artikel

Blog: Onhoudbaar

bouwbreed Premium

Blog: Onhoudbaar

Jarenlang was de hartenkreet van bouwers om opdrachten te gunnen op kwaliteitscriteria en niet meer op de laagste prijs. De grote Rijksopdrachtgevers speelden daar op in en kwamen met de economisch meest voordelige inschrijving (emvi), vaak in combinatie met langlopende geïntegreerde contracten. Optimale vrijheid voor de markt zou je denken.

Het systeem heeft zichzelf inmiddels uitgehold. De emvi-score wordt ten volle benut door de bouwers en heeft een boost gegeven aan systems engineering, dubo, veiligheid en alle andere criteria waar punten mee waren te scoren. Bouwers investeren in cursussen voor dialoogfases en analyses van beoordelingscommissies om optimaal punten binnen te halen. Gemiddeld wordt dan ook 95 procent van de punten binnengeharkt, maar dat doen de concurrenten dus ook.

Bodemprijzen

Daardoor is de praktijk dat de bouwers elkaar toch weer op de laagste prijs beconcurreren. De mega-contracten Tweede Coentunnel, A15 Maasvlakte-Vaanplein en de Schiphol-Amsterdam-Almere-megacontracten zijn voor bodemprijzen weggegaan. Rijkswaterstaat is het gesprek over de lage inschrijfprijzen aangegegaan, maar de honger naar werk is zo groot dat op het scherpst van de snede wordt ingeschreven, uitgaande van de meest optimistische uitvoeringsscenario’s.

Dit fenomeen leidt nu tot een nieuwe noodkreet van scheidend pps-directeur Henri Witteveen van BAM. “Het is misschien goed voor de belastingbetaler, maar als systeem op termijn onhoudbaar. Bij de markt leeft enorme behoefte om het verschil te kunnen maken.” Witteveen pleit ervoor de marktconsultatie te gebruiken om in overleg met de markt toch weer tot onderscheidende criteria te formuleren, zodat kwaliteit wel weer de doorslag kan geven. De vraag is wel of dat genoeg is om de huidige duikpraktijk te doorbreken.

Wurggreep

Het is bizar om te constateren wat de bouwers zichzelf aandoen. De wurggreep waarin de bouwconsortia zich op vrijwillige basis dwingen, is moordend. Door de inschrijfprijzen zo zwaar onder druk te zetten, krijgt het winnende consortium de bijna onmogelijke taak om zo min mogelijk verlies te draaien. Bij de A15 MaVa staat de teller in het rood op een verlies van 215 miljoen euro en ook de bouwfase van de Tweede Coentunnel is negatief afgesloten.

Een pasklare oplossing om de vechtmarkt aan te pakken, is er niet. Ophouden met te laag inschrijven zou helpen, maar wie zet de eerste stap? Prijsafspraken hebben ook jarenlang gewerkt, maar is ook geen optie meer vanuit concurrentie-oogpunt. Misschien komt de boel in beweging als een paar grote jongens omvallen of ten prooi vallen aan vijandige overnames. Vriend en vijand zijn het eens dat dit systeem uiteindelijk onhoudbaar is, maar het moddert vooralsnog voort.

Ingrid Koenen, journalist Cobouw 

Lees ook het interview met Henri Witteveen. Reacties welkom via i.koenen@cobouw.nl of @ingridkoenen

Reageer op dit artikel