ers zijn het probleem niet, maar de hoge lasten op vast contract”. De architectenbureaus die met relatief veel vaste contracten werken, hebben het heel zwaar. Naast de genoemde marktomstandigheden komt er voor hen nog bij dat nieuwe bureaus alleen flexibele medewerkers hebben. Gezien het projectmatige karakter van de markt ligt het voor de hand de medewerkers te binden aan de duur van die projecten in plaats van ‘voor onbepaalde tijd’.

Het aantal zzp’ers is gegroeid van 6,8 naar 11,2 procent van alle werkenden; we gaan richting 1 miljoen. Die groei zit voornamelijk in de bouw, zakelijke dienstverlening, zorg en welzijn en cultuur. In deze sectoren zijn de aanvangsinvesteringen van een zelfstandige professional laag.

De ‘shift’ die we nodig hebben en die zich niet zal laten tegenhouden, is dat we naar nieuwe arbeidsverhoudingen moeten die een gevolg zijn van de ontwikkelingen van de markt waar werkgevers/ondernemers en werknemers zich allebei in bevinden. Het krimpen van de markt, de scherpe concurrentie (aanbestedingen!), de gedeeltelijke uitsluiting hebben gevolgen voor ondernemingen en daardoor ook voor de mensen die daar werken. In de bouw- en vastgoedmarkt, en zeker in de architectenwereld, draait het om mensen. Zonder mensen gaat het niet. Maar juist die mensen zullen mee moeten in de shift naar meer flexibiliteit. Vaste contracten – laat staan meer vaste contracten – staan haaks op deze flexibiliteit.

Binnenkort beginnen de gesprekken over de nieuwe cao voor de architectenbranche. Daar staat de vraag centraal hoe we recht kunnen doen aan het werk van de medewerkers en aan de veranderde markt. Antwoorden moeten gevonden worden op de vragen hoe we alle medewerkers, onafhankelijk van de contractsvorm, kunnen blijven motiveren en opleiden, hoe we ze kunnen laten blijven samenwerken, hoe we meer jongeren aan het werk krijgen en hoe we de arbeidsvoorwaarden realistisch kunnen maken. En natuurlijk een fatsoenlijk (!) level playing field kunnen blijven houden.

Als dat niet lukt, is het bestaan van veel ondernemingen die langer bestaan en mede daardoor meer vaste contracten hebben, a t stake.

Kiezen we ‘shit happens’ of voor ‘shift happens’?

Mr. Victor Frequin, voorzitter werkgeversdelegatie voor de CAO namens de BNA

Zakelijk directeur van OeverZaaijer architectuur en stedebouw

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels