artikel

Je wordt niet vanzelf duurzaam inzetbaar

bouwbreed Premium

Je wordt niet vanzelf duurzaam inzetbaar

We gaan steeds later met pensioen. Wat is er nodig om gezond een hogere pensioenleeftijd te bereiken? Het is een samenspel van nogal wat factoren, weet Jan Warning.

Twee weken geleden was de directeur van de Belgische zusterorganisatie van Arbouw te gast in Nederland. Hij was een tikje van slag. In de auto hoorde hij op de radio dat de nieuwe regering in België van plan is de pensioenleeftijd naar 67 jaar te verhogen. De eerste reactie van mij en waarschijnlijk ook de andere aanwezige Nederlanders was een déjà vu-ervaring. Wij hebben dit al meegemaakt. Maar na deze eerste reactie volgt zelfreflectie. Want zijn wij inmiddels al veel verder dan onze zuiderburen? En kunnen de Belgen iets van Nederland leren?

Zwaar of geen zwaar werk

Het lijkt alweer lang geleden dat het debat over de pensioenleeftijd in Nederland hoog oplaaide. Het ging over zware beroepen. Daarvan waren er nogal een aantal in de bouwnijverheid. Bij elk item op het NOS – Journaal kwamen weer de stratenmakers in beeld. Daar werd dan weer door anderen tegenover gesteld dat dankzij het mechanisch bestraten het best wel meevalt met dit zware beroep.

In de afgelopen jaren is de leeftijd waarop werknemers met pensioen gaan elk jaar wat opgeschoven. Was de leeftijd waarop je met pensioen ging in de bouw in 2000 nog gemiddeld 60 jaar, dertien jaar later is dat 62½. Een opmerkelijke stijging. Toch loopt de bedrijfstak achter bij de rest van Nederland, gemiddeld gaat men in ons land ruim een jaar later met pensioen dan in de bouwnijverheid. In samenhang met de hogere leeftijd dat men met pensioen gaat is de bedrijfstak aan het vergrijzen. Was in 1995 nog een op de twintig werknemers 55 jaar en ouder, inmiddels behoort bijna een op de vijf werknemers tot deze categorie.

In de afgelopen periode kregen we ook meer inzicht in wat er nodig is om gezond de hogere pensioenleeftijd te bereiken. Duidelijk is dat het gaat om een samenspel van factoren: goede arbeidsomstandigheden, gezondheidsbeleid in de onderneming, aandacht voor ontwikkeling van het vakmanschap én dialoog tussen werkgever en werknemer. Helder is ook dat het gaat om een gedeelde verantwoordelijkheid. Een werkgever mag aan zijn werknemers vragen om de hulpmiddelen te gebruiken, op zijn leefstijl te letten en zich af en toe bij te scholen. Maar omgekeerd is noodzakelijk voor zijn duurzame inzetbaarheid dat de werknemer de juiste hulpmiddelen krijgt aangereikt en dat met regelmaat een functioneringsgesprek wordt gevoerd.

Aanpakken

Mogelijk belangrijker is het moment dat er actie wordt genomen. Werknemers en werkgevers zijn zich bewust van het probleem, maar gaan nog niet direct tot handelen over. Want ze hebben meer aan hun hoofd, allereerst de orderportefeuille en de vraag of er over een half jaar nog werk is. Vanouds is de bouwnijverheid een sector van aanpakken, maar wel van wat zich aandient op dit moment. De besognes van nu schuiven de problemen van de lange termijn naar de achtergrond. Daar komt later wel een oplossing voor, zo is de gedachte.

Niets is minder waar. Het is beter om in actie te komen op het moment dat werknemers gezond aan het werk zijn dan wanneer zij met chronische gezondheidsklachten thuiszitten. Onder werknemers van 55 jaar en ouder is het verzuim meer dan tien procent. Een aanzienlijk aantal werknemers is langer dan één jaar ziek. Tegelijkertijd blijkt dat een andere groep oudere werknemers zich in het geheel niet ziek meldt. De uitdaging voor de volgende generatie is dus om bij deze laatste groep te behoren. Er zijn inmiddels tal van eenvoudige tests om te beoordelen of een werknemer op de goede weg is, dan wel of het beleid in de onderneming aangescherpt kan worden. Ook worden er met enige regelmaat bijeenkomsten gehouden waar voorlichting wordt gegeven.

De boodschap die ik aan onze zuiderburen zou willen meegeven is: zorg dat er voorzieningen zijn om gezonder en veilig te werken en de vakkennis op peil te houden. Maar zorg vooral dat daar gebruik van wordt gemaakt. Want duurzame inzetbaar wordt een werknemer niet vanzelf.

Jan Warning, directeur Arbouw. 

Reageer op dit artikel