artikel

Nieuwe bouwmethoden, oude contracten

bouwbreed Premium

Als gevolg van de crisis heeft menigeen zich moeten beraden of zijn werk of zijn product nog wel past in het huidige tijdsgewricht. Nieuwe bouwmethoden kwamen op, projecten moesten met minder geld worden gerealiseerd, en het moest sneller. Maar de contracten bleven achter.

Vroeger druppelde de geldkraan zelfs nog na nadat hij al was dichtgedraaid, zodat allerlei problemen moeiteloos konden worden gladgestreken of met de mantel der commerciële liefde bedekt. Nu staat de meerwerkkraan droog, hoe hard men ook aan de pomp zwengelt. Bouwers zijn zich gaan afvragen of het niet eens tijd was de faalkosten te beperken. Per project ging er immers 5 tot 10 procent down the drain, als het niet meer was. Innovatieve methoden kwamen in zwang. Ketenintegratie, lean en BIM waren de nieuwe codewoorden. Een opdrachtgever wil niet betalen voor verspillingen en hij wil ook dat er op tijd wordt opgeleverd.

En waar bleven de juristen en de contractenschrijvers? Die bleven schromelijk achter. Niet alleen hebben zij nog nauwelijks behoorlijke clausules voor de nieuwe vormen van samenwerken gevonden, zelfs de gebruikelijke standaardmodellen poetsten zij nog niet eens op. Veelgebruikte overeenkomsten raakten gerafeld en versleten.

Voor velen maakte het niet erg uit of het gebruikte contract deugde of niet deugde. Men keek er toch liever niet naar. Veel projecten liepen als vanzelf en als er spanningen tussen professionele spelers in de bouwwereld waren, dan werden die met de opbrengsten van een volgend project wel weer goed gemaakt. Alleen bleven die opvolgende projecten door de crisis uit.

Een contract was alleen maar om de prijs op te schrijven. Een bierviltje of de achterkant van een sigarendoosje (aannemersbolknak) waren wel wat al te simpel als contractdocument. Dat werd nog wel begrepen. Dus je schreef de prijs op een vel papier, noemde de partijen, hing er wat tekeningen aan en schreef erboven dat het een aannemingsovereenkomst betrof. Hoe vaak hebben we die stomme opmerking niet gehoord, dat je een contract na de ondertekening zo snel mogelijk moet opbergen in de kluis? “Dat heb je alleen nodig als je een geschil hebt.” Zeker bij de veranderde bouwmethoden en de daarbij behorende veranderde verplichtingen kunnen we niet zonder goede en heldere contracten.

Broddelwerk

Maar de crisis lijkt in contractenland niet tot verbetering te hebben geleid. Net als voorheen kopieert men maar wat uit gebruikte contracten, men kalkt wat over van collega’s en klaar is Kees. Ik geef een vrij recent voorbeeld. In een aannemingsovereenkomst staat een kop boven een artikel dat handelt over hoofdelijke aansprakelijkheid. Kennelijk was de betreffende clausule gedicteerd en verkeerd uitgewerkt, want de kop luidde ‘Hoffelijkheid’ in plaats van ‘Hoofdelijkheid’. Deze enkele fout is natuurlijk nog geen bewijs van het overpennen. Het is veelzeggend dat ik dezelfde ‘Hoffelijkheid’ enige maanden later in een ander contract van een ander kantoor tegenkwam. Slaafs gekopieerd. Nog erger was het toen ik de betreffende bepaling tegenkwam in een aannemingsovereenkomst met slechts twee partijen. Dan kan er dus nooit sprake zijn van hoofdelijke aansprakelijkheid van twee partijen tegenover de andere partij. Degene die dit contract schreef had of haast, of hij begreep niet wat hij deed of hij had zijn dag niet. Stel je voor dat een constructeur bij het maken van zijn berekeningen eens een keer haast had, of niet begreep wat hij deed of zijn dag niet had.

De vraag of een contract goed of niet goed is, wordt door diverse factoren bepaald. Natuurlijk zijn er juridische aspecten, maar die zijn voor de niet-jurist moeilijk te doorzien. Er zijn echter eenvoudige indicatoren die niet-juristen goed kunnen gebruiken en die meteen argwaan moeten wekken. Daar is de fout van ‘Hoffelijkheid’ er een van. Ze geven aan dat de contractschrijver mogelijk haast had, of niet begreep wat hij deed of zijn dag niet had. In dat geval: alarm! Want niemand heeft iets aan een contract met rafels.

Jan van Duijvendijk

Advocaat, partner Lexence Advocaten & Notarissen, Amsterdam

Reageer op dit artikel